ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព​: Wikipedia

ថ្មប៉ប្រះទឹកស្កាបរ៉ូ (Scarborough Shoal) តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ត្រូវបានស្គាល់ផងដែរថាជា ប៉ាណាកូត (Panacot) បាហូដឺម៉ាស៊ីនឡុក (Bajo de Masinloc) កោះហួងយ៉ាន (Huangyan Island) និងឈ្មោះផ្សេងទៀត ជាថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មមួយកន្លែងស្ថិតនៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយដដែល ថ្មប៉ប្រះទឹកនេះស្ថិតនៅចន្លោះធនាគារម៉ាក់ខ៍ឡេសហ្វៀល (Macclesfield Bank) ទៅខាងលិច និងកោះលូហ្សុន (Luzon) ទៅខាងកើត។ កោះលូហ្សុនដែលជាកោះធំជាងគេនៅហ្វីលីពីន ស្ថិតនៅចម្ងាយ ២២០ គីឡូម៉ែត្រ (១១៩ ម៉ាយសមុទ្រ) ពីថ្មប៉ប្រះទឹក និងជាដីគោកជិតបំផុត។

ថ្មប៉ប្រះទឹកនេះជាកន្លែងមានជម្លោះដែនដីរវាងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (PRC) តៃវ៉ាន់ (ROC) និងហ្វីលីពីន។ ឈ្មោះផ្សេងៗឆ្លុះបញ្ចាំងពីទស្សនៈរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធ។ ជម្លោះនេះបានក្លាយជាចំណុចស្នូលមួយនៃវិបត្តិសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដោយសារទីតាំងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្រ និងធនធានធម្មជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព​: Wikipedia

ថ្មប៉ប្រះទឹកស្កាបរ៉ូជាទ្រង់ទ្រាយភូមិសាស្ត្រប្រភេទកោះផ្កាថ្មរាងជាអាតូល (atoll) ដែលមានអាងទឹកសមុទ្រនៅកណ្តាល ហើយគែមរបស់វាមានថ្មដែលនៅពីលើទឹកកំឡុងពេលជំនោរខ្ពស់។ តាមវិគីភីឌា មិនមានប្រជាជនរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍នៅលើថ្មប៉ប្រះទឹកនេះទេ ដោយសារវាជាកន្លែងតូច និងគ្មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ។ ទោះយ៉ាងណា តំបន់ជុំវិញថ្មប៉ប្រះទឹកគឺជាទីតាំងនេសាទដ៏សំខាន់ ដោយសារទឹកសមុទ្រសម្បូរត្រី។

ដោយសារថ្មប៉ប្រះទឹកនេះស្ថិតនៅចម្ងាយ ២២០ គីឡូម៉ែត្រពីកោះលូហ្សុន វាស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នានៃការទាមទារដែនសមុទ្រ។ ប្រទេសហ្វីលីពីនចាត់ទុកថ្មប៉ប្រះទឹកនេះជាផ្នែកនៃតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់ខ្លួន ខណៈចិនអះអាងថាមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងតាមរយៈបន្ទាត់ ៩ ចំណុច។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព​: Wikipedia

ការអះអាងប្រវត្តិសាស្ត្រលើថ្មប៉ប្រះទឹកស្កាបរ៉ូបានចាប់ផ្តើមតាំងពីពេលដែលកប៉ាល់អឺរ៉ុបបានមកដល់តំបន់នេះ។ តាមសម្ភារៈពីវិគីភីឌា ផែនទីរបស់លោកវេឡាដ (Velarde) ក្នុងឆ្នាំ ១៧៣៤ គឺជាភស្តុតាងសំខាន់មួយ ដោយបង្ហាញកន្លែងឈ្មោះ Galit, Panacot, និង Lumbay នៅឆ្នេរសមុទ្រកណ្តាលនៃកោះលូហ្សុន។ ផែនទីនេះក្រោយមកត្រូវបានប្រើជាភស្តុតាងគន្លឹះក្នុងសំណុំរឿងរវាងហ្វីលីពីន និងចិន នៅតុលាការក្រឡាបញ្ញត្តិអចិន្ត្រៃយ៍ (PCA) ប្រឆាំងនឹងការអះអាងបន្ទាត់ ៩ ចំណុចរបស់ចិន។

ផ្ទុយពីនេះ ប្រទេសចិន និងតៃវ៉ាន់ បានពឹងផ្អែកលើផែនទីឆ្នាំ ១៩៤៧ ដែលបង្ហាញខ្សែបន្ទាត់ដាច់ៗចំនួន ១១ (ក្រោយមកកែសម្រួលមកត្រឹម ៩) គ្របដណ្តប់តំបន់ភាគច្រើននៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង រួមទាំងថ្មប៉ប្រះទឹកស្កាបរ៉ូ។ ការអះអាងនេះបានធ្វើឱ្យមានជម្លោះជាមួយហ្វីលីពីន និងប្រទេសដទៃទៀតក្នុងតំបន់អាស៊ាន។

ផែនទីដដែលនេះត្រូវបានបោះពុម្ពឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៧៧៤ និងបន្តប្រើក្នុងផែនទីក្រោយៗ ដូចជាផែនទីឆ្នាំ ១៧៩៤ និង ១៨១០ ដោយបញ្ជាក់ពីអត្ថិភាពនៃ Panacot ជាផ្នែកនៃទឹកដីហ្វីលីពីន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព​: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចគឺជាកត្តាចម្បងមួយដែលជំរុញឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងលើថ្មប៉ប្រះទឹកស្កាបរ៉ូ។ តាមផែនទីដែនទឹកហ្វីលីពីនពីវិគីភីឌា តំបន់នេះស្ថិតក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) ដែលហ្វីលីពីនបានកំណត់ដោយផ្អែកលើសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ និងអនុសញ្ញាច្បាប់សមុទ្រអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNCLOS)។ ការត្រួតស៊ីគ្នារវាង EEZ របស់ហ្វីលីពីន និងបន្ទាត់ ៩ ចំណុចរបស់ចិន បង្កើតជម្លោះយ៉ាងស្មុគស្មាញអំពីសិទ្ធិនេសាទ និងសក្តានុពលទាញយកធនធានរ៉ែក្រោមសមុទ្រ។

ទឹកសមុទ្រជុំវិញថ្មប៉ប្រះទឹកមានធនធានត្រីសម្បូរបែប ដែលជាប្រភពចំណូលសម្រាប់ប្រជាជននេសាទនៃប្រទេសទាំងពីរ។ ជម្លោះនេះក៏មានឥទ្ធិពលទៅលើសន្តិសុខសមុទ្រ និងពាណិជ្ជកម្មនៅក្នុងតំបន់អាស៊ានផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព​: Wikipedia

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ននៃថ្មប៉ប្រះទឹកស្កាបរ៉ូត្រូវបានគូសបញ្ជាក់ដោយសាលក្រមរបស់តុលាការ PCA កាលពីឆ្នាំ ២០១៦។ តាមវិគីភីឌា តុលាការបានឃើញថាការអះអាងបន្ទាត់ ៩ ចំណុចរបស់ចិនគ្មានសុពលភាព ហើយបានចេញសាលក្រមដែលគាំទ្រហ្វីលីពីន។ ចិនមិនទទួលស្គាល់សាលក្រមនេះ ហើយបន្តសកម្មភាពរបស់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់ ដោយធ្វើឱ្យមានការប្រឈមមុខជាមួយកងទ័ពហ្វីលីពីនម្តងម្កាល។

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ថ្មប៉ប្រះទឹកស្កាបរ៉ូជាឧទាហរណ៍នៃភាពតានតឹងដែលកំពុងកើតមាននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសអាស៊ានទាំងអស់។ កម្ពុជាក្នុងនាមជាសមាជិកអាស៊ាន មានចំណែកផលប្រយោជន៍ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី និងគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ។