រីឆាដ នីកសុន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia លោក រីឆាដ មីលហោស នីកសុន (Richard Milhous Nixon) ជាប្រធានាធិបតីទី៣៧ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយកាន់តំណែងពីឆ្នាំ១៩៦៩ រហូតដល់ការលាលែងរបស់លោកនៅឆ្នាំ១៩៧៤។ លោកជាសមាជិកនៃគណបក្សសាធារណរដ្ឋ ហើយបានតំណាងឱ្យរដ្ឋកាលីហ្វ័រនីញ៉ាក្នុងសភាទាំងពីររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក មុនពេលក្លាយជាអនុប្រធានាធិបតីទី៣៦ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី ដ្វៃ អ៊ីសិនហាវឺ (Dwight D. Eisenhower) ពីឆ្នាំ១៩៥៣ ដល់១៩៦១។ ក្នុងអាណត្តិប្រធានាធិបតីរបស់លោក រួមមានការកាត់បន្ថយការជាប់ពាក់ព័ន្ធរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងសង្គ្រាមវៀតណាម ការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងជាមួយសហភាពសូវៀត និងចិន ការចុះចតរបស់អាប៉ូឡូ ១១ នៅលើឋានព្រះចន្ទ និងការបង្កើតទីភ្នាក់ងារការពារបរិស្ថាន (EPA) និងរដ្ឋបាលសុខភាព និងសុវត្ថិភាពការងារ (OSHA)។ លោកនីកសុនក៏ជាប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកតែមួយគត់ដែលបានលាលែងពីតំណែង ដោយសាររឿងអាស្រូវ Watergate។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia លោក រីឆាដ នីកសុន កើតនៅថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ១៩១៣ ក្នុងទីក្រុងយ័របា លីនដា (Yorba Linda) រដ្ឋកាលីហ្វ័រនីញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក។ លោកជាកូនប្រុសក្នុងចំណោមបងប្អូនប្រាំនាក់ របស់ឪពុកម្តាយដែលជាកសិករ។ លោកបានសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យ Whittier និងបានបញ្ចប់ថ្នាក់ច្បាប់ពីសាកលវិទ្យាល័យ Duke។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ លោកបម្រើការជាមន្ត្រីកងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក មុនពេលឈានជើងចូលក្នុងឆាកនយោបាយ។ នៅឆ្នាំ១៩៤០ លោកបានរៀបការជាមួយលោកស្រី ប៉ាត រ៉ាយអាន (Pat Ryan) និងមានកូនស្រីពីរនាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

លោកនីកសុនចាប់ផ្តើមអាជីពនយោបាយក្នុងសភាតំណាងរាស្ត្រនៅឆ្នាំ១៩៤៦ និងជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភានៅឆ្នាំ១៩៥០ ដោយល្បីល្បាញពីតួនាទីក្នុងរឿងក្តី Alger Hiss ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការស៊ើបការណ៍កុម្មុយនីស្ត។ ក្នុងអាណត្តិជាអនុប្រធានាធិបតី (១៩៥៣-១៩៦១) លោកជាឥស្សរជនសំខាន់ក្នុងគោលនយោបាយការបរទេស និងបានចូលរួមក្នុងកិច្ចពិភាក្សា "Kitchen Debate" ជាមួយមេដឹកនាំសូវៀត គ្រូស្ឆេវ នៅឆ្នាំ១៩៥៩។ លោកបានឈរឈ្មោះជាបេក្ខភាពប្រធានាធិបតីនៅឆ្នាំ១៩៦០ តែចាញ់ដោយលោក ចន អេហ្វ កេណ្ណីឌី (John F. Kennedy)។

ក្រោយសម្រាកពីនយោបាយមួយរយៈ លោកនីកសុនបានវិលត្រឡប់មកឈ្នះការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ១៩៦៨ ជាមួយនឹងការសន្យាបញ្ចប់សង្គ្រាមវៀតណាម។ ក្នុងគោលនយោបាយការបរទេស លោកបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសចិននៅឆ្នាំ១៩៧២ បើកទំនាក់ទំនងការទូតឡើងវិញ និងបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង SALT I ជាមួយសហភាពសូវៀត ដើម្បីកំណត់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកបានអនុវត្តគោលនយោបាយ "វៀតណាមូបនីយកម្ម" ដកទាហានអាមេរិកពីវៀតណាមជាបណ្តើរៗ ប៉ុន្តែក៏បានពង្រីកសង្គ្រាមទៅកាន់ឡាវ និងកម្ពុជា តាមរយៈយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកសម្ងាត់ និងការវាយលុកជើងគោកក្នុងឆ្នាំ១៩៧០។ តាម Wikipedia ការវាយលុកលើកម្ពុជាបានបង្កឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងរួមចំណែកដល់ការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលខ្មែរក្រហម។

នៅក្នុងនយោបាយក្នុងប្រទេស លោកបានបង្កើតទីភ្នាក់ងារ EPA និង OSHA ដើម្បីការពារបរិស្ថាន និងសុវត្ថិភាពការងារ ហើយបានគាំទ្រការបញ្ចប់កាតព្វកិច្ចយោធា។ ថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៦៩ លោកបាននិយាយជាមួយអវកាសយានិកអាប៉ូឡូ ១១ តាមខ្សែទូរស័ព្ទផ្ទាល់ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ចុះចតនៅលើឋានព្រះចន្ទជាលើកដំបូង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ អាណត្តិទី២របស់លោកត្រូវប្រឡូកដោយរឿងអាស្រូវ Watergate ដែលក្នុងនោះបុគ្គលិករបស់លោកបានបំបែកចូលការិយាល័យគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ហើយលោកបានព្យាយាមបិទបាំងរឿងនេះ។ តាមការស៊ើបអង្កេត ភស្តុតាងបានបង្ហាញពីការជាប់ពាក់ព័ន្ធ ហើយសភាត្រៀមដាក់ញត្តិចោទប្រកាន់ (impeachment)។ ដើម្បីជៀសវាងការដកតំណែង លោកនីកសុនបានប្រកាសលាលែងពីតំណែងនៅថ្ងៃទី៩ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៤ ក្លាយជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកតែមួយគត់ដែលបានធ្វើដូច្នេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រឿងអាស្រូវ Watergate បានបន្សល់ទុកនូវមេរៀនដ៏ធំស្តីពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ប្រធានាធិបតី និងសារៈសំខាន់នៃការត្រួតពិនិត្យពីសភា និងសារព័ត៌មាន។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ការសម្រេចចិត្តរបស់លោកនីកសុនក្នុងការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើកម្ពុជា និងការគាំទ្ររបបលន់ នល់ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ បានធ្វើឱ្យកម្ពុជាធ្លាក់ចូលក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល និងត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់របបខ្មែរក្រហម។ តាម Wikipedia ការវាយលុកនេះបានបណ្តាលឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាស្លាប់ និងរបួសយ៉ាងច្រើន និងបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ។

បន្ទាប់ពីចាកចេញពីតំណែង លោកបានទទួលការលើកលែងទោសពីប្រធានាធិបតី ហ្គេរ៉ាល ហ្វដ (Gerald Ford) និងបន្តស្តារកេរ្តិ៍ឈ្មោះក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញគោលនយោបាយការបរទេស និងជាអ្នកនិពន្ធ។ លោកបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៩៤។ ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ឈ្មោះរបស់លោកនីកសុនត្រូវបានយកមកធ្វើជាឯកសារប្រៀបធៀបចំពោះរឿងអាស្រូវនយោបាយនានា និងជាការរំលឹកអំពីដែនកំណត់នៃអំណាចនីតិប្រតិបត្តិ។ បណ្ណាល័យប្រធានាធិបតីរបស់លោកនៅរដ្ឋកាលីហ្វ័រនីញ៉ាបន្តជាកន្លែងសិក្សាស្រាវជ្រាវដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ។