ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា រីយ៉ូដឺហ្សាណេរ៉ូ (Rio de Janeiro) គឺជាទីក្រុងធំទីពីរនៅក្នុងប្រទេសប្រេស៊ីល (Brazil) បន្ទាប់ពីទីក្រុងសាវប៉ូឡូ (São Paulo) និងជារដ្ឋធានីរបស់រដ្ឋរីយ៉ូដឺហ្សាណេរ៉ូផងដែរ។ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ១៣ លាននាក់ បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ២០២៥ ហើយជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីប្រាំមួយនៅទ្វីបអាមេរិក។ រីយ៉ូត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារទេសភាពធម្មជាតិដ៏ស្រស់ស្អាត ដូចជាភ្នំស្កាឡូហ្វ (Sugarloaf) និងឆ្នេរកូប៉ាកាបាណា (Copacabana) ព្រមទាំងរូបសំណាក់ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តសង្គ្រោះ (Christ the Redeemer) និងពិធីបុណ្យការណាវ៉ាល (Carnival) ដ៏ល្បីល្បាញ។ វាក៏ធ្លាប់ជារដ្ឋធាីរបស់ប្រទេសប្រេស៊ីលអស់រយៈពេលជិត ២០០ ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៦០ នៅពេលដែលរដ្ឋធានីត្រូវបានផ្លាស់ទៅទីក្រុងប្រាហ្សីលីយ៉ា (Brasília)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅលើឆ្នេរសមុទ្រអាត្លង់ទិកភាគអាគ្នេយ៍របស់ប្រេស៊ីល ជុំវិញឈូងសមុទ្រហ្គាណាបារ៉ា (Guanabara Bay) ។ ភូមិសាស្ត្ររបស់វាមានលក្ខណៈចម្រុះដោយភ្នំដូចជាភ្នំខរកូវ៉ាដូ (Corcovado) និងភ្នំស្កាឡូហ្វ ដែលផ្តល់ទិដ្ឋភាពទីក្រុង។ សួនឧទ្យានជាតិធីជូកា (Tijuca) គឺជាព្រៃក្នុងទីក្រុងធំជាងគេមួយនៅលើពិភពលោក។ ទីក្រុងរីយ៉ូមានឆ្នេរល្បីៗដូចជាកូប៉ាកាបាណា និងអ៊ីប៉ាណេម៉ា (Ipanema)។ ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ទីប្រជុំជនគឺប្រមាណ ១៣ លាននាក់ ហើយប្រជាជនមានចម្រុះវប្បធម៌ណាស់។ យោងតាមវិគីភីឌា មានសហគមន៍ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ដ៏ធំមួយ រហូតដល់ត្រូវបានចាត់ទុកជាទីក្រុងព័រទុយហ្គាល់ធំជាងគេនៅក្រៅប្រទេសព័រទុយហ្គាល់។ លើសពីនេះ ក៏មានសហគមន៍ហ្វាវេឡា (favela) ដ៏ធំដូចជារ៉ូស៊ីនញ៉ា (Rocinha) ជាទីជម្រករបស់ប្រជាជនក្រីក្ររាប់ពាន់នាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រពីវិគីភីឌា ទីក្រុងរីយ៉ូដឺហ្សាណេរ៉ូត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៥៦៥ ដោយអ្នកតាំងទីលំនៅព័រទុយហ្គាល់ ក្រោមឈ្មោះសាវសេបាស្ទីខាវដូរីយ៉ូដឺហ្សាណេរ៉ូ (São Sebastião do Rio de Janeiro)។ បារាំងធ្លាប់បានបង្កើតជំរំដំបូងនៅក្នុងតំបន់នេះដែរ ប៉ុន្តែព័រទុយហ្គាល់បានដណ្តើមយក។ ក្រោយមក រីយ៉ូបានក្លាយជារដ្ឋធានីរបស់អាណានិគមប្រេស៊ីលនៅឆ្នាំ ១៧៦៣ ហើយជាទីតាំងរបស់រាជវង្សព័រទុយហ្គាល់នៅពេលពួកគេភៀសខ្លួនពីនីប៉ូឡេអុងក្នុងឆ្នាំ ១៨០៨។ ទីក្រុងនេះនៅតែជារដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសប្រេស៊ីលឯករាជ្យរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៦០។ កំពង់ផែវ៉ាឡុងហ្គោ (Valongo Wharf) ជាច្រកចូលដ៏ធំសម្រាប់ជនជាតិអាហ្រ្វិកដែលត្រូវបានជួញដូរជាទាសករ។ តាមការប៉ាន់ស្មាន ទាសករអាហ្រ្វិកពី ៥០០,០០០ ទៅ ១ លាននាក់ត្រូវបាននាំចូលតាមរយៈកំពង់ផែនេះ។ នៅសតវត្សទី ២០ រីយ៉ូបានឆ្លងកាត់ការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងបានក្លាយជារដ្ឋ-ទីក្រុងមួយដែលគេហៅថាហ្គូអាណាបារ៉ា (Guanabara) ក្នុងអំឡុងរបបយោធា។ នៅឆ្នាំ ២០១២ អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) បានប្រកាសទេសភាពទីក្រុងរីយ៉ូជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចរបស់រីយ៉ូពឹងផ្អែកចម្បងលើវិស័យសេវាកម្ម ដូចជាទេសចរណ៍ ហិរញ្ញវត្ថុ និងឧស្សាហកម្មប្រេង និងឧស្ម័ន។ ទីស្នាក់ការធំរបស់ក្រុមហ៊ុនប្រេងជាតិប្រេស៊ីល Petrobras មានទីតាំងនៅក្នុងទីក្រុងនេះ។ វិស័យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក៏សំខាន់ដែរ ដោយមានមជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្មទូរទស្សន៍ធំទីពីរនៅអាមេរិកឡាទីនហៅថា Projac ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមហ៊ុន Globo។ ខាងវប្បធម៌ រីយ៉ូគឺជាទីកន្លែងកំណើតនៃតន្ត្រីសាំបា (samba) និងបូស្សាណូវ៉ា (bossa nova) ដែលមានអ្នកភ្លេងល្បីដូចជាថម ជូប៊ីម (Tom Jobim) និងធីម ម៉ាយ៉ា (Tim Maia)។ ពិធីបុណ្យការណាវ៉ាលប្រចាំឆ្នាំនៅសាមបូដ្រូម៉ូទាក់ទាញអ្នកទស្សនារាប់លាននាក់មកពីជុំវិញពិភពលោក។ ទីក្រុងនេះសម្បូរទៅដោយសារៈមន្ទីរ ដូចជាសារៈមន្ទីរសិល្បៈទំនើប (Museu de Arte Moderna) សារៈមន្ទីរជាតិសិល្បៈវិចិត្រ (Museu Nacional de Belas Artes) និងសារៈមន្ទីរថ្ងៃស្អែក (Museu do Amanhã)។ បណ្ណាល័យជាតិប្រេស៊ីល និងរោងមហោស្រពក្រុង (Theatro Municipal) ក៏ជាសម្បត្តិវប្បធម៌សំខាន់ៗផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធរបស់បច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

កាលពីឆ្នាំ ២០១៦ រីយ៉ូបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសម្រាប់កីឡាអូឡាំពិក និងប៉ារ៉ាឡាំពិករដូវក្តៅ ដែលជំរុញការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗ រួមទាំងប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនថ្មីៗដូចជារថភ្លើងក្រោមដី និងផ្លូវល្បឿនលឿន។ ទោះជាយ៉ាងណា តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនៅតែជួបប្រទះបញ្ហាឧក្រិដ្ឋកម្ម វិសមភាព និងអំពើហិង្សាក្នុងសហគមន៍ហ្វាវេឡា។ រីយ៉ូនៅតែជាគោលដៅទេសចរណ៍អន្តរជាតិកំពូល ដោយទាក់ទាញភ្ញៀវរាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំមកកាន់ឆ្នេរ ជីវិតពេលយប់ និងព្រឹត្តិការណ៍វប្បធម៌។ សម្រាប់អ្នកអានរបស់យើងនៅកម្ពុជា រីយ៉ូដឺហ្សាណេរ៉ូអាចជាទីក្រុងដែលគេស្គាល់តាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអន្តរជាតិ ខ្សែភាពយន្ត និងរូបភាពដ៏ស្រស់ស្អាត។ បទពិសោធន៍របស់រីយ៉ូក្នុងការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ធំៗផ្តល់មេរៀនសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ សេចក្តីរាយការណ៍ថ្មីៗអាចរួមបញ្ចូលការស្តារវិស័យទេសចរណ៍ក្រោយជំងឺរាតត្បាត និងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងបន្ត។