ចម្លាក់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ចម្លាក់ (Sculpture) គឺជាសាខាមួយនៃសិល្បៈទស្សនីយភាព ដែលសម្តែងចេញក្នុងវិមាត្របី គឺកម្ពស់ ទទឹង និងជម្រៅ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ចម្លាក់ត្រូវបានចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃសិល្បៈរូបរាង (plastic arts) ដែលផលិតដោយដំណើរការដូចជា ការឆ្លាក់ ការស្នូល ការផ្សារដែក និងការច្រូត។

ដើមឡើយ ចម្លាក់ប្រើសម្ភារៈដូចជា ថ្ម លោហៈ ឈើ ស្មេរ និងសេរ៉ាមិច។ ប៉ុន្តែ Wikipedia រាយការណ៍ថា ចាប់តាំងពីយុគសម័យ Modernism មក សិល្បករមានសេរីភាពស្ទើរតែទាំងស្រុង ក្នុងការជ្រើសរើសសម្ភារៈ និងវិធីសាស្ត្រ ដោយបានរួមបញ្ចូលនូវការប្រមូលផ្គុំ ការផ្សារ និងការច្នៃសម្ភារៈរីសៃក្លី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ចម្លាក់គឺជាសិល្បៈសកលដែលត្រូវបានរកឃើញនៅគ្រប់ទ្វីបនៃពិភពលោក។ តាម Wikipedia ចម្លាក់មុនប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជារូប Venus of Willendorf មានអាយុប្រមាណ ២៤០០០ ទៅ ២៦០០០ ឆ្នាំ ដែលបញ្ជាក់ថាមនុស្សជាតិបានច្នៃចម្លាក់តាំងពីយុគសម័យថ្មចាស់។

តំបន់សំខាន់ៗដែលផលិតចម្លាក់ល្បីៗ រួមមាន ប្រទេសក្រិកបុរាណ រ៉ូម៉ាំង មេសូប៉ូតាមី អេហ្ស៊ីប ឥណ្ឌា ចិន ជប៉ុន និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍រួមទាំងកម្ពុជា។ នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក វប្បធម៌ Nok និង Ife នៅនីហ្សេរីយ៉ា បានបង្កើតចម្លាក់លោហៈ និងស្មេរដ៏ល្បីល្បាញ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ចម្លាក់នៅអារ្យធម៌ដំបូងៗដូចជា សូមេរ អាស៊ីរី និងអេហ្ស៊ីប មានគោលបំណងសាសនា និងនយោបាយ។ រូប Lamassu នៃអាស៊ីរីពីទីក្រុង Khorsabad មានអាយុប្រមាណ ៨០០ ដល់ ៧២១ មុនគ.ស. ត្រូវបានដាក់ការពារទ្វារព្រះបរមរាជវាំង។

នៅយុគសម័យក្រិក និងរ៉ូម៉ាំង ចម្លាក់បានឈានដល់ភាពពេញលេញនៃរូបរាងមនុស្សបែបពិត។ Wikipedia រាយការណ៍ថា ចម្លាក់ Hellenistic ដូចជារូប Dying Gaul ពីសតវត្សរ៍ទី៣ មុនគ.ស. បានបង្ហាញពីអារម្មណ៍ និងចលនាដ៏ស្មុគស្មាញ។ បន្ទាប់មកនៅសម័យ Renaissance សិល្បករអ៊ីតាលីដូចជា Michelangelo Donatello និង Bernini បានធ្វើឲ្យចម្លាក់ឈានដល់កម្ពស់ថ្មី។ ចម្លាក់ Pietà និង David របស់ Michelangelo ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្នាដៃបុរាណ។

នៅអាស៊ី តាម Wikipedia ចម្លាក់ព្រះពុទ្ធដំបូងបង្អស់បានកើតឡើងនៅតំបន់ Gandhara នៃយុគសម័យសតវត្សរ៍ទី១ ដល់ទី២ គ.ស. ដោយរួមផ្សំរវាងរចនាបថក្រិក និងព្រះពុទ្ធសាសនាឥណ្ឌា។ នៅកម្ពុជា ចម្លាក់សម័យអង្គរ ដូចជារូបព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានក្លាយជាសញ្ញាសំគាល់ដ៏សំខាន់នៃវប្បធម៌ខ្មែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ចម្លាក់មានតួនាទីសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌យ៉ាងសំខាន់ក្នុងសង្គម។ Wikipedia រាយការណ៍ថា ការប្រមូលផ្តុំធនធាននៅលើចម្លាក់ធំៗ ដូចជារូប Moai នៅកោះ Easter អាចបណ្តាលឲ្យមានផលប៉ះពាល់នយោបាយធ្ងន់ធ្ងរដល់សង្គមដែលផលិតវា។

នៅប្រទេសថៃ ព្រះពុទ្ធរូបមាសនៅវត្ត Traimit ក្នុងទីក្រុងបាងកក ត្រូវបានចាត់ទុកជាចម្លាក់មាសសុទ្ធធំជាងគេបំផុតលើពិភពលោក តាម Wikipedia។ ស្នាដៃបែបនេះមិនត្រឹមតែជាតម្លៃខាងសិល្បៈប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាទ្រព្យសម្បត្តិសាសនា និងជាតិដ៏សំខាន់។

ក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ ចម្លាក់ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាសិល្បៈជាន់ខ្ពស់មួយ ដោយចម្លាក់ថ្មនៅប្រាសាទអង្គរវត្ត និងប្រាសាទបាយ័ន ត្រូវបានមនុស្សពិភពលោកស្គាល់ និងសិក្សាស្រាវជ្រាវ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យបច្ចុប្បន្ន ចម្លាក់នៅតែជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងការសន្ទនាខាងវប្បធម៌ និងនយោបាយ។ តាម Wikipedia សិល្បករសហសម័យដូចជា Antony Gormley បានបង្កើតស្នាដៃធំៗ ដូចជា Angel of the North នៅចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ ដែលក្លាយជានិមិត្តរូបសាធារណៈ។

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ចម្លាក់មានសារៈសំខាន់ខាងវប្បធម៌ និងការការពារបេតិកភណ្ឌ។ បញ្ហានៃការលួចកាប់ចម្លាក់នៅប្រាសាទបុរាណ និងការរាក់រកវត្ថុបុរាណខ្មែរនៅសារមន្ទីរបរទេស ជាប្រធានបទដែលគេតែងពិភាក្សា។ ដូចគ្នានេះដែរ ការខូចខាតបេតិកភណ្ឌ ពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងភ្លៀងអាស៊ីត ក៏ជាបញ្ហាសកលដែលប៉ះពាល់ចម្លាក់ថ្មនៅគ្រប់ទីកន្លែង។