ទិដ្ឋភាពទូទៅ

មជ្ឈមណ្ឌលឆបោក (Scam Compounds) គឺជាកន្លែងដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រុមឧក្រិដ្ឋជនអន្តរជាតិ ដើម្បីដំណើរការសកម្មភាពបោកប្រាស់តាមអនឡាញ ដូចជាការឆបោកតាមរយៈល្បែងស៊ីសង ការក្លែងបន្លំជាស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល និងការវិនិយោគក្លែងក្លាយជាដើម។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC មជ្ឈមណ្ឌលទាំងនេះច្រើនតែមានរបងហ៊ុមព័ទ្ធ និងឆ្មាំការពារយ៉ាងតឹងរឹង ហើយបុគ្គលិកដែលធ្វើការនៅក្នុងនោះត្រូវបានឃុំឃាំងដោយខុសច្បាប់ និងបង្ខំឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើឆបោកដើម្បីរកប្រាក់ឱ្យមេខ្លោង។ ក្រុមជនរងគ្រោះមកពីប្រទេសជាច្រើន រួមទាំង ចិន វៀតណាម ថៃ និងឥណ្ឌូនេស៊ី ជារឿយៗត្រូវបានទាក់ទាញដោយការសន្យាការងារដែលមានប្រាក់ខែខ្ពស់ ប៉ុន្តែបែរជាត្រូវគេចាប់ខ្លួន និងធ្វើទារុណកម្ម។

បញ្ហាមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកបានក្លាយជាក្តីព្រួយបារម្ភថ្នាក់តំបន់ និងអន្តរជាតិ ដោយសារផលប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិមនុស្ស សន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសដែលពាក់ព័ន្ធ។ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានចេញមុខរិះគន់ជាញឹកញាប់ចំពោះការគ្រប់គ្រងរលុងរបស់អាជ្ញាធរក្នុងតំបន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

មជ្ឈមណ្ឌលឆបោកមានទីតាំងភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅក្រុងព្រះសីហនុ (ខេត្តព្រះសីហនុ) ក្រុងប៉ោយប៉ែត (ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) បាវិត (ខេត្តស្វាយរៀង) និងកោះកុង។ តាម Reuters តំបន់ទាំងនេះសុទ្ធតែជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ឬជាច្រកព្រំដែនដែលមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើអាជីវកម្មឆ្លងដែន ហើយក្រុមឧក្រិដ្ឋជនអាចទាញយកផលប្រយោជន៍ពីច្បាប់មិនទាន់តឹងរ៉ឹង។ ក្រៅពីប្រទេសកម្ពុជា មជ្ឈមណ្ឌលស្រដៀងគ្នានេះក៏ត្រូវបានរកឃើញនៅ ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា និងហ្វីលីពីនដែរ ប៉ុន្តែកម្ពុជានៅតែជាចំណុចកណ្តាលដោយសារចំនួនមជ្ឈមណ្ឌលដ៏ច្រើន និងទំហំនៃអំពើឆបោក។

ចំពោះប្រជាជនដែលពាក់ព័ន្ធ មានក្រុមជនរងគ្រោះមកពីប្រទេសនានា ដូចជាចិន (ដែលជាជនជាតិច្រើនជាងគេ) វៀតណាម ថៃ ម៉ាឡេស៊ី និងសូម្បីតែពលរដ្ឋខ្មែរខ្លួនឯង។ កាសែត The Guardian បានរាយការណ៍ថា ជនរងគ្រោះជាច្រើននិយាយភាសាផ្សេងៗគ្នា ហើយជារឿយៗពួកគេមានកម្រិតអប់រំទាប ឬកំពុងស្វែងរកការងារបន្ទាន់។ ម្យ៉ាងវិញទៀត មេខ្លោង និងអ្នករៀបចំមជ្ឈមណ្ឌលទាំងនេះភាគច្រើនជាជនជាតិចិនដើមកំណើត ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆ្លងដែន។ ក្នុងករណីខ្លះ មានការចូលរួមពីមន្ត្រីមូលដ្ឋានដែលទទួលសំណូកដើម្បីមិនអើពើនឹងសកម្មភាពទាំងនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការកកើតមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកនៅកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅចុងឆ្នាំ ២០១៨ និងដើមឆ្នាំ ២០១៩ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលចិនបានរឹតបន្តឹងការគ្រប់គ្រងលើវិស័យល្បែងស៊ីសងអនឡាញ និងការបោកប្រាស់ក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន។ តាម BBC News ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនចិនបាននាំយកប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួនមកកាន់ប្រទេសដែលមានបទប្បញ្ញត្តិធូររលុងដូចជាកម្ពុជា។ នៅពេលនោះ ក្រុងព្រះសីហនុកំពុងតែរីកចម្រើនដោយសារការវិនិយោគរបស់ចិន រួមជាមួយការកសាងអគារខ្ពស់ៗយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាគម្របដ៏ល្អសម្រាប់មជ្ឈមណ្ឌលឆបោក។

ក្នុងអំឡុងពេលជំងឺកូវីដ-១៩ ស្ថានការណ៍កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារការរឹតបន្តឹងការធ្វើដំណើរបានធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះពិបាករត់គេច ហើយមជ្ឈមណ្ឌលទាំងនោះក៏បានពង្រីកទំហំ។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) មានការកើនឡើងនូវករណីជួញដូរមនុស្ស និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលទាំងនេះ។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដំបូងឡើយបានបដិសេធថាគ្មានវត្តមាននៃមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកខ្នាតធំនោះទេ ប៉ុន្តែក្រោយមកបានទទួលស្គាល់ និងបានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការឆ្មក់ចូលជាបន្តបន្ទាប់នៅឆ្នាំ ២០២២ និង ២០២៣។

ទោះជាយ៉ាងណា កិច្ចប្រតិបត្តិការទាំងនោះច្រើនតែមិនទទួលបានលទ្ធផលដ៏គាប់ចិត្ត ដោយសារការជាប់ពាក់ព័ន្ធអំពើពុករលួយ និងកង្វះឆន្ទៈនយោបាយ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦ មជ្ឈមណ្ឌលឆបោកនៅតែបន្តដំណើរការយ៉ាងសកម្ម បើទោះបីមានសម្ពាធពីសហគមន៍អន្តរជាតិក៏ដោយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច មជ្ឈមណ្ឌលឆបោកមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងតឹងរឹងជាមួយវិស័យល្បែងស៊ីសងខុសច្បាប់ ការលាងលុយ និងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំដោយច្បាប់។ តាម Reuters ទឹកប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារត្រូវបានផ្ទេរចេញពីមជ្ឈមណ្ឌលទាំងនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលមួយផ្នែកបានហូរចូលទៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក តាមរយៈការវិនិយោគលើអចលនទ្រព្យ ការបង់ប្រាក់សំណូក និងថ្លៃឈ្នួលផ្សេងៗ។ ទោះយ៉ាងនេះក៏ដោយ អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចនេះមិនបានដល់ប្រជាជនទូទៅឡើយ ហើយថែមទាំងបង្កើតផលវិបាកដូចជា ការកើនឡើងថ្លៃផ្ទះ និងការរីករាលដាលនៃឧក្រិដ្ឋកម្មក្នុងសហគមន៍។

វប្បធម៌នៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលទាំងនេះគឺពោរពេញដោយអំពើហិង្សា ការគាបសង្កត់ និងការកេងប្រវ័ញ្ច។ អង្គការ Human Rights Watch បានចងក្រងភស្តុតាងអំពីការធ្វើទារុណកម្ម ការបង្ខំឱ្យធ្វើការដោយគ្មានប្រាក់ឈ្នួល និងការជួញដូរមនុស្សដើម្បីគ្រឿងញៀន និងពេស្យាចារ។ កម្មករជាច្រើនត្រូវបានគេបង្ខំឱ្យបង្កើតទម្រង់បោកប្រាស់តាមអនឡាញ ដោយត្រូវការឈានដល់កូតាប្រចាំថ្ងៃ បើមិនដូច្នោះទេពួកគេនឹងទទួលទារុណកម្មផ្លូវកាយ។ បរិយាកាសនេះបានបង្កើតនូវ«សេដ្ឋកិច្ចគ្មានមេត្តា» ដែលមនុស្សត្រូវបានចាត់ទុកជាទំនិញ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅឆមាសដំបូងនៃឆ្នាំ ២០២៦ មជ្ឈមណ្ឌលឆបោកនៅតែជាបញ្ហាក្តៅគគុកសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ តាមការរាយការណ៍របស់កាសែត The Diplomat រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបើកយុទ្ធនាការថ្មីដើម្បីបង្ក្រាបសកម្មភាពទាំងនេះ ដោយសហការជាមួយចិន និងអាស៊ាន។ ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគយល់ថា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះប្រឈមនឹងឧបសគ្គពីអំពើពុករលួយ និងការចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៃបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនក្នុងស្រុក។

សម្រាប់ប្រជាជនខ្មែរធម្មតា និងអ្នកអាន KhmerPulse បញ្ហានេះមានសារៈសំខាន់ព្រោះវាប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះប្រទេស និងសុវត្ថិភាពសាធារណៈ។ ករណីជនជាតិវៀតណាមចំនួន ៤០ នាក់ ដែលបានរត់គេចពីមជ្ឈមណ្ឌលនៅខេត្តកណ្តាលកាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ គឺជាឧទាហរណ៍មួយដែលបង្ហាញពីភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ សំណុំរឿងនេះបានបង្កឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ហើយរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានអំពាវនាវឱ្យកម្ពុជាពង្រឹងការគ្រប់គ្រង។ លើសពីនេះ សារព័ត៌មានអន្តរជាតិនៅតែបន្តតាមដាន និងផ្សាយដំណឹងពីស្ថានភាពនេះ ដែលអាចធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជាបាត់បង់ភ្ញៀវទេសចរ និងការវិនិយោគស្របច្បាប់។

ការដោះស្រាយបញ្ហានេះទាមទារកិច្ចសហការអន្តរជាតិ ការលុបបំបាត់អំពើពុករលួយ និងការគាំទ្រដល់ជនរងគ្រោះ។ អ្នកអានអាចតាមដានព័ត៌មានបន្ថែមនៅលើ KhmerPulse ដែលផ្តល់ការគ្របដណ្តប់ពហុភាគីពីប្រភពអន្តរជាតិ ក្នុងតំបន់ និងក្នុងស្រុក។