ប្រទេសរ៉ូម៉ានី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រទេសរ៉ូម៉ានីគឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភូមិភាគអាគ្នេយ៍ និងអឺរ៉ុបកណ្ដាល។ ប្រទេសនេះមានទីតាំងនៅតាមបណ្ដោយទន្លេដានូប (Danube) ភាគខាងជើងនៃឧបទ្វីបបាល់កង់ និងនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគពាយ័ព្យនៃសមុទ្រខ្មៅ។ រ៉ូម៉ានីមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងអ៊ុយក្រែននៅភាគខាងជើង និងខាងកើត ហុងគ្រីនៅភាគខាងលិច ស៊ែប៊ីនៅភាគនិរតី ប៊ុលហ្គារីនៅភាគខាងត្បូង ម៉ុលដាវីនៅភាគខាងកើត និងសមុទ្រខ្មៅនៅភាគអាគ្នេយ៍។

តាម Wikipedia រ៉ូម៉ានីជាប្រទេសធំជាងគេទី ១២ នៅអឺរ៉ុបដោយផ្ទៃដី ដែលមាន ២៣៨.៣៩៧ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា និងជារដ្ឋសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី ៦ ដោយមានប្រជាជនប្រមាណ ១៩ លាននាក់។ ទីក្រុងប៊ូការ៉ែស (Bucharest) គឺជារាជធានី ទីក្រុងធំបំផុត និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច។ ទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន ក្លូច-ណាប៉ូកា (Cluj-Napoca) យ៉ាស៊ី (Iași) កនស្តង់សា (Constanța) ធីមីសូរ៉ា (Timișoara) និងប្រាសូវ (Brașov)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ភូមិសាស្ត្ររ៉ូម៉ានីមានលក្ខណៈចម្រុះ ដោយមានភ្នំ ដីខ្ពស់ និងតំបន់ទំនាប។ ជួរភ្នំកាផាថៀន (Carpathian) ឆ្លងកាត់កណ្ដាលប្រទេស ហើយទន្លេដានូបបង្កើតជាព្រំដែនធម្មជាតិមួយផ្នែកជាមួយប៊ុលហ្គារី។ អាកាសធាតុមានលក្ខណៈអាកាសធាតុទ្វីប ដែលមានបួនរដូវច្បាស់លាស់។

រ៉ូម៉ានីមានប្រជាជនប្រមាណ ១៩ លាននាក់ ដែលភាគច្រើនជាជនជាតិរ៉ូម៉ានី។ ក្រុមជនជាតិភាគតិចសំខាន់ៗរួមមាន ហុងគ្រី និងរ៉ូម៉ា (Roma)។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសារ៉ូម៉ានី ដែលជាភាសាក្នុងក្រុមភាសាឡាតាំង (Romance)។ យោងតាម Wikipedia ភាសារ៉ូម៉ានីក៏ត្រូវបាននិយាយនៅក្នុងប្រទេសម៉ុលដាវី និងក្នុងសហគមន៍រ៉ូម៉ានីនៅបរទេសផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការកត់សម្គាល់របស់ Wikipedia តំបន់នេះត្រូវបានគេស្គាល់តាំងពីសម័យបុរាណ។ ជនជាតិដាស្យ៊ែន (Dacian) ដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងជនជាតិថ្រាស៊ែន (Thracian) បានបង្កើតនគរមួយដែលឈានដល់កំពូលក្រោមការដឹកនាំរបស់ Burebista ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១ មុនគ្រិស្តសករាជ។ ចក្រភពរ៉ូម៉ាំងបានវាយដណ្ដើមតំបន់នេះក្នុងឆ្នាំ ១០៦ គ.ស. ហើយបានបង្កើតខេត្តដាស្យ៉ា ដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងទៅលើភាសា និងវប្បធម៌ក្នុងតំបន់។

នៅយុគសម័យកណ្ដាល រដ្ឋសំខាន់ៗចំនួនបីបានលេចឡើងគឺ វ៉ាឡាឆៀ (Wallachia) ម៉ុលដាវី (Moldavia) និងត្រង់ស៊ីលវ៉ានី (Transylvania)។ អ្នកគ្រប់គ្រងម្នាក់ឈ្មោះ Vlad III (Vlad the Impaler) នៅសតវត្សរ៍ទី ១៥ បានក្លាយជារឿងព្រេងពិសេស។ នៅឆ្នាំ ១៦០០ ម៉ៃឃើល អ្នកក្លាហាន (Michael the Brave) បានបង្រួបបង្រួមរដ្ឋទាំងបីបានមួយរយៈពេលខ្លី។

រដ្ឋរ៉ូម៉ានីទំនើបបានចាប់ផ្ដើមជាមួយការរួបរួមនៃវ៉ាឡាឆៀនិងម៉ុលដាវីក្នុងឆ្នាំ ១៨៥៩ និងទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៨៧៨។ ប្រទេសនេះបានក្លាយជាព្រះរាជាណាចក្រក្រោមស្ដេច Carol I។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ ត្រង់ស៊ីលវ៉ានីបានចូលរួមជាមួយរ៉ូម៉ានី។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ រ៉ូម៉ានីបានចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយអ័ក្សមួយរយៈពេល។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម របបកុម្មុយនិស្តត្រូវបានបង្កើតឡើង ដឹកនាំដោយលោក Nicolae Ceaușescu ពីឆ្នាំ ១៩៦៥។ របបនេះកាន់តែសង្កត់សង្កិន និងឯកោ។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៩ បដិវត្តន៍បានផ្តួលរំលំលោក Ceaușescu ហើយលោកត្រូវបានប្រហារជីវិត ដោយបញ្ចប់របបកុម្មុយនិស្ត។ រ៉ូម៉ានីបានធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅរកប្រជាធិបតេយ្យ និងបានចូលជាសមាជិកណាតូនៅឆ្នាំ ២០០៤ និងសហភាពអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំ ២០០៧។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia រ៉ូម៉ានីមានសេដ្ឋកិច្ចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍កម្រិតមធ្យមខ្ពស់ ដែលជាសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលរីកចម្រើនលឿនបំផុតនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប។ វិស័យសំខាន់ៗរួមមាន ឧស្សាហកម្មរថយន្ត (Dacia ដែលជាបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ Renault) បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន កសិកម្ម និងផលិតកម្ម។ ប៊ូការ៉ែសគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ ដោយមានផ្សារហ៊ុនប៊ូការ៉ែសជាកន្លែងដ៏សំខាន់។ យោងតាមរូបភាពផែនទីប្រាក់ឈ្នួលពី Wikipedia ប្រាក់ខែជាមធ្យមបានកើនឡើងចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៥ ប៉ុន្តែនៅមានភាពខុសគ្នារវាងតំបន់។

ផ្នែកវប្បធម៌ រ៉ូម៉ានីជាចំណុចឆ្លងនៃឥទ្ធិពលដាស្យ៉ូ-រ៉ូម៉ាំង អូតូម៉ង់ និងលោកខាងលិច។ ភាសារ៉ូម៉ានីជាភាសាឡាតាំងតែមួយគត់នៅក្នុងតំបន់នេះ។ សាសនាសំខាន់គឺគ្រិស្តសាសនាអូរថូដុកភាគខាងកើត ហើយវិហារសង្គ្រោះប្រជាជន (People's Salvation Cathedral) នៅប៊ូការ៉ែសគឺជាអគារព្រះវិហារអូរថូដុកខ្ពស់ជាងគេ និងធំជាងគេក្នុងពិភពលោក។ ប្រទេសនេះមានភាពល្បីល្បាញដោយរឿងព្រេងនិទាន ប្រាសាទកណ្ដាល (ដូចជាប្រាសាទប្រាន (Bran Castle) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរឿង Dracula) វត្តអារាមដែលមានគំនូរព្រះវិហារ (painted monasteries) នៅប៊ូកូវីណា (Bukovina) និងតំបន់ដីសណ្ដទន្លេដានូប (Danube Delta)។ ទីក្រុងដូចជាស៊ីប៊ីយូ (Sibiu) និងធីមីសូរ៉ា (Timișoara) ធ្លាប់ជារាជធានីវប្បធម៌អឺរ៉ុប។ ម្ហូបប្រពៃណីដូចជាសារម៉ាល (sarmale) និងម៉ម៉ាលីហ្គា (mămăligă) ក៏ល្បីផងដែរ។ កីឡាដូចជាបាល់ទាត់មានប្រជាប្រិយភាព ហើយទីលានជាតិ Arena Națională ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកម្មវិធីធំៗ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ រ៉ូម៉ានីបានដើរតួនាទីយុទ្ធសាស្ត្រនៅលើផ្នែកខាងកើតនៃអង្គការណាតូ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែននៅឆ្នាំ ២០២២។ ប្រទេសនេះធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសម្រាប់មូលដ្ឋានទ័ពបរទេស និងចូលរួមក្នុងសមយុទ្ធយោធាដូចជា Saber Guardian ជាដើម។ រ៉ូម៉ានីក៏កំពុងធ្វើទំនើបកម្មយោធារបស់ខ្លួនយ៉ាងសំខាន់។

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច រ៉ូម៉ានីនៅតែបន្តទាក់ទាញការវិនិយោគបរទេស និងមានកំណើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ រ៉ូម៉ានីជាប្រទេសគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយនៅអឺរ៉ុប ដោយមានឱកាសសិក្សា ទេសចរណ៍ និងពាណិជ្ជកម្ម។ ទោះបីជានៅឆ្ងាយពីកម្ពុជាក៏ដោយ រ៉ូម៉ានីជាដៃគូដ៏មានសក្តានុពលនៅក្នុងសហគមន៍អន្តរជាតិ។