ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាម Wikipedia ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតពីរជុំ គឺជាប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតមួយប្រភេទដែលជ្រើសរើសអ្នកឈ្នះតែម្នាក់។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរតាមឈ្មោះផ្សេងៗ ដូចជា ballotage ឬ top-two runoff ឬ two-round plurality។ ឈ្មោះទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈផ្សេងគ្នានៃប្រព័ន្ធតែមួយ ដូចជាការបោះឆ្នោតពីរជុំ និងការប្រកួតប្រជែងរវាងបេក្ខជនកំពូលទាំង ២។ គោលបំណងចម្បងរបស់ប្រព័ន្ធនេះ គឺការជ្រើសរើសបេក្ខជនម្នាក់ដែលទទួលបានការគាំទ្រពីសំឡេងភាគច្រើនរបស់អ្នកបោះឆ្នោត។

ប្រព័ន្ធនេះផ្សំឡើងដោយការបោះឆ្នោត ២ ជុំ ដែលនៅក្នុងជុំនីមួយៗ អ្នកបោះឆ្នោតគ្រាន់តែជ្រើសរើសបេក្ខជនសំណព្វតែម្នាក់។ បេក្ខជន ២ រូបដែលទទួលបានសំឡេងច្រើនជាងគេក្នុងជុំទី១ នឹងបន្តទៅការបោះឆ្នោតជុំទី២។ Wikipedia បញ្ជាក់ថា ប្រព័ន្ធនេះស្ថិតក្នុងគ្រួសារប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតបែប plurality ដែលរួមមានទាំងប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតតែមួយជុំ (single-round plurality ឬ first-past-the-post) ផងដែរ។

យន្តការបោះឆ្នោត និងអ្នកពាក់ព័ន្ធ

អ្នកពាក់ព័ន្ធចម្បងក្នុងប្រព័ន្ធនេះ គឺអ្នកបោះឆ្នោត និងបេក្ខជន។ នៅជុំទី១ អ្នកបោះឆ្នោតគូសជ្រើសរើសបេក្ខជនសំណព្វតែម្នាក់របស់ខ្លួន ហើយបេក្ខជន ២ រូបដែលទទួលបានសំឡេងច្រើនជាងគេបំផុត ឡើងទៅជុំទី២។ ឈ្មោះ top-two runoff សំដៅលើការបោះឆ្នោតជាថ្មីរវាងបេក្ខជនកំពូលទាំង ២ រូបនេះ។

នៅជុំទី២ អ្នកបោះឆ្នោតចូលរួមបោះឆ្នោតម្តងទៀត ដោយជ្រើសរើសបេក្ខជនសំណព្វតែម្នាក់ក្នុងចំណោមបេក្ខជន ២ រូបដែលនៅសល់។ ការបោះឆ្នោតនៅជុំទី២ គឺជាការប្រកួតផ្ទាល់រវាងបេក្ខជន ២ រូបចុងក្រោយ។ Wikipedia ពន្យល់ថា ការបោះឆ្នោតទាំង ២ ជុំនេះ គឺជាការបោះឆ្នោតបែបជ្រើសរើសតែម្នាក់ (choose-one voting) ដូចគ្នា។ ដោយសារវាជាប្រព័ន្ធសម្រាប់ជ្រើសរើសអ្នកឈ្នះតែម្នាក់ វាសមស្របសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអ្នកតំណាងតែម្នាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងប្រព័ន្ធពាក់ព័ន្ធ

បើតាម Wikipedia ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតពីរជុំស្ថិតក្នុងគ្រួសារតែមួយជាមួយប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតតែមួយជុំ ឬ first-past-the-post (FPP)។ នៅក្នុងគ្រួសារនេះ អ្នកបោះឆ្នោតជ្រើសរើសបេក្ខជនសំណព្វតែម្នាក់ ហើយលទ្ធផលអាស្រ័យលើចំនួនសំឡេងដែលបេក្ខជនទទួលបាន។

ភាពខុសគ្នាសំខាន់រវាងប្រព័ន្ធទាំង ២ នេះ គឺចំនួនជុំបោះឆ្នោត៖ ប្រព័ន្ធ FPP ប្រើតែជុំតែមួយ រីឯប្រព័ន្ធពីរជុំបន្ថែមជុំទី២ ដែលមានបេក្ខជនត្រឹមតែ ២ រូប។ Wikipedia បន្ថែមថា ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតបែបជ្រើសរើសចំណាត់ថ្នាក់ (instant-runoff ឬ ranked-choice voting) និងប្រព័ន្ធ first-past-the-post ក៏ជាប្រព័ន្ធដែលជ្រើសរើសអ្នកឈ្នះតែម្នាក់ដូចប្រព័ន្ធពីរជុំដែរ។

គោលការណ៍ភាគច្រើន និងការប្រៀបធៀប

Wikipedia រៀបរាប់ថា ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតពីរជុំមានគោលដៅជ្រើសរើសបេក្ខជនដែលទទួលបានការគាំទ្រពីសំឡេងភាគច្រើនរបស់អ្នកបោះឆ្នោត។ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅនេះ ការបោះឆ្នោតជុំទី២ ត្រូវបានរៀបចំឡើងរវាងបេក្ខជនកំពូលទាំង ២ រូប ដែលជួយកាត់បន្ថយជម្រើសឱ្យនៅត្រឹម ២ ហើយផ្តល់ឱកាសឱ្យអ្នកបោះឆ្នោតសម្រេចចិត្តចុងក្រោយ។

ការប្រៀបធៀបជាមួយប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតតែមួយជុំបង្ហាញថា ប្រព័ន្ធតែមួយជុំសម្រេចលទ្ធផលក្នុងជុំតែមួយ រីឯប្រព័ន្ធពីរជុំបន្ថែមការបោះឆ្នោតមួយជុំទៀត ដើម្បីស្វែងរកការគាំទ្រភាគច្រើនសម្រាប់អ្នកឈ្នះ។ ការបោះឆ្នោតជុំទី២ ក៏ផ្តល់ឱកាសឱ្យអ្នកបោះឆ្នោតចូលរួមសម្រេចចិត្តម្តងទៀត ដោយជ្រើសរើសរវាងបេក្ខជន ២ រូបដែលមានការគាំទ្រខ្ពស់បំផុត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតពីរជុំ មានប្រយោជន៍សម្រាប់ការតាមដានព័ត៌មានការបោះឆ្នោតនៅជុំវិញពិភពលោក។ នៅពេលការបោះឆ្នោតណាមួយត្រូវបន្តទៅជុំទី២ របាយការណ៍ព័ត៌មានអន្តរជាតិច្រើនតែប្រើពាក្យ runoff ហើយការយល់ដឹងអំពីមូលដ្ឋាននៃប្រព័ន្ធនេះ ជួយឱ្យអ្នកអានវិភាគព័ត៌មានទាំងនោះបានកាន់តែច្បាស់។

ប្រធានបទនេះក៏អាចពាក់ព័ន្ធនឹងការជជែកវែកញែកសាធារណៈអំពីប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត និងសំណួរថាតើអ្នកឈ្នះគួរមានការគាំទ្រពីសំឡេងភាគច្រើនដែរឬទេ។ Wikipedia បញ្ជាក់ថា គោលដៅនៃប្រព័ន្ធនេះ គឺការជ្រើសរើសអ្នកឈ្នះដែលមានការគាំទ្រភាគច្រើន ដែលជាគោលការណ៍សំខាន់សម្រាប់ការយល់ដឹងអំពីភាពខុសគ្នារវាងប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតនីមួយៗ។