ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងសមុទ្រ គឺជាការជួញដូរ ផលិតផលសមុទ្រ ដូចជា ត្រី បង្គា ក្តាម មឹក និង សារាយសមុទ្រ ជាដើម ដោយគ្របដណ្តប់ ទីផ្សារស្រស់ កក កែច្នៃ និង អាហារកំប៉ុង។ យោងតាម សព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា វិស័យនេះ ជាផ្នែកមួយ ដែលមានសន្ទុះ លឿនបំផុត នៃពាណិជ្ជកម្ម ស្បៀងអន្តរជាតិ ដោយមានតម្លៃ លើសពី ១៥០ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងមួយឆ្នាំ។ អង្គការ FAO នៃអង្គការសហប្រជាជាតិ បានប៉ាន់ស្មាន ថា ជាង ៣ ពាន់លាន នាក់ ពឹងផ្អែក លើ គ្រឿងសមុទ្រ ជាប្រភពប្រូតេអ៊ីន សត្វ ចម្បង របស់ពួកគេ។

ការផលិតគ្រឿងសមុទ្រ មានប្រភពពី ការនេសាទ ក្នុងមហាសមុទ្រ និង ទឹកសាប ព្រមទាំង ការចិញ្ចឹម ត្រី និង សត្វទឹកផ្សេងទៀត (វារីវប្បកម្ម)។ វារីវប្បកម្ម បានក្លាយជា ផ្នែកដែល មានការ រីកចម្រើន លឿនបំផុត ក្នុង ការផលិត ស្បៀងអាហារ និង បច្ចុប្បន្ន ផ្គត់ផ្គង់ ជាង ៥០% នៃ គ្រឿងសមុទ្រ ដែលមនុស្ស បរិភោគ តាមរបាយការណ៍ របស់ FAO ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តំបន់នេសាទសំខាន់ៗ របស់ពិភពលោក ស្ថិតនៅ ក្នុង មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ខាងជើង និងខាងលិច មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ខាងជើង សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ និង មហាសមុទ្រឥណ្ឌា។ បណ្តាប្រទេស ដែលជា អ្នកនាំចេញ ធំជាងគេ រួមមាន ចិន ន័រវែស វៀតណាម ថៃ ឥណ្ឌា ឥណ្ឌូនេស៊ី និង សហរដ្ឋអាមេរិក តាមទិន្នន័យ របស់ FAO ។ ប្រទេស កំពុងអភិវឌ្ឍន៍ មានចំណែក យ៉ាងធំ ក្នុង ការនាំចេញ សុទ្ធ ដោយសារ ពួកគេ មានឆ្នេរ វែង និង ធនធាន ជលផល សម្បូរបែប។

យោងតាម FAO កម្មករជាង ៦០ លាននាក់ ធ្វើការ ក្នុងវិស័យ នេសាទ និង វារីវប្បកម្ម ដោយភាគច្រើន នៅ ទ្វីបអាស៊ី។ ក្នុងនោះ ស្ត្រី មានចំនួនប្រហែល ១៤% នៃ កម្លាំងពលកម្ម ផ្ទាល់ និង ដើរតួនាទី សំខាន់ នៅក្នុង ការកែច្នៃ និង លក់រាយ។ នៅកម្ពុជា ប្រជាជន ប្រមាណ ២ លាន នាក់ ពឹងផ្អែក លើ ជលផល សម្រាប់ ជីវភាព ជាពិសេស សហគមន៍ នៅជុំវិញ បឹងទន្លេសាប និង តាមបណ្តោយ ឆ្នេរ តាមរបាយការណ៍ របស់ ក្រសួងកសិកម្មកម្ពុជា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការជួញដូរគ្រឿងសមុទ្រ មានឫសគល់ តាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុន ដោយចាប់ផ្តើមពី ការផ្លាស់ប្តូរ ត្រីងៀត និង ត្រីប្រៃ រវាងសហគមន៍ឆ្នេរ និង តំបន់ ខាងក្នុង ដីគោក។ នៅអឺរ៉ុប សម័យកណ្តាល ត្រីប្រៃ ជាទំនិញ សំខាន់ ដែល ជំរុញឱ្យ មានការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ផ្លូវឆ្ងាយ រវាង ស្កែនឌីណាវី និង អឺរ៉ុបខាងត្បូង។

នៅសតវត្សទី ១៩ បដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម បាននាំមកនូវ បច្ចេកវិទ្យា ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និង ការដឹកជញ្ជូន ផ្លូវដែក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ ត្រីស្រស់ អាច ដឹកជញ្ជូន ចម្ងាយឆ្ងាយ បានយ៉ាង ល្អ។ ការបង្កើត កិច្ចព្រមព្រៀង អន្តរជាតិ ដូចជា UNCLOS (អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពី ច្បាប់សមុទ្រ) នៅឆ្នាំ ១៩៨២ បានកំណត់ តំបន់សេដ្ឋកិច្ច ផ្តាច់មុខ (EEZ) និង សិទ្ធិនេសាទ សម្រាប់ រដ្ឋឆ្នេរ នីមួយៗ។

ក្នុងពាក់កណ្តាលទីពីរ នៃសតវត្សទី ២០ ការនេសាទ ឧស្សាហកម្ម បានពង្រីក យ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែ ការនេសាទ លើសកំណត់ និង ការបំផ្លាញ ប្រព័ន្ធ អេកូឡូស៊ី បាននាំឱ្យ មានចលនា និរន្តរភាព ក្នុងនោះ មានការបង្កើត MSC (Marine Stewardship Council) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ តាមរបាយការណ៍ របស់អង្គការនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងសមុទ្រ មានសារៈសំខាន់ ខាងសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេស ចំពោះ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលភាគច្រើន ជាអ្នកនាំចេញ សុទ្ធ។ ទីផ្សារសំខាន់ៗ ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប ជប៉ុន និង ចិន ជាអ្នកនាំចូល ធំជាងគេ។ ការឡើងថ្លៃ ដឹកជញ្ជូន និង វិបត្តិ សុខភាព សត្វទឹក អាចជះឥទ្ធិពល យ៉ាងខ្លាំង ទៅលើ តម្លៃ ផលិតផល។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ អាហារសមុទ្រ ជាគ្រឿងផ្សំ ដ៏មានសារៈសំខាន់ នៅក្នុង ម្ហូបអាហារ នៃប្រទេសជាច្រើន។ ឧទាហរណ៍ ស៊ូស៊ី និង សាស៊ីមី របស់ជប៉ុន ហ្វីសអេនឈីប របស់ចក្រភពអង់គេស ណុចម៉ម និង គុយទាវ សមុទ្រ របស់វៀតណាម ព្រមទាំង ម្ហូបប្រពៃណីខ្មែរ ដូចជា ត្រីអាំង រុក្ខជាតិ និង អាម៉ុកត្រី សុទ្ធតែ ប្រើគ្រឿងសមុទ្រ ជាគ្រឿងផ្សំស្នូល។ ទិវាបុណ្យ និង ពិធីសាសនា ជាច្រើន ក៏មានការប្រារព្ធ ជាមួយ អាហារសមុទ្រ ពិសេស ដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ន ពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងសមុទ្រ កំពុងប្រឈមមុខ នឹងបញ្ហា ស្មុគស្មាញ ជាច្រើន ដូចជា ការនេសាទខុសច្បាប់ គ្មានរបាយការណ៍ និង គ្មានការគ្រប់គ្រង (IUU) ដែល ធ្វើឲ្យ បាត់បង់ ធនធាន និង ប៉ះពាល់ដល់ សហគមន៍ នេសាទ ស្របច្បាប់។ អង្គការសហប្រជាជាតិ បានព្រមាន ថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ កំពុងធ្វើឲ្យ សីតុណ្ហភាពទឹកសមុទ្រ កើនឡើង និង អាស៊ីដ កម្ម កើន ដែល ជះឥទ្ធិពល លើ ទីជម្រក របស់ ត្រី និង ផលិតកម្ម សមុទ្រ។ ជម្លោះ ពាណិជ្ជកម្ម រវាង សហរដ្ឋអាមេរិក និង ចិន ក៏បាន ប៉ះពាល់ ការនាំចេញ គ្រឿងសមុទ្រ របស់ ប្រទេស ជាច្រើន ផងដែរ។

សម្រាប់កម្ពុជា វិស័យនេសាទ និង ការនាំចេញគ្រឿងសមុទ្រ មានសក្តានុពល ធំ ប៉ុន្តែ ក៏ប្រឈម នឹង តម្រូវការ ក្នុងការបំពេញ ស្តង់ដារ អន្តរជាតិ ជាពិសេស ពីសហភាពអឺរ៉ុប ដែល ទាមទារ ការតាមដាន និង វិញ្ញាបនប័ត្រ ។ យោងតាមការផ្សាយ ព័ត៌មាន ពី ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ កម្ពុជា បាន នាំចេញ គ្រឿងសមុទ្រ ទៅកាន់ ចិន វៀតណាម ថៃ និង ទីផ្សារ EU ដោយផលិតផល សំខាន់ៗ រួមមាន ត្រីកែច្នៃ បង្គា និង ក្តាម។ អ្នកអាន KhmerPulse អាច តាមដាន ព័ត៌មាន ថ្មីៗ អំពី ការផ្លាស់ប្តូរ គោលនយោបាយ និង ផលប៉ះពាល់ សេដ្ឋកិច្ច លើប្រជាជន កម្ពុជា នៅក្នុង ការរាយការណ៍ បន្ត របស់យើង។