ការលក់រាយ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការលក់រាយ (Retail) គឺជាការលក់ទំនិញ និងសេវាកម្មទៅឲ្យអតិថិជនផ្ទាល់ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួន ឬគ្រួសារ ។ វាខុសពីការលក់ដុំ (wholesaling) ដែលជាការលក់ទៅឲ្យអាជីវកម្ម ឬអតិថិជនស្ថាប័ន ។ អ្នកលក់រាយទិញទំនិញក្នុងបរិមាណច្រើនពីក្រុមហ៊ុនផលិត ដោយផ្ទាល់ ឬតាមរយៈអ្នកលក់ដុំ រួចហើយលក់បន្តក្នុងបរិមាណតូចជាងទៅកាន់អតិថិជន ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណេញ ។ អ្នកលក់រាយតំណាងឲ្យតំណចុងក្រោយនៅក្នុងសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ (supply chain) ពីអ្នកផលិតទៅអ្នកប្រើប្រាស់ ។ ការលក់រាយក៏ជាសូចនាករមួយនៃទំនុកចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ និងសុខភាពសេដ្ឋកិច្ចរួមផងដែរ ។

តាមវិគីភីឌា ការលក់រាយអាចត្រូវបានចាត់ថ្នាក់តាមទម្រង់ផ្សេងៗ ។ គេអាចបែងចែកជាហាងមានទីតាំងជាក់ស្តែង (brick-and-mortar) ដូចជាផ្សារទំនើប ហាងលក់ទំនិញ និងផ្សារប្រពៃណី និងការលក់រាយគ្មានហាង (non-store retailing) ដូចជាការលក់តាមអ៊ីនធឺណិត តាមកាតាឡុក ឬតាមទូរសព្ទ ។ ហាងលក់រាយក៏អាចជាកម្មសិទ្ធិឯកជន ឬជាបណ្តាញ (chain store) ឬប្រព័ន្ធផ្តល់សិទ្ធិអាជីវកម្ម (franchise) ផងដែរ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការចែកចាយហាងលក់រាយនៅទូទាំងពិភពលោកមានភាពខុសគ្នាអាស្រ័យលើដង់ស៊ីតេប្រជាជន និងកម្រិតនគរូបនីយកម្ម ។ នៅតំបន់ទីក្រុង គេឃើញមានមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មធំៗ និងផ្លូវលក់ទំនិញ ខណៈនៅជនបទ ហាងទូទៅតូចៗអាចជាប្រភពផ្គត់ផ្គង់ដ៏សំខាន់ ។ រូបភាពនេះបង្ហាញពីហាងទូទៅមួយនៅទីក្រុង Scarsdale ប្រទេសអូស្ត្រាលី ដែលបម្រើជាហាងលក់គ្រឿងទេស ការិយាល័យប្រៃសណីយ៍ ស្ថានីយប្រេងឥន្ធនៈ និងហាងអាហារសម្រន់ក្នុងពេលតែមួយ ។ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ទីផ្សារប្រពៃណី និងហាងគ្រួសារនៅតែមានភាពបត់បែនខ្ពស់ និងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ។

ទាក់ទងនឹងប្រជាជន អ្នកប្រើប្រាស់លក់រាយរួមមានមនុស្សគ្រប់វ័យ និងកម្រិតជីវភាព ។ អ្នកលក់រាយខ្លួនឯងក៏មានទំហំចាប់ពីអាជីវកម្មគ្រួសាររហូតដល់សាជីវកម្មពហុជាតិដែលប្រតិបត្តិការលើសពី ១០០ ប្រទេស ។ តាមវិគីភីឌា វិស័យនេះជាប្រភពការងារដ៏ធំមួយនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចទំនើប ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការលក់រាយអាចត្រូវបានតាមដានរហូតទៅដល់សម័យបុរាណ ។ តាមវិគីភីឌា ទីផ្សារ Trajan's Market នៅទីក្រុងរ៉ូម ដែលសាងសង់នៅប្រហែលឆ្នាំ ១១០ នៃគ្រឹស្តសករាជ ត្រូវបានគេជឿថាជាឧទាហរណ៍ដំបូងបង្អស់នៃហាងដែលមានទីតាំងអចិន្ត្រៃយ៍ និងបង្អួចតាំងទំនិញ ។ នៅយុគកណ្តាល ផ្សារធំៗដូចជា Grand Bazaar នៅទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៤៥៥ គឺជាផ្សារបិទជិតដែលដំណើរការរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ។

នៅសតវត្សរ៍ទី ១៨ បង្កាន់ដៃសេវាកម្ម (service counter) បានលេចចេញជាលើកដំបូងនៅក្នុងឱសថស្ថាន ។ សតវត្សរ៍ទី ១៩ បានកត់សម្គាល់ការកើតឡើងនៃហាងលក់ទំនិញធំៗ (department stores) ដូចជា Bon Marché នៅប៉ារីស (១៨៣៨) និងការសាងសង់ផ្លូវដើរទិញឥវ៉ាន់ (shopping arcades) នៅអឺរ៉ុប ។ សតវត្សរ៍ទី ២០ បានផ្តួចផ្តើមនូវបដិវត្តន៍លក់រាយធំៗពីរ ៖ ទីមួយ ផ្សារទំនើបសេវាខ្លួនឯង (self-service supermarket) ដែលចាប់ផ្តើមពី Piggly Wiggly នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ ១៩១៦ និងត្រូវបានបន្តដោយ King Kullen ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣០ និងទីពីរ មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម (shopping mall) ដែលរីកដុះដាលក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ។ ការមកដល់នៃអ៊ីនធឺណិតនៅទសវត្សរ៍ ១៩៩០ បានផ្តល់កំណើតដល់ពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក ដោយមាន Amazon ចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៩៤ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការលក់រាយមានសារៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចមហាសាល ។ តាមវិគីភីឌា នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ វិស័យនេះអាចរួមចំណែករហូតដល់ ១០ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) និងជានិយោជកដ៏ធំបំផុតមួយ ។ យុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារលក់រាយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "ល្បាយទីផ្សារ 6 Ps" ដែលរួមមាន ផលិតផល (Product) តម្លៃ (Price) ទីកន្លែង (Place) ការផ្សព្វផ្សាយ (Promotion) បុគ្គលិក (People) និងការបង្ហាញ (Presentation) ។ ទ្រឹស្តី "Wheel of Retailing" ក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីពន្យល់អំពីការវិវត្តរបស់ហាងពីតម្លៃទាបទៅជាហាងប្រណីត ។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ ការដើរទិញឥវ៉ាន់បានក្លាយពីសកម្មភាពចាំបាច់ ទៅជាសកម្មភាពកម្សាន្ត ។ អ្នកដើរទិញដើម្បីភាពសប្បាយ (recreational shoppers) បានចាប់ផ្តើមពីថែវដើរទិញធំៗនៅអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ ។ បច្ចេកទេសលក់បន្ថែម (cross-selling) ដូចជាការសួរ "តើអ្នកចង់បានដំឡូងបំពងជាមួយទេ?" របស់ក្រុមហ៊ុន McDonald's និងសំណួរតម្លៃផ្លូវចិត្ត (psychological pricing) ដែលប្រើលេខ ៩ ជាខ្ទង់ចុងក្រោយ គឺជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធសាស្ត្រលក់រាយទូទៅ ។ បរិយាកាសហាង (servicescape) ដូចជាការតុបតែង ភ្លើង និងសំឡេង ត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីបង្កើនបទពិសោធន៍ និងជំរុញការទិញ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យទំនើបនេះ តាមវិគីភីឌា វិស័យលក់រាយកំពុងប្រឈមនឹងការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំងដោយសារឌីជីថលូបនីយកម្ម ។ ពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេសក្រោយជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ដែលបានផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបទអ្នកប្រើប្រាស់ទៅកាន់ការទិញទំនិញអនឡាញ ។ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗ ដូចជា Amazon និង Alibaba បានដឹកនាំនិន្នាការនេះ ខណៈដែរហាងប្រពៃណីកំពុងស្វែងរកយុទ្ធសាស្ត្រ "omnichannel" ដើម្បីភ្ជាប់ការលក់ក្នុងហាង និងអនឡាញ ។

សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទិដ្ឋភាពលក់រាយក៏កំពុងផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័សផងដែរ ។ ការសាងសង់មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មធំៗ និងវត្តមាននៃហាងម៉ាកអន្តរជាតិ រួមជាមួយការកើនឡើងនៃវេទិកាលក់ទំនិញអនឡាញ និងសេវាចែកចាយ កំពុងផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលប្រជាជនកម្ពុជាទិញទំនិញ ។ យុវជនកម្ពុជាក៏កំពុងដើរតួជាអ្នកជំរុញកំណើនពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក តាមរយៈការប្រើបណ្តាញសង្គមដើម្បីលក់ផលិតផល ។ ការយល់ដឹងអំពីនិន្នាការសកលទាំងនេះជួយឲ្យអ្នកអានរបស់យើងរៀបចំខ្លួនសម្រាប់ឱកាស និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងវិស័យនេះ ។