តំបន់រ៉ាស់ប៊ែល

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia តំបន់រ៉ាស់ប៊ែល (Rust Belt) ដែលពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាខ្សែក្រវាត់ដែក (Steel Belt) ឬខ្សែក្រវាត់រោងចក្រ (Factory Belt) គឺជាតំបន់មួយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកដែលបានឆ្លងកាត់ការធ្លាក់ចុះខាងឧស្សាហកម្មយ៉ាងខ្លាំងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី២០។ តំបន់នេះមានទីតាំងកណ្តាលនៅជុំវិញមហាបឹង (Great Lakes) និងតំបន់ឆ្នេរកណ្តាលភាគខាងកើត (Mid-Atlantic) នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាមនិយមន័យទូទៅ តំបន់នេះរួមបញ្ចូលរដ្ឋអ៊ីលីណយភាគខាងជើង (Illinois) រដ្ឋអ៊ីនឌីអាណា (Indiana) រដ្ឋមីស៊ីហ្គេន (Michigan) ផ្នែកខាងលើនៃរដ្ឋញូវយ៉ក (Upstate New York) រដ្ឋអូហៃអូ (Ohio) រដ្ឋផេនស៊ីលវ៉ានីញ៉ា (Pennsylvania) និងរដ្ឋវីស្គុនស៊ីនភាគអាគ្នេយ៍ (Wisconsin)។ និយមន័យទូលំទូលាយខ្លះក៏បានរាប់បញ្ចូលផ្នែកខ្លះនៃរដ្ឋអៃអូវ៉ា (Iowa) រដ្ឋខេនធឹកឃី (Kentucky) រដ្ឋម៉ារីឡែន (Maryland) រដ្ឋមីនីសូតា (Minnesota) រដ្ឋមីសសួរី (Missouri) រដ្ឋញូវជឺស៊ី (New Jersey) និងរដ្ឋវ៉េសវឺជីនៀ (West Virginia) ផងដែរ។

ពាក្យ «រ៉ាស់ប៊ែល» ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាពាក្យមើលងាយដោយប្រជាជនមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់នេះ ដោយសំដៅទៅលើការច្រេះរលួយ និងការធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ច។ ទោះជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ វាបានក្លាយជាពាក្យដែលគេប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីពិពណ៌នាអំពីការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមភូមិសាស្ត្រ តំបន់រ៉ាស់ប៊ែលស្ថិតនៅជុំវិញបឹងធំៗទាំងប្រាំរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលផ្តល់ផ្លូវទឹកធម្មជាតិសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនវត្ថុធាតុដើមដូចជារ៉ែដែក និងធ្យូងថ្ម។ តំបន់នេះក៏ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ឆ្នេរកណ្តាលភាគខាងកើតដែលមានប្រវត្តិជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១៩។ ទីក្រុងធំៗជាច្រើនដូចជា ដេត្រយ (Detroit) ឈីកាហ្គោ (Chicago) ក្លេវេឡែន (Cleveland) ផីតស្ប៊ឺក (Pittsburgh) និងប៊ូហ្វាឡូ (Buffalo) គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាជនដ៏សំខាន់ ហើយស្ថិតនៅក្នុងបណ្តាញទីក្រុងមេហ្គាឡូប៉ូលីសមហាបឹង (Great Lakes Megalopolis) ដែលជាក្រុមតំបន់ឧស្សាហកម្មតភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងក្រាស់។

ទោះបីមិនមានការកំណត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់ក៏ដោយ តំបន់នេះជាទូទៅត្រូវបានសម្គាល់ដោយការរលំរលាយនៃឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់ និងការថយចុះចំនួនប្រជាជននៅតាមទីក្រុងឧស្សាហកម្មមួយចំនួន។ ផែនទីពីសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានបង្ហាញថាបណ្តុំទីក្រុងក្នុងតំបន់នេះបានបាត់បង់ការងារផលិតកម្មយ៉ាងដំណំ ជាពិសេសក្រុងដេត្រយ និងភីតស្ប៊ឺក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ តំបន់នេះត្រូវបានគេហៅថា «ខ្សែក្រវាត់ដែក» (Steel Belt) ឬ «ខ្សែក្រវាត់រោងចក្រ» (Factory Belt) ដោយសារតួនាទីជាបេះដូងឧស្សាហកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗរួមមានការផលិតដែកថែប ការផលិតរថយន្ត និងការជីកធ្យូងថ្ម។ ក្រុមហ៊ុន Bethlehem Steel នៅរដ្ឋផេនស៊ីលវ៉ានីញ៉ា ជាក្រុមហ៊ុនផលិតដែកធំបំផុតមួយក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី២០ មុននឹងឈប់ផលិតកម្មភាគច្រើននៅឆ្នាំ១៩៨២ ប្រកាសក្ស័យធននៅឆ្នាំ២០០១ និងរំលាយក្រុមហ៊ុននៅឆ្នាំ២០០៣។

ឧស្សាហកម្មរថយន្តបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងនៅក្រុងដេត្រយ រដ្ឋមីស៊ីហ្គេន ដែលគេស្គាល់ថាជា «ក្រុងម៉ូតូ» (Motor City)។ រោងចក្រធំៗដូចជា Fisher Body បានផលិតគ្រឿងបន្លាស់សម្រាប់ក្រុមហ៊ុន General Motors ។ ក្រៅពីនេះ តំបន់រុករកធ្យូងថ្ម ដូចជា Huber Breaker នៅរដ្ឋផេនស៊ីលវ៉ានីញ៉ា ជារោងចក្រកម្ទេចធ្យូងថ្មធំបំផុតមួយនៅអាមេរិកខាងជើង ដែលបានបើកក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ និងបិទនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០។

ចាប់ពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី២០ តំបន់នេះចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះដោយសារកត្តាជាច្រើន ដូចជាការប្រកួតប្រជែងពីបរទេស ស្វ័យប្រវត្តិកម្ម និងការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម។ យោងតាមទិន្នន័យពី Wikipedia រោងចក្រជាច្រើនត្រូវបានបិទ ហើយការងារផលិតកម្មត្រូវបានកាត់បន្ថយយ៉ាងខ្លាំង ដូចដែលផែនទីការផ្លាស់ប្តូរការងារផលិតរវាងឆ្នាំ១៩៥៤ និងឆ្នាំ២០០២ បានបង្ហាញ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការធ្លាក់ចុះនៃឧស្សាហកម្មបានបណ្ដាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ តាមទិន្នន័យពី Wikipedia ប្រាក់ចំណូលមធ្យមក្នុងមនុស្សម្នាក់នៅក្នុងស្រុកជាច្រើនក្នុងតំបន់នេះមានកំណើនយឺតជាងមធ្យមភាគជាតិរវាងឆ្នាំ១៩៨០ និងឆ្នាំ២០០២ ហើយតំបន់ខ្លះថែមទាំងបានថយចុះផង។ រដ្ឋមួយចំនួនបានជួបប្រទះការធ្លាក់ចុះចំនួនប្រជាជនដោយសារការផ្លាស់ទីទៅស្វែងរកការងារនៅតំបន់ផ្សេងៗ ជាពិសេសទៅភាគខាងត្បូង និងខាងលិចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

ទោះជាយ៉ាងណា តំបន់នេះមិនបានទ្រុឌទ្រោមទាំងស្រុងឡើយ។ ទីក្រុងដូចជាភីតស្ប៊ឺក បានប្រែក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលថែទាំសុខភាព និងបច្ចេកវិទ្យា ខណៈដែលក្រុងឈីកាហ្គោនៅតែជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ និងដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់។ ឧស្សាហកម្មសេវាកម្មបានជំនួសផលិតកម្មធុនធ្ងន់នៅកន្លែងជាច្រើន។ ផ្នែកវប្បធម៌ តំបន់រ៉ាស់ប៊ែលត្រូវបានស្គាល់ដោយអត្តសញ្ញាណវណ្ណៈកម្មករដ៏រឹងមាំ ប្រវត្តិសហជីពការងារ និងកេរ្តិ៍ដំណែលអន្តោប្រវេសន៍មកពីអឺរ៉ុបដែលបានចូលមកធ្វើការក្នុងរោងចក្រ។ ភាពយន្ត និងតន្ត្រីជាច្រើនបានពិពណ៌នាពីជីវិតនៅក្នុងតំបន់នេះ រួមទាំងការតស៊ូ និងសង្ឃឹមរបស់ប្រជាជន។ ពាក្យ «រ៉ាស់ប៊ែល» អាចជាការមើលងាយ ប៉ុន្តែក៏ជានិមិត្តរូបនៃភាពធន់ និងមោទនភាពសម្រាប់អ្នកស្រុកជាច្រើនផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមរបាយការណ៍ពី Wikipedia តំបន់រ៉ាស់ប៊ែលនៅតែមានភាពពាក់ព័ន្ធក្នុងវិស័យនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិករហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវជាច្រើនបានចង្អុលបង្ហាញថា ការធ្លាក់ចុះនៃឧស្សាហកម្មនៅទីនេះជាផលវិបាកនៃការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចសកល។ អ្នកអានខ្មែរអាចសង្កេតឃើញថា តំបន់នេះត្រូវបានលើកឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងព័ត៌មានអន្តរជាតិ ជាពិសេសនៅពេលពិភាក្សាអំពីគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម និងការបោះឆ្នោតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

យោងតាមក្រាហ្វនេះ វិស័យផលិតកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានថយចុះពីប្រហែល ២៨% នៃ GDP ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ មកនៅត្រឹមប្រមាណ ១២% នៅឆ្នាំ២០០៩ ហើយនិន្នាការនេះបានបន្ត។ ទិន្នន័យនេះជាភស្ដុតាងនៃការផ្លាស់ប្តូរដែលមានផលប៉ះពាល់ដល់សហគមន៍រាប់លាននាក់ និងជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសដែលកំពុងពឹងផ្អែកលើឧស្សាហកម្មផលិតកម្ម។