ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោក សំដៅលើវិធានការនិងយន្តការនានាក្នុងការបង្ការកុំឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវត្រូវស្លាប់ ឬរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ។ តាមវិគីភីឌា អ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវរួមមានអ្នកថ្មើរជើង អ្នកជិះកង់ អ្នកបើកបរយានយន្ត អ្នកដំណើរ និងអ្នកជិះយានដឹកជញ្ជូនសាធារណៈដូចជា រថយន្តក្រុងនិងរថភ្លើងធុនស្រាល។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានរាយការណ៍ថា ជារៀងរាល់ឆ្នាំមានមនុស្សប្រមាណ ១,៣៥ លាននាក់ស្លាប់ដោយសារគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅទូទាំងពិភពលោក។ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍គឺជាបុព្វហេតុឈានមុខគេនៃការស្លាប់ចំពោះកុមារ និងយុវវ័យដែលមានអាយុពី ៥ ទៅ ២៩ ឆ្នាំ។ គួរកត់សម្គាល់ថា ជាង ៩៣% នៃអ្នកស្លាប់កើតឡើងនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលទាបនិងមធ្យម។ គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDG) របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ គោលដៅទី ៣.៦ មានគោលបំណងកាត់បន្ថយចំនួនអ្នកស្លាប់និងរបួសដោយសារគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ឱ្យបានពាក់កណ្តាលនៅត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០។ វិធានការសុវត្ថិភាពទូទៅរួមមាន ការកាត់បន្ថយល្បឿន ការដាក់សញ្ញាចរាចរណ៍ ការកែលម្អការរចនាយានយន្ត (ដូចជាខ្សែក្រវាត់សុវត្ថិភាព ពោងសុវត្ថិភាព និងការសាកល្បងគ្រោះថ្នាក់) ការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវ និងការអនុវត្តច្បាប់ចរាចរណ៍យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ហានិភ័យនៃការស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងទៅតាមតំបន់ និងប្រភេទអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវ។ អ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវដែលងាយរងគ្រោះ — អ្នកថ្មើរជើង អ្នកជិះកង់ និងអ្នកបើកបរម៉ូតូ — មានចំនួនជាងពាក់កណ្តាលនៃអ្នកស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅទូទាំងពិភពលោក។ តាមវិគីភីឌា នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក អត្រាស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍គឺខ្ពស់បំផុត ចំណែកឯនៅអឺរ៉ុបវិញមានកម្រិតទាបបំផុត។ នៅក្នុងតំបន់ទីក្រុង អ្នកថ្មើរជើងនិងអ្នកជិះកង់ប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ខ្ពស់ ខណៈដែលនៅតំបន់ជនបទ ការបុកគ្នារបស់យានយន្តក្នុងល្បឿនលឿនបង្កឱ្យមានការស្លាប់កាន់តែច្រើន។ នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ អ្នកបើកបរម៉ូតូជាក្រុមដែលប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងជាងគេ ហើយមានចំនួនស្លាប់យ៉ាងច្រើន។ ជាឧទាហរណ៍ ប្រទេសកម្ពុជាមានអត្រាប្រើប្រាស់ម៉ូតូខ្ពស់បំផុតមួយនៅក្នុងតំបន់ ដែលរួមចំណែកដល់បញ្ហាសុវត្ថិភាពផ្លូវថ្នល់។ ទិន្នន័យពីសហភាពអឺរ៉ុបបង្ហាញថា សូម្បីតែក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានការប្រើប្រាស់រថយន្តស្រដៀងគ្នា អត្រាស្លាប់ក៏មានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដែលបញ្ជាក់ពីតួនាទីរបស់វប្បធម៌បើកបរ និងវិធានការសុវត្ថិភាព។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោកបានចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យដើមនៃយានយន្ត។ នៅដើមសតវត្សទី ២០ ការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃចំនួនយានយន្តបានធ្វើឱ្យអត្រាស្លាប់កើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ តាមវិគីភីឌា រូបគំនូរដ៏ល្បីមួយនៅឆ្នាំ ១៩២៣ ដែលមានចំណងជើងថា “Sacrifices to the Modern Moloch” ត្រូវបានបោះពុម្ពដោយកាសែត St. Louis Star ដើម្បីរិះគន់សង្គមដែលហាក់ដូចជាទទួលយកការស្លាប់ដោយសារយានយន្តថាជារឿងធម្មតា។ វិធានការសុវត្ថិភាពដំបូងៗដូចជាផ្លូវដែកការពារ (guardrails) ត្រូវបានដំឡើងចាប់តាំងពីទសវត្សឆ្នាំ ១៩២០ ប៉ុន្តែពួកវាមិនមានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ទេ រហូតដល់ទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ នៅពេលដែលការសាកល្បងសុវត្ថិភាពបានក្លាយជាស្តង់ដារ។ ការអភិវឌ្ឍតុក្កតាសាកល្បងគ្រោះថ្នាក់ (crash test dummies) នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ បានអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនផលិតរចនាយានយន្តដែលមានសុវត្ថិភាពជាងមុន។ ក្រោយមក ខ្សែក្រវាត់សុវត្ថិភាព (ត្រូវបានដាក់បង្ហាញដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៩ ប៉ុន្តែបានទទួលយកយ៉ាងទូលំទូលាយនៅពេលក្រោយ) ពោងសុវត្ថិភាព និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្ថេរភាពអេឡិចត្រូនិកបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃគ្រឿងបំពាក់ស្តង់ដារ។ ផ្លូវថ្នល់ក៏ត្រូវបានកែលម្អផងដែរ ដោយរួមបញ្ចូលទាំងកោះចែកទ្រូងផ្លូវ (medians) រនាំងការពារ និងផ្លូវជិះកង់ដែលបំបែកដាច់ដោយឡែក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្លូវគោកបង្កឱ្យមានបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ យោងតាមវិគីភីឌា WHO បានប៉ាន់ស្មានថា ការចំណាយដោយសាររបួសចរាចរណ៍មានប្រមាណ ៣% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) សម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន។ ការចំណាយទាំងនេះរួមមានថ្លៃព្យាបាលវេជ្ជសាស្រ្ត ការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ និងការបាត់បង់ផលិតភាព។ ផ្នែកវប្បធម៌ បណ្តាប្រទេសមានវិធីសាស្រ្តខុសៗគ្នាក្នុងការដោះស្រាយសុវត្ថិភាពផ្លូវថ្នល់។ បច្ចេកទេស “Dutch Reach” — ការប្រើដៃដែលនៅឆ្ងាយពីទ្វារដើម្បីបើកទ្វាររថយន្ត ចៀសវាងការបុកអ្នកជិះកង់ — មានប្រភពពីប្រទេសហូឡង់ ហើយត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយទូទាំងពិភពលោកជាទម្លាប់សុវត្ថិភាពដ៏សាមញ្ញមួយ។ គំនិត “Vision Zero” របស់ប្រទេសស៊ុយអែត ត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ ១៩៩៧ ដោយមានគោលបំណងលុបបំបាត់ការស្លាប់និងរបួសធ្ងន់ធ្ងរទាំងអស់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដែលបានជះឥទ្ធិពលដល់គោលនយោបាយនៅទូទាំងពិភពលោក។ ទិន្នន័យពី Eurostat ដែលដកស្រង់ដោយវិគីភីឌា បង្ហាញថា ហានិភ័យនៃការស្លាប់សម្រាប់អ្នកដំណើរក្នុងរថយន្តគឺខ្ពស់ជាងអ្នកដំណើរតាមរថភ្លើងដល់ទៅ ២៨ ដង ដែលបង្ហាញពីសុវត្ថិភាពដ៏ល្អប្រសើរនៃការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវដែក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍នៅតែជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈ និងការអភិវឌ្ឍដ៏ចម្បងមួយនៅទូទាំងពិភពលោក។ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានប្រកាសឆ្នាំ ២០២១-២០៣០ ជាទសវត្សទីពីរនៃសកម្មភាពដើម្បីសុវត្ថិភាពផ្លូវថ្នល់ ដោយមានគោលដៅកាត់បន្ថយអ្នកស្លាប់។ តាមវិគីភីឌា បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជា ប្រព័ន្ធជំនួយល្បឿនឆ្លាតវៃ (intelligent speed assistance) ហ្រ្វាំងសង្គ្រោះបន្ទាន់ស្វ័យប្រវត្តិ និងប្រព័ន្ធយានយន្តតភ្ជាប់ មានសក្តានុពលក្នុងការលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាព។ នៅកម្ពុជា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅតែជាកង្វល់ធំមួយ ដោយសារចំនួនម៉ូតូច្រើន និងការអនុវត្តច្បាប់មានកម្រិត។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញច្បាប់ចរាចរណ៍ថ្មីដែលមានការផាកពិន័យខ្ពស់ និងតម្រូវឱ្យពាក់មួកសុវត្ថិភាពជាកាតព្វកិច្ច ស្របតាមអនុសាសន៍របស់ WHO។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍មិនគ្រាន់តែជាបញ្ហាសុខភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងយុត្តិធម៌សង្គមផងដែរ ដោយសារអ្នកប្រើប្រាស់ផ្លូវដែលងាយរងគ្រោះបំផុត — អ្នកថ្មើរជើងក្រីក្រ និងអ្នកជិះម៉ូតូ — តែងតែទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់ចម្បង។