KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់២ តុលា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ២ តុលា ២០២៦

អនាម័យ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ខ្សែសង្វាក់ប្រព័ន្ធអនាម័យ៖ ការប្រមូល ដឹកជញ្ជូន ព្យាបាល និងការចោល ឬប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា អនាម័យសំដៅទៅលើលក្ខខណ្ឌសុខភាពសាធារណៈដែលទាក់ទងនឹងទឹកស្អាត ការព្យាបាល និងការចោលកាកសំណល់មនុស្ស និងទឹកស្អុយ។ ការការពារមនុស្សកុំឱ្យប៉ះពាល់ជាមួយលាមក និងការលាងដៃជាមួយសាប៊ូ ក៏ជាផ្នែកមួយនៃអនាម័យដែរ។ ប្រព័ន្ធអនាម័យមានគោលបំណងការពារសុខភាពមនុស្ស តាមរយៈការបង្កើតបរិស្ថានស្អាត ដើម្បីបញ្ឈប់ការចម្លងជំងឺ ជាពិសេសតាមផ្លូវពីលាមកទៅមាត់។ ឧទាហរណ៍ ជំងឺរាគរូស ដែលជាមូលហេតុចម្បងនៃកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងការលូតលាស់យឺតចំពោះកុមារ អាចត្រូវបានកាត់បន្ថយតាមរយៈអនាម័យគ្រប់គ្រាន់។

វិគីភីឌាក៏បានបង្ហាញដ្យាក្រាមហៅថា «F-diagram» ដែលពន្យល់អំពីផ្លូវចម្លងជំងឺតាមលាមក ម្រាមដៃ រុយ ចម្ការ វត្ថុរាវ និងអាហារ ហើយបន្ទាត់ខៀវបញ្ឈរបង្ហាញរបាំងការពារ ដូចជាបង្គន់ ទឹកស្អាត អនាម័យ និងការលាងដៃ។ រូបភាពខាងលើនៅក្នុងផ្នែកនេះបង្ហាញខ្សែសង្វាក់អនាម័យ គឺការប្រមូល ការដឹកជញ្ជូន ការព្យាបាល និងការចោល ឬការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ផែនទីបង្ហាញការទទួលបានទឹកស្អាត និងអនាម័យ ឆ្នាំ២០១៦ ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការទទួលបានអនាម័យមានភាពខុសគ្នាទៅតាមតំបន់ និងប្រទេស។ ផែនទីខាងលើ ដែលមានចំណងជើងថា «ការទទួលបានទឹកស្អាត និងអនាម័យ (ឆ្នាំ២០១៦)» បង្ហាញថាប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ជាច្រើននៅតែខ្វះសេវាទាំងនេះ។ វិគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ថា មានជំងឺជាច្រើនដែលងាយឆ្លងនៅក្នុងសហគមន៍ដែលមានកម្រិតអនាម័យទាប ដូចជា ជំងឺព្រូនមូល អាសន្នរោគ រលាកថ្លើម ជំងឺស្វិតដៃស្វិតជើង និងជំងឺត្រកូម៉ា ជាដើម។ ការបែងចែកភូមិសាស្ត្រនេះជួយឱ្យគេយល់ថា សហគមន៍ដែលខ្វះអនាម័យមានហានិភ័យខាងសុខភាពខុសៗគ្នា ហើយបញ្ហានេះមិនដូចគ្នានៅគ្រប់កន្លែងទេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

រូបសញ្ញាដែលបានកែប្រែនៃឆ្នាំអនាម័យអន្តរជាតិ ប្រើក្នុងយុទ្ធនាការ Drive to 2015 របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមឯកសាររបស់វិគីភីឌាដែលបានផ្ដល់មក ប្រវត្តិសាស្ត្រលម្អិតនៃប្រព័ន្ធអនាម័យមិនត្រូវបានរៀបរាប់ឡើយ។ ប៉ុន្តែវិគីភីឌាបានបង្ហាញរូបសញ្ញាយុទ្ធនាការ «Drive to 2015» របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលជារូបសញ្ញាដែលបានកែប្រែពីរូបសញ្ញាឆ្នាំអនាម័យអន្តរជាតិ។ ការដាក់ចេញយុទ្ធនាការជាសកលបែបនេះបង្ហាញថា អនាម័យត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាបណ្តើរៗថាជាបញ្ហាអាទិភាពផ្នែកសុខភាពសាធារណៈ និងការអភិវឌ្ឍ។ ព្រមទាំងមានឧទាហរណ៍រូបភាពឧបករណ៍សម្រាប់តម្រៀបជញ្ជាំងរណ្តៅបង្គន់ក្នុងគ្រាអាសន្ន ដែលបង្ហាញថាបញ្ហាអនាម័យក៏រួមបញ្ចូលស្ថានភាពគ្រោះអាសន្នផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ភាគរយនៃប្រជាជនដែលទទួលបានសេវាពីប្រភេទប្រព័ន្ធអនាម័យផ្សេងៗគ្នា ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រព័ន្ធអនាម័យមានច្រើនប្រភេទ និងមានតម្លៃខុសគ្នា។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញភាគរយនៃប្រជាជនដែលប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអនាម័យប្រភេទផ្សេងៗ។ ក្នុងឯកសាររូបភាពរបស់វិគីភីឌា គេក៏ឃើញឧទាហរណ៍ជាច្រើន ដូចជាបង្គន់ស្ងួតបំបែកទឹកនោមពីរបន្ទប់ និងអាងបត់ជើងតូចគ្មានទឹកនៅទីក្រុង Lima ប្រទេស Peru ព្រមទាំងបង្គន់រណ្តៅប្រភេទ ring slab នៅសហគមន៍ Kalibari ក្នុងទីក្រុង Mymensingh ប្រទេស Bangladesh ដែលបង្ហាញពីកង្វះអនាម័យ។ ផ្នែកវប្បធម៌ ការអប់រំអនាម័យស្តីពីការលាងដៃឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ត្រូវបានរៀបរាប់ក្នុងរូបភាពអប់រំអនាម័យនៅប្រទេស Afghanistan ដែលបញ្ជាក់ថាការផ្លាស់ប្ដូរឥរិយាបថមានសារៈសំខាន់។ វិគីភីឌាក៏បានបង្ហាញរូបភាពបង្គន់សាធារណៈដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយសំរាមប្លាស្ទិក ដែលបង្ហាញពីបញ្ហាបន្តនៃការគ្រប់គ្រងអនាម័យបរិស្ថានទីក្រុង ការគ្រប់គ្រងសំណល់រឹង និងការថែទាំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រូបសញ្ញាគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពទី៦ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse បញ្ហាអនាម័យមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ទៅនឹងសុខភាពសាធារណៈ ការអប់រំ និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច។ រូបសញ្ញាគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពទី៦ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលបង្ហាញក្នុងវិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ថា ទឹក និងអនាម័យជាគោលដៅអាទិភាពរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ជំងឺរាគរូសជាមូលហេតុចម្បងនៃកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងការលូតលាស់យឺតចំពោះកុមារ ដែលអាចកាត់បន្ថយបានតាមរយៈអនាម័យគ្រប់គ្រាន់។ ក្នុងបរិបទព័ត៌មានបច្ចុប្បន្ន ប្រធានបទនេះត្រូវបានលើកឡើងជាញឹកញាប់ ជាពិសេសនៅពេលមានការផ្ទុះជំងឺឆ្លង ឬបញ្ហាទឹកជន់លិច ព្រោះការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ និងទឹកស្អុយជាចំណែកនៃការការពារសុខភាពសាធារណៈ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

មានតែ ៤០ ភាគរយនៃកន្លែងសុខាភិបាលពិភពលោកដែលបំពេញស្តង់ដារអនាម័យមូលដ្ឋាន

អង្គការសហប្រជាជាតិបានរាយការណ៍ថា មានតែ ៤០ ភាគរយនៃកន្លែងសុខាភិបាលនៅទូទាំងពិភពលោកប៉ុណ្ណោះដែលបំពេញតាមស្តង់ដារអនាម័យមូលដ្ឋាន ខណៈជាង ១ ក្នុង ១០ គ្មានសេវាអនាម័យទាល់តែសោះ ដោយប៉ះពាល់ដល់មនុស្សប្រមាណ ៩៣៦ លាននាក់។

3 sources · The Straits Times, The Hindu, Asharq Al-Awsat