ប្រធានបទ

រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទែរតេ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

រូបលោក រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទែរតេ ប្រភព: Wikipedia

រ៉ូឌ្រីហ្គោ រ៉ូអា ឌូទែរតេ (Rodrigo Roa Duterte) គឺជាមេធាវី និងអ្នកនយោបាយហ្វីលីពីន ដែលបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីទី១៦ របស់ប្រទេសហ្វីលីពីន ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ២០២២។ តាមវីគីភីឌា លោកឌូទែរតេ ជាប្រធានាធិបតីដំបូងគេដែលមកពីកោះមីនដាណាវ (Mindanao) និងជាបុគ្គលចំណាស់ជាងគេដែលឡើងកាន់តំណែងនេះ ដោយចាប់ផ្ដើមអាណត្តិក្នុងអាយុ ៧១ ឆ្នាំ។ លោកក៏ជាប្រធានគណបក្ស Partido Demokratiko Pilipino ដែលជាគណបក្សកាន់អំណាចនាពេលនោះផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

លោកឌូទែរតេ ជួបសន្ទនាជាមួយអ្នកស្រុកដាវ៉ាវក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ប្រភព: Wikipedia

លោកឌូទែរតេ កើតនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន និងមានអាជីពជាមេធាវីមុនពេលចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយ។ តាមវីគីភីឌា លោកបានបម្រើការជាអភិបាលក្រុងដាវ៉ាវ (Davao City) អស់រយៈពេលយ៉ាងយូរ មុនពេលឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតី។ មុនពេលក្លាយជាអភិបាលក្រុង លោកក៏ធ្លាប់ធ្វើជាអភិបាលរងក្រុងនេះផងដែរ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបថតឆ្នាំ២០១០ (ពីវីគីភីឌា)។ រូបថតឆ្នាំ២០០៩ បង្ហាញពីទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធរវាងលោក និងអ្នកស្រុកដាវ៉ាវ ដែលជាមូលដ្ឋានគាំទ្រដ៏រឹងមាំរបស់លោក។ លោកមានគ្រួសារមួយដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងឆាកនយោបាយដូចគ្នា រួមមានកូនស្រីគឺអ្នកស្រីសារ៉ា ឌូទែរតេ ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាអនុប្រធានាធិបតី និងដៃគូគឺអ្នកស្រីស៊ីអេលីតូ អាវ៉ាន់យ៉ា (Cielito Avanceña) ដែលត្រូវបានថតក្នុងរូបថតគ្រួសារថ្ងៃឡើងកាន់តំណែង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

លោកឌូទែរតេ (ឆ្វេង) និងលោកអាគីណូ ក្នុងថ្ងៃឡើងកាន់តំណែង ប្រភព: Wikipedia

ការឡើងកាន់អំណាចរបស់លោកឌូទែរតេ បានចាប់ផ្ដើមបន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៦ ដោយយុទ្ធនាការរបស់លោកផ្អែកលើការសន្យាបង្ក្រាបគ្រឿងញៀនយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ តាមវីគីភីឌា លោកជាប្រធានាធិបតីដែលមានការគាំទ្រខ្លាំងពីសំណាក់វណ្ណៈកម្មករ។ សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀន ដែលលោកបានបើកដំណើរការភ្លាមៗបន្ទាប់ពីចូលកាន់តំណែង វាបាននាំឱ្យមានអ្នកស្លាប់រាប់ពាន់នាក់ និងបានបង្កឱ្យមានការរិះគន់ជាអន្តរជាតិ។ រូបថតពីវីគីភីឌាបង្ហាញថា នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ២០១៦ លោកបានចុះពិនិត្យមន្ទីរពិសោធន៍ផលិតសារធាតុញៀន «សាប៊ូ» នៅខេត្តប៉ាំប៉ាំងហ្គា (Arayat, Pampanga) ដែលបញ្ជាក់ពីការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់លោកក្នុងការប្រយុទ្ធនេះ។ ប៉ុន្តែការតវ៉ាក៏បានកើតមានឡើង ដូចជានៅខាងមុខស្ថានកុងស៊ុលហ្វីលីពីនក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក នៅខែតុលាឆ្នាំដដែល។

ក្នុងអំឡុងអាណត្តិរបស់លោក គោលនយោបាយសំខាន់ៗជាច្រើនត្រូវបានអនុវត្ត។ យោងតាមរូបថតពីវីគីភីឌា នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ លោកបានចុះហត្ថលេខាលើដីកាអនុវត្តន៍ស្ដីពីសេរីភាពព័ត៌មាន (Freedom of Information) នៅទីក្រុងដាវ៉ាវ។ នៅថ្ងៃទី ៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៨ លោកបានចូលរួមពិធីប្រគល់ច្បាប់សរីរាង្គបាំងសាម៉ូរ៉ូ (Bangsamoro Organic Law) ជូនក្រុម MILF នៅវិមានម៉ាឡាកាញ៉ាង ដើម្បីបង្កើតតំបន់ស្វយ័តសម្រាប់ប្រជាជនមូស្លីមនៅមីនដាណាវ។ ក្រៅពីនេះ លោកបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងក្រុមបះបោរកុម្មុយនីស្តតាមរយៈក្រុមការងារជាតិ NTF-ELCAC ដែលមានរូបថតប្រជុំកាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០១៩។ លើវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កម្មវិធី «Build Build Build» បាននាំឱ្យមានការសាងសង់កីឡដ្ឋានថ្មីនៅ New Clark City ដែលបញ្ចប់នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩ សម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេម។ លោកក៏បានស្វាគមន៍ការដោះលែងជនជាតិន័រវេសម្នាក់ពីការចាប់ឃុំដោយក្រុម Abu Sayyaf បង្ហាញពីកិច្ចខិតខំប្រឆាំងភេរវកម្ម។

នៅក្នុងនយោបាយការបរទេស វីគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា លោកឌូទែរតេ បានប្ដូរទិសដៅទំនាក់ទំនងការទូត ដោយចូលទៅជិតប្រទេសចិន និងរុស្ស៊ី ហើយធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកត្រជាក់ចុះ។ រូបថតពីវីគីភីឌាបង្ហាញពីកិច្ចជំនួបជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោកវ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន នៅទីក្រុងមូស្គូក្នុងខែឧសភាឆ្នាំ២០១៧ និងជាមួយប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ នៅទីក្រុងប៉ាសាយ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំដដែល។ ក្រៅពីនេះ លោកក៏ធ្លាប់ជួបជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា លោកណារ៉េនដ្រា ម៉ូឌី និងប្រធានាធិបតីឡាវ លោកប៊ុនញ៉ាង វរៈជិត ផងដែរ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការធ្វើពិពិធកម្មដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ។ ក្នុងពេលប្រយុទ្ធនឹងជំងឺកូវីដ-១៩ លោកបានដឹកនាំយុទ្ធនាការវ៉ាក់សាំង ដោយបានបង្ហាញខ្លួនជាមួយវ៉ាក់សាំង AstraZeneca ក្នុងខែមីនាឆ្នាំ២០២១ (តាមរូបថត)។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

លោកឌូទែរតេ (ស្តាំ) ជួបប្រធានាធិបតីបុងបុង ម៉ាកកូស ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ប្រភព: Wikipedia

បន្ទាប់ពីចប់អាណត្តិក្នុងឆ្នាំ២០២២ លោកឌូទែរតេ នៅតែជាឥស្សរជននយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន។ កូនស្រីរបស់លោក គឺអ្នកស្រីសារ៉ា ឌូទែរតេ (Sara Duterte) បានជាប់ឆ្នោតជាអនុប្រធានាធិបតី ហើយលោកបានចូលរួមក្នុងពិធីស្បថទទួលតំណែងរបស់អ្នកស្រីនៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ (តាមរូបថតពីវីគីភីឌា)។ ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ វីគីភីឌាបានបង្ហាញថា លោកបានជួបប្រជុំជាមួយប្រធានាធិបតីថ្មី លោកបុងបុង ម៉ាកកូស (Bongbong Marcos) នៅវិមានប្រធានាធិបតី (Malacañang) ដែលជាសញ្ញាបញ្ជាក់ពីភាពពាក់ព័ន្ធផ្នែកនយោបាយរបស់លោក ទោះបីលែងកាន់អំណាចក៏ដោយ។

ចំពោះអ្នកអាន KhmerPulse លោកឌូទែរតេ ជាអតីតមេដឹកនាំនៃប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន ដែលគោលនយោបាយរបស់លោកមានឥទ្ធិពលលើស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ ជាពិសេសក្នុងបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀន និងរបៀបដឹកនាំដ៏រឹងមាំរបស់លោក ជាមេរៀនសម្រាប់កម្ពុជា និងតំបន់។ ទន្ទឹមគ្នានេះ កេរដំណែលដ៏ស្មុគស្មាញរបស់លោក រួមទាំងការចោទប្រកាន់អំពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស នៅតែជាប្រធានបទដែលគេចាំមើល។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

ហ្វីលីពីនចេញដីកាចាប់ខ្លួនសមាជិកព្រឹទ្ធសភាករណីសង្គ្រាមគ្រឿងញៀន
អាស៊ី

ហ្វីលីពីនចេញដីកាចាប់ខ្លួនសមាជិកព្រឹទ្ធសភាករណីសង្គ្រាមគ្រឿងញៀន

លោក រ៉ូណល់ 'បាតូ' ដេឡា រ៉ូសា សមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងអតីតអគ្គស្នងការនគរបាលហ្វីលីពីន ត្រូវបានចេញដីកាចាប់ខ្លួនពាក់ព័ន្ធបទចោទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិពីសង្គ្រាមគ្រឿងញៀន ប៉ុន្តែរហូតមកដល់ពេលនេះ គាត់កំពុងគេចវេស។

២២ ឧសភា ២០២៦

សមាជិកព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីនជ្រកកោនក្នុងព្រឹទ្ធសភាក្រោយ ICC ចេញដីកា
អាស៊ី

សមាជិកព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីនជ្រកកោនក្នុងព្រឹទ្ធសភាក្រោយ ICC ចេញដីកា

សមាជិកព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីន និងអតីតមេបញ្ជាការនគរបាល លោក Ronald "Bato" Dela Rosa បានជ្រកកោនក្នុងព្រឹទ្ធសភាដើម្បីគេចពីដីកាចាប់ខ្លួនរបស់ ICC ពីបទសម្លាប់រង្គាលក្នុងយុទ្ធនាការគ្រឿងញៀន។

១២ ឧសភា ២០២៦