ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

កងកម្លាំងគាំទ្ររហ័ស (Rapid Support Forces – RSF) គឺជាអង្គការយោធាប៉ារ៉ាមីលីទ័ររបស់ប្រទេសស៊ូដង់ ដែលពីមុនស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលស៊ូដង់។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមនេះបានចម្រើនចេញពីកងកម្លាំងជំនួយ Janjaweed ដែលរដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមដាហ្វួរ (War in Darfur) កាលពីដើមសតវត្សរ៍ទី ២១។ ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០១៣ រដ្ឋាភិបាលស៊ូដង់បានកែប្រែរចនាសម្ពន្ធឡើងវិញ ហើយប្រកាសបង្កើត RSF ជាកងកម្លាំងស្របច្បាប់ក្រោមអាជ្ញាបញ្ជារបស់លោក Muhammad Dagalo ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅក្រោមនាមសង្គ្រាមថា Hemedti។ RSF បានក្លាយជាកម្លាំងនយោបាយនិងយោធាដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅស៊ូដង់ ហើយបច្ចុប្បន្នកំពុងជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏សាហាវជាមួយកងទ័ពស៊ូដង់ (Sudanese Armed Forces)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទោះបីជា RSF មានសកម្មភាពនៅទូទាំងប្រទេសស៊ូដង់ក្តី ប៉ុន្តែមូលដ្ឋានកំណើតនិងឥទ្ធិពលដ៏ជ្រៅរបស់ខ្លួនស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដាហ្វួរ ភាគខាងលិចប្រទេស។ យោងតាមវិគីភីឌា កម្លាំង RSF ភាគច្រើនផ្សំឡើងដោយក្រុមអតីតយុទ្ធជន Janjaweed ដែលជាកងជីវពលអារ៉ាប់មកពីដាហ្វួរ ហើយទំហំទ័ពសរុបរបស់ RSF ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាមានរហូតដល់ ៤០ ០០០ នាក់មុនពេលសង្គ្រាមឆ្នាំ២០២៣។ RSF មានទីបញ្ជាការធំៗនៅក្នុងរដ្ឋធានីខាទុំ (Khartoum) និងបានគ្រប់គ្រងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗជាច្រើន។

មេដឹកនាំ RSF គឺលោក Muhammad Dagalo ឬ Hemedti ដែលមានដើមកំណើតពីគ្រួសារអារ៉ាប់នៅដាហ្វួរ។ លោកបានឡើងកាន់តំណែងជាឧបនាយកនៃក្រុមប្រឹក្សាអធិបតេយ្យភាពអន្តរកាលស៊ូដង់ (Sudan's Transitional Sovereignty Council) ក្រោយការដួលរលំរបស់ប្រធានាធិបតី Omar al-Bashir ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ហើយបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងកិច្ចការនយោបាយស៊ូដង់រហូតដល់ការផ្ទុះជម្លោះនៅឆ្នាំ២០២៣។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា ឫសគល់នៃ RSF អាចឆ្លុះទៅដល់ក្រុមកងជីវពល Janjaweed ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយរដ្ឋាភិបាលស៊ូដង់ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមដាហ្វួរ (២០០៣-២០០៩)។ Janjaweed ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាបានធ្វើអំពើឃាតកម្ម អំពើហិង្សាផ្លូវភេទ និងការដុតបំផ្លាញភូមិ ដែលជាឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ។ តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (ICC) បានចេញដីកាចាប់ខ្លួនមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួន រួមទាំងប្រធានាធិបតី Omar al-Bashir ដោយសារតែតួនាទីរបស់ពួកគេនៅក្នុងយុទ្ធនាការនេះ។

នៅថ្ងៃទី ២៥ សីហា ឆ្នាំ២០១៣ រដ្ឋាភិបាលស៊ូដង់បានចេញច្បាប់មួយដើម្បីបង្កើត Rapid Support Forces ក្រោមច្បាប់សន្តិសុខជាតិ និងដាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សេវាកម្មសន្តិសុខនិងស៊ើបការណ៍ជាតិ (NISS)។ លោក Hemedti ត្រូវបានតែងតាំងជាមេបញ្ជាការ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ រដ្ឋាភិបាលបានអនុម័តច្បាប់ថ្មីមួយដែលបានដាក់ RSF ជាកងកម្លាំងឯករាជ្យក្រោមការបញ្ជាដោយផ្ទាល់ពីប្រធានាធិបតី ដែលធ្វើឲ្យក្រុមនេះមានអំណាចដ៏ធំធេង ហើយបានពង្រីកឥទ្ធិពលទៅកាន់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដូចជា អណ្តូងមាស និងកសិកម្ម។ RSF ក៏ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានបញ្ជូនទាហានទៅចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមនៅយេម៉ែន ក្រោមក្រុមចម្រុះដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត តាំងពីឆ្នាំ២០១៥ ដែលជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់ក្រុម។

ក្នុងអំឡុងពេលបដិវត្តន៍ស៊ូដង់ឆ្នាំ២០១៩ ដែលបណ្តាលឲ្យលោក Al-Bashir ត្រូវបានទម្លាក់ RSF បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាយោធាបណ្តោះអាសន្ន ហើយត្រូវបានគេបន្ទោសចំពោះអំពើហិង្សាលើបាតុករនៅទីក្រុងខាទុំនាខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩។ ក្រោយមក សម្ព័ន្ធភាពរវាង RSF និងកងទ័ពស៊ូដង់បានប្រែប្រួល ហើយនៅថ្ងៃទី ១៥ មេសា ឆ្នាំ២០២៣ ជម្លោះប្រដាប់អាវុធបានផ្ទុះឡើងរវាងក្រុមទាំងពីរ ដែលនាំឲ្យស៊ូដង់ធ្លាក់ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ចាប់តាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៣ មក ស៊ូដង់កំពុងឆេះរោលរាលដោយសង្គ្រាមរវាង RSF និងកងទ័ពស៊ូដង់ (SAF)។ តាមការរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មានអន្តរជាតិដូចជា BBC, Reuters និង Al Jazeera ជម្លោះនេះបានបណ្តាលឲ្យមនុស្សជាង ១០ លាននាក់ត្រូវភៀសខ្លួន ហើយមានមនុស្សស្លាប់រាប់ម៉ឺននាក់។ RSF បានកាន់កាប់តំបន់ធំៗនៅក្នុងរដ្ឋធានីខាទុំ និងតំបន់ដាហ្វួរភាគច្រើន ខណៈដែល SAF គ្រប់គ្រងតំបន់ភាគខាងជើងនិងខាងកើត។

នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ការប្រយុទ្ធគ្នាបានបន្តកើតមាន ជាពិសេសនៅក្នុងទីក្រុងអែលហ្វាស្ហឺ (El Fasher) ដែលជាទីរួមខេត្តដាហ្វួរខាងជើង។ រូបថតដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយក្នុងខែតុលាឆ្នាំ ២០២៥ បង្ហាញពីការឈរជើងរបស់កងទ័ព RSF នៅក្នុងទីក្រុងនេះ ដែលជាសញ្ញាបញ្ជាក់ពីឥទ្ធិពលយោធាដ៏ខ្លាំងរបស់ពួកគេ ទោះបីជាមានការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីសំណាក់ SAF និងការប៉ុនប៉ងដណ្តើមយកមកវិញក៏ដោយ។ កិច្ចចរចាសន្តិភាពនៅទីក្រុងជីដាហ៍ (Jeddah) ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ និង ២០២៤ បានបរាជ័យដោយសារការមិនព្រមចុះចូលគ្នារវាង RSF និង SAF។

ក្រៅពីយុទ្ធសាស្ត្រយោធា RSF បានប្រឈមមុខនឹងការចោទប្រកាន់ពីឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម រួមទាំងការសម្លាប់ជនស៊ីវិល និងអំពើហិង្សាផ្លូវភេទជាប្រព័ន្ធ។ សហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប និងអង្គការសហប្រជាជាតិ បានអនុម័តទណ្ឌកម្មទៅលើមេដឹកនាំ RSF និងបណ្តាញហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពួកគេ ដោយចោទថាជាឧបសគ្គដល់ដំណើរការសន្តិភាព។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដានស្ថានការណ៍នៅស៊ូដង់គឺចាំបាច់ ពីព្រោះវាជាវិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុភតំបន់ និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ព្រមទាំងបង្កើតរលកជនភៀសខ្លួនថ្មីៗផងដែរ។