ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អាវសងសឹក (Revenge Dress) គឺជាឈុតអាវល្ងាចដ៏ល្បីល្បាញ ដែលព្រះអង្គម្ចាស់ស្រីដាយ៉ាណា (Diana, Princess of Wales) បានពាក់ទៅការជប់លៀងអាហារពេលល្ងាចមួយនៅឆ្នាំ ១៩៩៤ នៅវិចិត្រសាលស៊ែរផេនធីន (Serpentine Gallery) ក្នុងសួនខេនស៊ីងតុន (Kensington Gardens) ទីក្រុងឡុងដ៍។ តាមវិគីភីឌា ឈុតនេះត្រូវបានគេបកស្រាយថា ព្រះនាងបានពាក់វា "ដើម្បីសងសឹក" ចំពោះការទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈតាមទូរទស្សន៍ អំពីការក្បត់ចិត្តរបស់ព្រះស្វាមី គឺព្រះអង្គម្ចាស់ឆាល ដែលពេលនោះមានឋានៈជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃវេលស៍ (Prince of Wales)។

ក្រោយមក ឈុតនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកជាឈុតសម្លៀកបំពាក់ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រម៉ូដសម័យទំនើប ហើយបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃភាពរឹងមាំ និងការគោរពខ្លួនឯងរបស់ស្ត្រី បន្ទាប់ពីជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ព្រះនាងត្រូវបានលាតត្រដាងជាសាធារណៈ។ ពាក្យ "អាវសងសឹក" ក៏បានក្លាយជាពាក្យសំគាល់មួយក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិចិត្រសាលស៊ែរផេនធីន ជាវិចិត្រសាលសិល្បៈសម័យទំនើបដែលស្ថិតនៅក្នុងសួនខេនស៊ីងតុន ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ នៃចក្រភពអង់គ្លេស។ សួនខេនស៊ីងតុនជាសួនឧទ្យានរាជវង្សមួយ ដែលស្ថិតនៅជាប់នឹងសួនហាយដ៍ផាក (Hyde Park) ហើយក៏ជាទីតាំងនៃវាំងខេនស៊ីងតុន ដែលជាលំនៅរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ស្រីដាយ៉ាណាផងដែរ។ ដូច្នេះ ការជប់លៀងនៅល្ងាចនោះ បានធ្វើឡើងនៅចម្ងាយខ្លីពីគេហដ្ឋានរបស់ព្រះនាង។

បុគ្គលសំខាន់ពីរក្នុងរឿងនេះ គឺព្រះអង្គម្ចាស់ស្រីដាយ៉ាណា (១៩៦១–១៩៩៧) ដែលកើតនៅចក្រភពអង់គ្លេស និងជាព្រះមាតានៃព្រះអង្គម្ចាស់វីលៀម និងព្រះអង្គម្ចាស់ហារី និងព្រះអង្គម្ចាស់ឆាល ដែលពេលនោះមានឋានៈជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃវេលស៍ ហើយក្រោយមកបានឡើងគ្រងរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រឆាលទី ៣។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ ជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ព្រះអង្គម្ចាស់ឆាល និងព្រះអង្គម្ចាស់ស្រីដាយ៉ាណា បានក្លាយជាប្រធានបទដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទូទាំងពិភពលោកតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៤ ព្រះអង្គម្ចាស់ឆាលបានទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈតាមរយៈកម្មវិធីទូរទស្សន៍មួយ ថាទ្រង់បានក្បត់ចិត្ត ដែលបានក្លាយជារឿងអាស្រូវដ៏ធំនៅក្នុងរាជវង្សអង់គ្លេស។ តាមវិគីភីឌា ការបកស្រាយចម្បងគឺថា ព្រះនាងដាយ៉ាណាបានឆ្លើយតបនឹងការសារភាពនោះ ដោយការពាក់ឈុតអាវនេះ "ដើម្បីសងសឹក"។

តាមវិគីភីឌា និងការរាយការណ៍របស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិ ព្រះនាងបានយាងទៅរួមកម្មវិធីជប់លៀងនៅវិចិត្រសាលស៊ែរផេនធីន នៅថ្ងៃតែមួយដែលកម្មវិធីទូរទស្សន៍នោះត្រូវបានចាក់ផ្សាយ ដោយពាក់ឈុតអាវល្ងាចពណ៌ខ្មៅ បែបអោបស្មា ដែលជាស្នាដៃរចនារបស់ គ្រីស្ទីណា ស្តាំបូលីអាន (Christina Stambolian)។ រូបភាពរបស់ព្រះនាងក្នុងឈុតនោះ បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជារូបភាពដែលគេចងចាំបំផុតមួយនៃជីវិតរបស់ព្រះអង្គ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការបកស្រាយថាជាការសងសឹកនេះ គឺជាការបកស្រាយរបស់សាធារណជន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ពុំមែនជាសេចក្តីប្រកាសផ្លូវការរបស់ព្រះនាងផ្ទាល់ឡើយ។ ក្រោយមក ទាំងពីរអង្គបានលែងលះគ្នា ហើយព្រះនាងដាយ៉ាណាបានសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ១៩៩៧។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ឥទ្ធិពលវប្បធម៌នៃឈុតនេះគឺធំធេងណាស់។ ពាក្យ "revenge dress" ត្រូវបានគេប្រើជាទូទៅនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយម៉ូដ និងកម្សាន្ត ដើម្បីសំដៅលើសម្លៀកបំពាក់ដែលស្ត្រីល្បីៗពាក់ បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនដូចជាការបែកបាក់ស្នេហា ឬការលែងលះ។ លើសពីនេះ ឈុតពណ៌ខ្មៅបែបអោបស្មា ក៏បានក្លាយជាគំរូដែលអ្នករចនាម៉ូដយកមកប្រើជាឯកសារយោងជាប្រចាំផងដែរ។

ឥទ្ធិពលនេះលាតសន្ធឹងដល់ឧស្សាហកម្មកម្សាន្ត៖ ស៊េរីទូរទស្សន៍ The Crown បានបង្កើតឈុតនេះឡើងវិញ ដែលបានជួយឲ្យមនុស្សជំនាន់ថ្មីស្គាល់វាកាន់តែច្រើន។ នៅលើបណ្តាញសង្គម រូបភាពព្រះនាងក្នុងឈុតនេះត្រូវបានគេចែករំលែកឡើងវិញជាប្រចាំ ជាពិសេសនៅពេលមានការរំលឹកខួប ដែលបង្ហាញថាឈុតនេះនៅតែមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើវប្បធម៌ប្រជាប្រិយសម័យបច្ចុប្បន្ន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស រឿងរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ស្រីដាយ៉ាណា នៅតែជារឿងដែលទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ ព្រោះវាទាក់ទងនឹងប្រធានបទដែលមនុស្សជាច្រើនយល់ចិត្ត ដូចជាការរក្សាកិត្តិយសផ្ទាល់ខ្លួន សម្ពាធពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងជីវិតឯកជនរបស់អ្នកល្បី។

ពាក្យ "អាវសងសឹក" ក៏នៅតែត្រូវបានគេលើកមកនិយាយរាល់ពេលដែលតារាល្បីៗប្រកាសបែកបាក់គ្នា ដែលបង្ហាញថាឥទ្ធិពលនៃឈុតនេះមិនបានសាបរលាបឡើយ។ ឈុតនេះក៏នៅតែជាឧទាហរណ៍មួយក្នុងការពន្យល់អំពីរបៀបដែលសម្លៀកបំពាក់ និងរូបរាងរបស់ស្ត្រីល្បីៗ អាចក្លាយជាសារសង្គមដ៏មានឥទ្ធិពលដោយមិនចាំបាច់និយាយពាក្យអ្វីសោះ។