ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

គណបក្សសាធារណរដ្ឋ (Republican Party) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា Grand Old Party (GOP) គឺជាគណបក្សនយោបាយមួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាមវិគីភីឌា គណបក្សនេះមានមនោគមវិជ្ជាប្រជាជននិយមស្តាំនិយម និងជាតិនិយម ហើយស្ថិតនៅក្នុងក្របខណ្ឌស្តាំនិយមរហូតដល់ស្តាំខ្លាំងនៃវិសាលគមនយោបាយ។ គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៨៥៤ ហើយបានក្លាយជាគូប្រជែងចម្បងរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៥០។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក គណបក្សទាំងពីរបានគ្រប់គ្រងនយោបាយអាមេរិកយ៉ាងសំខាន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

គណបក្សសាធារណរដ្ឋមានប្រតិបត្តិការនៅទូទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយមានសមាជិកនិងអ្នកគាំទ្ររាប់សិបលាននាក់នៅគ្រប់រដ្ឋទាំង៥០។ និមិត្តសញ្ញាប្រពៃណីរបស់គណបក្សគឺដំរី ដែលត្រូវបានពេញនិយមដោយវិចិត្រករនយោបាយ ថូម៉ាស ណាស្ត នៅសតវត្សទី១៩។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា គណបក្សសាធារណរដ្ឋមានកំណើតនៅក្នុងអគារសាលារៀនតូចសនៅទីក្រុងរីផុន រដ្ឋវីស្កុនស៊ីន ក្នុងឆ្នាំ១៨៥៤។ គោលដៅដំបូងរបស់គណបក្សគឺការប្រឆាំងនឹងការពង្រីកទាសភាពនៅក្នុងទឹកដីអាមេរិក។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិល និងក្រោយសង្គ្រាម អ្នកដឹកនាំម្នាក់គឺលោក ថាដឌឺស ស្ទីវិន (Thaddeus Stevens) ដែលជាសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ត និងជាមេដឹកនាំក្រុមសាធារណរដ្ឋជ្រុលនិយម (Radical Republicans)។ លោកគឺជាអ្នកប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំពោះទាសភាព និងការរើសអើងប្រឆាំងនឹងជនជាតិអាហ្វ្រិកអាមេរិក។

ក្នុងទសវត្សរ៍ក្រោយៗ គណបក្សបានផ្លាស់ប្តូរមនោគមវិជ្ជា។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៤ លោក រ៉ូណាល់ រីហ្គេន (Ronald Reagan) ដែលក្រោយមកក្លាយជាប្រធានាធិបតី បានថ្លែងសុន្ទរកថាគាំទ្រលោក បារី ហ្គោលវ៉ាទ័រ (Barry Goldwater) ដែលជាបេក្ខជនប្រធានាធិបតីរបស់គណបក្សសាធារណរដ្ឋក្នុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតឆ្នាំនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងវិស័យគោលនយោបាយការបរទេស គណបក្សសាធារណរដ្ឋតែងតែបង្ហាញទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយអ៊ីស្រាអែល។ ដូចដែលបានឃើញក្នុងរូបភាព លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានស្វាគមន៍នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក បេនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ នៅឯសេតវិមាន។ មនោគមវិជ្ជាប្រជាជននិយមស្តាំនិយមរបស់គណបក្សក៏ជះឥទ្ធិពលលើគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ខ្លួនផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងសម័យទំនើប គណបក្សសាធារណរដ្ឋស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃលទ្ធិប្រជាជននិយមស្តាំនិយមដែលគេស្គាល់ថា លទ្ធិត្រាំ (Trumpism)។ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីទី៤៥ ពីឆ្នាំ២០១៧ ដល់ ២០២១ និងទី៤៧ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២៥។ លោក JD Vance ដែលជាអនុប្រធានាធិបតីក្នុងអាណត្តិទីពីររបស់លោក ដំបូងឡើយបានរិះគន់លោកត្រាំ ប៉ុន្តែក្រោយមកក្លាយជាអ្នកគាំទ្រដ៏រឹងមាំនៃលទ្ធិត្រាំ និងត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាអ្នកប្រជាជននិយមស្តាំនិយម។

នៅក្នុងសភា លោក Mike Johnson បានកាន់តំណែងជាប្រធានសភាតំណាងរាស្រ្តពីឆ្នាំ២០២៣។ ក្រៅពីនេះ គណបក្សក៏មានចលនាផ្សេងៗដូចជាក្រុមសេរីនិយមដែលបានរស់ឡើងវិញក្នុងយុទ្ធនាការប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០០៨ និង២០១២ ដោយអតីតសមាជិកសភា Ron Paul នៃរដ្ឋតិចសាស់។