KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១០ កក្កដា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១០ កក្កដា ២០២៦

វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យានៅប្រទេសចិន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

រ៉ុក្កែត Long March 5 ដែលជាយានបាញ់បង្ហោះដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតរបស់ចិន ប្រភព: Wikipedia

វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យានៅសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេសចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ដល់បច្ចុប្បន្ន។ តាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ដល់ឆ្នាំ១៩៩០ រដ្ឋាភិបាលចិនបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់កម្មវិធីជាតិសំខាន់ៗ ដូចជាកម្មវិធី ៨៦៣ និងយុទ្ធសាស្ត្រ “ស្តារប្រទេសតាមរយៈវិទ្យាសាស្ត្រ និងអប់រំ” ដែលបានជំរុញការអភិវឌ្ឍស្ថាប័នវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាយ៉ាងខ្លាំង។

សព្វថ្ងៃនេះ ប្រទេសចិនគឺជាមហាអំណាចមួយផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា ដោយទទួលបានសមិទ្ធផលធំៗក្នុងវិស័យអវកាស កុំព្យូទ័រកង់ទិច បញ្ញាសិប្បនិម្មិត និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទំនើប។ ការវិនិយោគលើការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) របស់ចិនបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ធ្វើឱ្យប្រទេសនេះក្លាយជាប្រទេសចំណាយច្រើនបំផុតទីពីរលើ R&D នៅលើពិភពលោក (យោងតាមវិគីភីឌា)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តំបន់អភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច-បច្ចេកវិទ្យាធៀនជីន (Tianjin Economic-Technological Development Area) ប្រភព: Wikipedia

ការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍វិទ្យាសាស្ត្រនៅចិនប្រមូលផ្តុំនៅតាមទីក្រុងធំៗ ដូចជា ប៉េកាំង សៀងហៃ សិនជិន (Shenzhen) និងហឺហ្វី (Hefei) ដែលជាកន្លែងមានសាកលវិទ្យាល័យកំពូលៗ និងឧទ្យានវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើន។ តាមវិគីភីឌា បណ្ឌិត្យសភាវិទ្យាសាស្ត្រចិន (Chinese Academy of Sciences) គឺជាស្ថាប័នស្រាវជ្រាវដ៏ធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ហើយសាកលវិទ្យាល័យជីងហ័រ (Tsinghua) និងសាកលវិទ្យាល័យប៉េកាំង (Peking) ក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដ៏សំខាន់ផងដែរ។

ខាងផ្នែកធនធានមនុស្ស ចិនមានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វករយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ ចំនួនអ្នកស្រាវជ្រាវនៅចិនបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដោយធ្វើឱ្យប្រទេសនេះមានកម្លាំងពលកម្មវិទ្យាសាស្ត្រធំជាងគេមួយនៅលើពិភពលោក តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ផែនទីតារាសាស្ត្រឌុនហួង (Dunhuang star map) ដែលជាផែនទីផ្កាយពេញលេញចំណាស់ជាងគេនៅលើពិភពលោក ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសចិនមានប្រវត្តិដ៏សម្បូរបែបក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា។ វិគីភីឌាបានរៀបរាប់អំពី “ការបង្កើតដ៏អស្ចារ្យទាំងបួន” នៃប្រទេសចិនបុរាណ រួមមាន ការផលិតក្រដាស ការបោះពុម្ព រំសេវ និងត្រីវិស័យ ដែលបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដល់ពិភពលោក។

នៅសម័យរាជវង្សថាង (Tang) ផែនទីតារាសាស្ត្រឌុនហួងត្រូវបានបង្កើតឡើង ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាផែនទីផ្កាយពេញលេញចំណាស់ជាងគេនៅលើពិភពលោក ដោយមានផ្កាយជាង ១៣០០ នៅក្នុងនោះ។ នៅសម័យរាជវង្សសុង (Song) អ្នកប្រាជ្ញ ស៊ូសុង (Su Song) បានសាងសង់នាឡិកាតារាសាស្ត្រដែលប្រើខ្សែសង្វាក់ (chain drive) ហើយកាំជ្រួចដែលប្រើរំសេវក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងសង្គ្រាមដែរ។ ព័ត៌មានទាំងនេះដកស្រង់ចេញពីវិគីភីឌា។

បន្ទាប់ពីសម័យកាលដ៏ចលាចលនៃសតវត្សទី២០ ការធ្វើកំណែទម្រង់ក្រោមការដឹកនាំរបស់ តេង ស៊ាវភីង (Deng Xiaoping) នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ បានផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់ដល់វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា។ តាមវិគីភីឌា កម្មវិធី ៨៦៣ ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៨៦ មានគោលបំណងជំរុញការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ ហើយក្រោយមកកម្មវិធី ៩៧៣ បានផ្តោតលើការស្រាវជ្រាវមូលដ្ឋាន។ ផែនការអភិវឌ្ឍន៍វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យារយៈពេលមធ្យម និងវែង (២០០៦-២០២០) បានកំណត់គោលដៅប្រកបដោយមហិច្ឆតា ហើយគំនិតផ្តួចផ្តើម “Made in China 2025” មានគោលដៅលើកស្ទួយឧស្សាហកម្មផលិតកម្មទំនើប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ក្រាភិតបង្ហាញទឹកប្រាក់នៃការនាំចេញបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់តាមប្រទេសនៅឆ្នាំ២០០៩ ដែលចិនជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ ប្រភព: Wikipedia

វឌ្ឍនភាពវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរីកចម្រើនផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិន។ តាមវិគីភីឌា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៩ ចិនបានក្លាយជាប្រទេសនាំចេញផលិតផលបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ធំជាងគេ ដោយមានទឹកប្រាក់នាំចេញច្រើនជាងទ្វេដងនៃប្រទេសដទៃ។ ឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន រថយន្តអគ្គិសនី និងថាមពលកកើតឡើងវិញ បានក្លាយជាកត្តាជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់។

ផ្នែកវប្បធម៌ រដ្ឋាភិបាលចិនបានលើកកម្ពស់យ៉ាងខ្លាំងនូវតម្លៃនៃការអប់រំ និងការបង្កើតថ្មី តាមរយៈយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយជាតិ។ តាមវិគីភីឌា គោលគំនិត “ការស្តារប្រទេសតាមរយៈវិទ្យាសាស្ត្រ និងអប់រំ” បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃមនោគមវិជ្ជារបស់រដ្ឋ ដោយជំរុញឱ្យប្រជាជនចិនផ្តោតលើការសិក្សាមុខជំនាញ STEM (វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា)។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រថភ្លើងល្បឿនលឿន CR400BF-C ដែលជាផ្នែកមួយនៃបណ្តាញផ្លូវដែកល្បឿនលឿនធំជាងគេនៅលើពិភពលោករបស់ចិន ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យារបស់ចិនកំពុងស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃការប្រកួតប្រជែងជាសកល។ យោងតាមវិគីភីឌា បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) បណ្តាញ 5G របស់ក្រុមហ៊ុន Huawei ការគណនាកង់ទិច និងបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រ សុទ្ធតែជាវិស័យដែលចិនកំពុងឈានមុខ ឬប្រកួតប្រជែងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។

ចំពោះអ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីវឌ្ឍនភាពវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ចិនមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះកម្ពុជាមានទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាមួយចិនតាមរយៈគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវ៉ាត់ និងផ្លូវ (Belt and Road Initiative)។ បច្ចេកវិទ្យាចិនដូចជាបណ្តាញទូរគមនាគមន៍ និងគម្រោងសាងសង់ធំៗ បានដើរតួនាទីក្នុងការអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់អាស៊ាន រួមទាំងនៅកម្ពុជាផងដែរ។ ដូច្នេះ ការតាមដានពីការវិវត្តផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យារបស់ចិនគឺជារឿងសំខាន់សម្រាប់បរិបទភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

Xi Jinping កំណត់ គោលដៅ ធ្វើ ឲ្យ ចិន ក្លាយ ជា អំណាច វិទ្យាសាស្ត្រ នៅ ឆ្នាំ ២០៣៥

នៅ ថ្ងៃ ទី ៨ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦ លោក Xi Jinping ប្រធានរដ្ឋ ចិន បាន ជំរុញ ឲ្យ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ធ្វើ ឲ្យ ចិន ក្លាយ ជា មហាអំណាច វិទ្យាសាស្ត្រ នៅ ឆ្នាំ ២០៣៥ ក្នុង សន្និបាត មួយ នៅ ទីក្រុង ប៉េកាំង។

3 sources · DAP News, The Hindu, Fresh News