ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ជនភៀសខ្លួនរ៉ូហ៊ីងយ៉ា គឺជាជនជាតិភាគតិចមូស្លីមដែលបានភៀសខ្លួនចេញពីរដ្ឋរ៉ាខាន នៅភាគខាងលិចប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ តាមការរៀបរាប់ក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia វិបត្តិនេះបានកើតឡើងដោយសារការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងអំពើហិង្សាជាប្រព័ន្ធពីកងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ា (តាតម៉ាដ៏) ចាប់តាំងពីខែតុលា ឆ្នាំ២០១៦ និងធ្ងន់ធ្ងរបំផុតនៅខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧។ ប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបនេះរួមមានការសម្លាប់រង្គាល ការរំលោភសេពសន្ថវៈ និងការដុតបំផ្លាញភូមិស្រុកជាច្រើន។

ជនជាតិរ៉ូហ៊ីងយ៉ាជាងមួយលាននាក់បានភៀសខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងៗ ដោយភាគច្រើនទៅប្រទេសបង់ក្លាដេស ដែលបង្កើតបានជាជំរុំជនភៀសខ្លួនធំជាងគេក្នុងពិភពលោកនៅតំបន់ Cox’s Bazar។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា អំពើទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកដោយប្រទេសជាច្រើនថាជា «ការបោសសម្អាតជាតិពន្ធ» និងឈានដល់ថ្នាក់«ប្រល័យពូជសាសន៍»។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៤ កងទ័ពអារ៉ាកាន (Arakan Army) ក៏ត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សប្រឆាំងនឹងជនជាតិរ៉ូហ៊ីងយ៉ានៅតំបន់ដែលខ្លួនគ្រប់គ្រងផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

រដ្ឋរ៉ាខានដែលជាទីតាំងកំណើតរបស់ជនជាតិរ៉ូហ៊ីងយ៉ា ស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិចនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា មានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសបង់ក្លាដេស។ នៅទីនោះ ពួកគេជាជនជាតិភាគតិចដែលមានភាសា និងវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន ប៉ុន្តែពុំត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាពលរដ្ឋដោយរដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ាឡើយ។ យោងតាម Wikipedia ចំនួនជនជាតិរ៉ូហ៊ីងយ៉ាមុនវិបត្តិមានប្រមាណជាង ១ លាននាក់នៅមីយ៉ាន់ម៉ា ប៉ុន្តែដោយសារការបង្ក្រាប ពួកគេភាគច្រើនបានភៀសខ្លួនចេញ។

បច្ចុប្បន្ន ជំរុំធំជាងគេគឺតំបន់ Cox’s Bazar ក្នុងប្រទេសបង់ក្លាដេស ដែលមានជនភៀសខ្លួនរាប់រយពាន់នាក់រស់នៅ។ ជនភៀសខ្លួនខ្លះទៀតបានទៅដល់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី ថៃ និងឥណ្ឌា ប៉ុន្តែជារឿយៗពួកគេប្រឈមនឹងការបដិសេធ និងការរុញច្រានត្រឡប់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឫសគល់នៃវិបត្តិនេះត្រូវបានចាក់ជ្រៅ ដោយជនជាតិរ៉ូហ៊ីងយ៉ាបានរស់នៅក្នុងតំបន់នេះរាប់សតវត្សមកហើយ។ ប៉ុន្តែ ច្បាប់សញ្ជាតិឆ្នាំ១៩៨២ របស់មីយ៉ាន់ម៉ាបានដកហូតសិទ្ធិពួកគេ ធ្វើឲ្យក្លាយជាជនគ្មានរដ្ឋ។ អំពើហិង្សាសហគមន៍បានកើតឡើងជាថ្មីនៅឆ្នាំ២០១២ ដែលបានបង្កឲ្យមានជនភៀសខ្លួនដំបូងៗ។

យោងតាម Wikipedia វិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរបានផ្ទុះឡើងពីខែតុលា ឆ្នាំ២០១៦ ហើយឈានដល់កម្រិតកំពូលក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧ នៅពេលដែលកងទ័ពតាតម៉ាដ៏បានឆ្លើយតបទៅនឹងការវាយប្រហាររបស់ក្រុមអាស៊ីនប្រដាប់អាវុធ ARSA ដោយបើកប្រតិបត្តិការ«បោសសម្អាត»ដែលរួមមានការសម្លាប់រង្គាល ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាប្រព័ន្ធ និងការដុតភូមិ។ ភស្តុតាងពីរបាក់របួសដូចរូបភាពស្ត្រីដែលរងការរំលោភ និងព្យាយាមសម្លាប់ខាងលើ បានត្រូវផ្សព្វផ្សាយពាសពេញពិភពលោក។

ជាលទ្ធផល មនុស្សជាង ៧០ ម៉ឺននាក់បានភៀសខ្លួនទៅបង់ក្លាដេសក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានខែប៉ុណ្ណោះ ហើយតុលាការអន្តរជាតិកំពុងស៊ើបអង្កេតអំពើប្រល័យពូជសាសន៍នេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ជីវភាពរបស់ជនភៀសខ្លួនរ៉ូហ៊ីងយ៉ាគឺពឹងផ្អែកស្ទើរទាំងស្រុងលើជំនួយមនុស្សធម៌ពីអន្តរជាតិ។ នៅជំរុំ Kutupalong ពួកគេរស់នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌកកកុញ ដោយមានសេវាមូលដ្ឋានដូចជាទឹកស្អាត និងអាហារមិនគ្រប់គ្រាន់។ រដ្ឋាភិបាលបង់ក្លាដេសដាក់កំហិតលើការងារផ្លូវការ ធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធដំណើរការតិចតួចតាមរយៈជំនួញតូចៗ។

ខាងវប្បធម៌ រ៉ូហ៊ីងយ៉ានៅតែរក្សាបានភាសា សាសនាឥស្លាម និងប្រពៃណីរបស់ខ្លួន ទោះបីស្ថិតក្នុងស្ថានភាពលំបាក។ ពួកគេមានវប្បធម៌ចម្រុះជាមួយឥទ្ធិពលបេងហ្គាលី ហើយការអប់រំសម្រាប់កុមារត្រូវបានផ្តល់ដោយអង្គការអន្តរជាតិដោយប្រើភាសារ៉ូហ៊ីងយ៉ា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិនេះនៅតែមិនទាន់មានដំណោះស្រាយ។ ការប៉ុនប៉ងធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ត្រូវបានផ្អាកដោយសារកង្វះសុវត្ថិភាព ហើយរដ្ឋប្រហារយោធានៅមីយ៉ាន់ម៉ាឆ្នាំ២០២១ បានធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែស្មុគស្មាញ។ រដ្ឋាភិបាលឯកភាពជាតិ (NUG) បានបង្ហាញការគាំទ្រសិទ្ធិរ៉ូហ៊ីងយ៉ា ថែមទាំងបានអំពាវនាវឱ្យពួកគេចូលរួមក្នុងការតស៊ូប្រឆាំងនឹងយោធា ដូចការលើកឡើងរបស់លោក Aung Kyaw Moe នៅក្នុងរូបភាពខាងលើ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse បញ្ហានេះពាក់ព័ន្ធដោយសារកម្ពុជាជាសមាជិកអាស៊ាន និងបានចូលរួមក្នុងយន្តការតំបន់ដើម្បីសម្របសម្រួលជំនួយ។ ម្យ៉ាងទៀត ទូកជនភៀសខ្លួនរ៉ូហ៊ីងយ៉ាជារឿយៗធ្វើដំណើរទៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយពេលខ្លះបានទៅដល់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យបញ្ហាភាពគ្មានរដ្ឋក្លាយជាកង្វល់បន្ទាន់ក្នុងតំបន់។