ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស សារ៉ាវ៉ាក គឺជារដ្ឋមួយរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ហើយជារដ្ឋធំជាងគេក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំង១៣របស់ប្រទេសនេះ។ ផ្ទៃដីរបស់សារ៉ាវ៉ាកមានទំហំស្ទើរតែស្មើនឹងផ្ទៃដីរបស់ម៉ាឡេស៊ីភាគឧបទ្វីបទាំងមូល។ រដ្ឋនេះស្ថិតនៅភាគខាងកើតរបស់ម៉ាឡេស៊ី នៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃកោះ Borneo ហើយមានព្រំប្រទល់ជាប់រដ្ឋសាបានៅទិសឦសាន តំបន់កាលីម៉ាន់តាន់នៅភាគខាងត្បូង និងប្រទេសប្រុយណេនៅភាគខាងជើង។

ទីរួមរដ្ឋគឺក្រុងគូឈីង ដែលជាទីក្រុងធំជាងគេ ជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងជាទីតាំងរបស់រដ្ឋាភិបាលរដ្ឋផងដែរ។ ក្រៅពីក្រុងគូឈីង មានទីក្រុងផ្សេងទៀតដូចជា មីរី ស៊ីប៊ូ និងប៊ីនទូលូ។ យោងតាមជំរឿនប្រជាជនម៉ាឡេស៊ីឆ្នាំ២០២០ ដែលត្រូវបានវិគីភីឌាដកស្រង់ ប្រជាជនសារ៉ាវ៉ាកមានចំនួន ២,៤៥៣,០០០ នាក់។ លក្ខណៈពិសេសមួយទៀតគឺ សារ៉ាវ៉ាកជារដ្ឋតែមួយគត់របស់ម៉ាឡេស៊ីដែលមានប្រជាជនភាគច្រើនជាគ្រីស្ទាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា សារ៉ាវ៉ាកមានអាកាសធាតុខ្សែអេក្វាទ័រ ដោយមានព្រៃត្រូពិច និងប្រភេទសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិជាច្រើនប្រភេទ។ រូងភ្នំល្បីៗជាច្រើនស្ថិតនៅក្នុងឧទ្យានជាតិ Gunung Mulu។ ទន្លេរ៉ាចាំងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទន្លេវែងជាងគេរបស់ម៉ាឡេស៊ី ហើយទំនប់បាគុន ដែលជាទំនប់ធំមួយក្នុងចំណោមទំនប់ធំៗនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ត្រូវបានសាងសង់នៅលើដៃទន្លេ Balui។ ចំណុចខ្ពស់បំផុតរបស់រដ្ឋនេះគឺភ្នំ Murud។

ចំពោះប្រជាជនវិញ យោងតាមវិគីភីឌាដដែល ក្រុមជនជាតិដើមដែលមានវត្តមានយូរលង់រួមមាន Iban, Melanau និង Bidayuh ហើយក៏មានសហគមន៍ចិនយ៉ាងសំខាន់ផងដែរ។ តាមផែនទីភាសាដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញ គ្រួសារភាសានៅក្នុងរដ្ឋនេះរួមមាន Malayic ក្រុមភាសា North Borneo និង Melanau Kajang និងក្រុមភាសា Land Dayak ជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា លោក James Brooke ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា White Rajah ទីមួយរបស់សារ៉ាវ៉ាក។ ការពង្រីកទឹកដីរបស់ Raj of Sarawak ពីឆ្នាំ១៨៤១ ដល់ឆ្នាំ១៩០៥ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកំណត់ព្រំដែនបច្ចុប្បន្នរបស់រដ្ឋនេះ។

ក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ រូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញបានពណ៌នាអំពីហ្វូងមនុស្សនៅតាមដងផ្លូវក្រុងគូឈីង ដែលនាំគ្នាទៅមើលការមកដល់របស់កម្លាំង Australian Imperial Force នៅថ្ងៃទី១២ កញ្ញា ១៩៤៥។

វិគីភីឌាបានបន្ថែមថា នៅថ្ងៃទី១៦ កញ្ញា ១៩៦៣ លោក Tan Sri Datuk Amar Stephen Kalong Ningkan បានប្រកាសការបង្កើតសហព័ន្ធម៉ាឡេស៊ី ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍មួយត្រូវបានកត់ត្រាដោយរូបភាព។ តាមការពណ៌នារបស់វិគីភីឌា រដ្ឋាភិបាលសារ៉ាវ៉ាកគ្រប់គ្រងអន្តោប្រវេសន៍ដោយខ្លួនឯង ដូច្នេះជនបរទេសដែលចូលមកសារ៉ាវ៉ាកទទួលបានត្រាចូលបន្ថែមមួយទៀត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈរូបភាព និងការពណ៌នាដែលវិគីភីឌាបានផ្សព្វផ្សាយ កំពង់ផែនៅក្រុងប៊ីនទូលូជាកំពង់ផែសម្រាប់ឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ ឬ LNG ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិស័យថាមពលដ៏សំខាន់របស់រដ្ឋនេះ។ ទំនប់បាគុនក៏ត្រូវបានវិគីភីឌាចាត់ទុកថាជាប្រភពថាមពលអគ្គិសនីចម្បងរបស់សារ៉ាវ៉ាក។ រូបភាពផ្សេងទៀតដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញក៏មានជំរំកាប់ឈើនៅតាមដងទន្លេរ៉ាចាំង និងឃ្លាំងកុងតឺន័រអន្តរជាតិនៅកំពង់ផែសមុទ្រប៊ីនទូលូ ដែលបង្ហាញពីសកម្មភាពដឹកជញ្ជូន និងពាណិជ្ជកម្ម។ លើសពីនេះ មន្ទីរពេទ្យទូទៅសារ៉ាវ៉ាក និងសាកលវិទ្យាល័យ Universiti Malaysia Sarawak ឬ UNIMAS ត្រូវបានបង្ហាញថាជាស្ថាប័នសាធារណៈធំៗរបស់រដ្ឋ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ វិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា បក្សីរមាសធំ ឬ rhinoceros hornbill ជាបក្សីតំណាងរបស់រដ្ឋសារ៉ាវ៉ាក។ របាំ Ngajat របស់ជនជាតិ Iban ត្រូវបានចុះបញ្ជីជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌សារ៉ាវ៉ាក ហើយឧបករណ៍ភ្លេង sapé របស់ជនជាតិ Kayan ក៏ជានិមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌ដ៏ល្បីល្បាញផងដែរ។ ម្ហូប Laksa Sarawak ត្រូវបានបង្ហាញជាមុខម្ហូបអត្តសញ្ញាណមួយរបស់រដ្ឋនេះ ហើយព្រឹត្តិការណ៍ Rainforest World Music Festival ក៏ជាព្រឹត្តិការណ៍តន្ត្រីអន្តរជាតិដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញរូបភាពសម្តែង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិគូឈីងជាច្រកចូលដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរ ដែលភ្ជាប់សារ៉ាវ៉ាកទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗ។ តាមរូបភាពទិន្នន័យ Global Forest Change ដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញ ការបាត់បង់គម្របព្រៃឈើនៅសារ៉ាវ៉ាករវាងឆ្នាំ២០០១ និងឆ្នាំ២០២៤ ត្រូវបានកត់ត្រាទុក ហើយវាជាប្រធានបទដែលភ្ជាប់ទៅនឹងការពិភាក្សាអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse សារ៉ាវ៉ាកអាចជាទិសដៅទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងជាករណីសិក្សាអំពីការគ្រប់គ្រងថាមពលវារីអគ្គិសនី និងព្រៃឈើនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ ជាមួយគ្នានេះ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលសារ៉ាវ៉ាកគ្រប់គ្រងអន្តោប្រវេសន៍ដោយខ្លួនឯង អ្នកធ្វើដំណើរបរទេសត្រូវពិនិត្យមើលតម្រូវការត្រាចូលបន្ថែមនេះនៅពេលធ្វើដំណើរទៅទីនោះ។