ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ពាក្យ «សន្តិសុខ» មានន័យថា ការការពារ ឬភាពធន់ចំពោះគ្រោះថ្នាក់ដែលអាចកើតឡើង។ ន័យនេះមិនសំដៅលើការលុបបំបាត់ហានិភ័យទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែសំដៅលើសមត្ថភាពរបស់អង្គភាពណាមួយក្នុងការទប់ទល់ និងងើបឡើងវិញពីហានិភ័យនោះ។

Wikipedia រៀបរាប់ថា អ្នកទទួលផលនៃសន្តិសុខអាចជា បុគ្គល និងក្រុមសង្គម វត្ថុ និងស្ថាប័ន ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ឬអង្គភាព និងបាតុភូតផ្សេងៗ ដែលងាយរងគ្រោះចំពោះការផ្លាស់ប្ដូរដែលមិនចង់បាន។ ដូច្នេះ សន្តិសុខមិនមែនជាបញ្ហារបស់រដ្ឋ ឬកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធតែមួយមុខនោះទេ។

ប្រភេទ និងអ្នកទទួលផល

ប្រភព: Wikipedia

ដោយសារអ្នកទទួលផលមានច្រើនប្រភេទ សន្តិសុខក៏ត្រូវបានបែងចែកជាច្រើនផ្នែក។ សន្តិសុខរូបធាតុ ផ្ដោតលើការការពារមនុស្ស អគារ និងទ្រព្យសម្បត្តិ ដូចជាការដំឡើងរបាំង ការដាក់ឆ្មាំយាម និងការប្រើម៉ាស៊ីនពិនិត្យវត្ថុ ព្រមទាំងម៉ាស៊ីនរាវរកលោហៈ ដើម្បីគ្រប់គ្រងអ្វីដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យឆ្លងកាត់ព្រំដែនសន្តិសុខនៃព្រលានយន្តហោះ។

សន្តិសុខជាតិ និងសន្តិសុខព្រំដែន ផ្ដោតលើការការពាររដ្ឋ ទឹកដី និងពលរដ្ឋពីការគំរាមកំហែងពីខាងក្រៅ។ ចំណែកសន្តិសុខមនុស្ស ផ្ដោតលើជីវិត សេរីភាព និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់បុគ្គល។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានសន្តិសុខសេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខស្បៀងអាហារ និងសន្តិសុខបរិស្ថាន ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងធនធានធម្មជាតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការការពារខ្លួនពីគ្រោះថ្នាក់មានឫសគល់យូរយារណាស់មកហើយ។ មនុស្សបានសាងជញ្ជាំង កសាងបន្ទាយ និងដាក់ឆ្មាំយាម ដើម្បីការពារភូមិ ទីក្រុង និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួន។ រូបភាពរបាំងលោហៈស្រួចលើជញ្ជាំងសហគមន៍បិទជិតនៅទីក្រុងឡុងដ៍ បង្ហាញថា វិធីសាស្ត្របែបនេះនៅតែបន្តរហូតដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន។

នៅពេលសង្គមរីកធំឡើង និងមានទីក្រុងធំៗ ការការពារបានផ្លាស់ពីជញ្ជាំង ទៅរកស្ថាប័នដែលមានជំនាញ ដូចជានគរបាល កងឆ្មាំព្រំដែន និងក្រុមហ៊ុនសន្តិសុខឯកជន។ ការឆែកឆេរនៅព្រលានយន្តហោះ និងនៅច្រកចូលអគារ បានក្លាយជាទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សរាប់លាននាក់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សន្តិសុខបានក្លាយជាវិស័យសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំមួយ។ ក្រុមហ៊ុន ផ្សារទំនើប ធនាគារ និងអគារការិយាល័យ ជាញឹកញាប់ជួលឆ្មាំឯកជន ដំឡើងកាមេរ៉ា និងដាក់ច្រកត្រួតពិនិត្យ ដើម្បីការពារទ្រព្យសម្បត្តិ បុគ្គលិក និងអតិថិជន។ នៅតាមទីក្រុងជាច្រើន ការឆ្លងកាត់ច្រកឆែកឆេរនៅផ្សារ ឬអគារការិយាល័យ គឺជារឿងធម្មតាប្រចាំថ្ងៃ។

ការរីកធំនៃវិស័យនេះក៏បង្កការជជែកវែកញែកអំពីតុល្យភាពរវាងការការពារ និងសិទ្ធិសេរីភាព ជាពិសេសនៅពេលដែលការឃ្លាំមើល និងការត្រួតពិនិត្យកាន់តែទូលំទូលាយ។

សន្តិសុខបរិស្ថាន និងស្បៀងអាហារ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកទទួលផលនៃសន្តិសុខដែរ។ រូបភាពពី Wikipedia បង្ហាញថា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងប៉ះពាល់ដល់កសិកម្មពិភពលោក និងសន្តិសុខស្បៀងអាហារ។ ដូច្នេះ សន្តិសុខបរិស្ថាន គឺការការពារលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិដែលជីវិតមនុស្សពឹងផ្អែកលើ។ ការខូចខាតប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីអាចបង្កហានិភ័យដល់ស្បៀងអាហារ ទឹក និងជម្រករបស់មនុស្ស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពជនភៀសខ្លួនពីអ៊ីរ៉ាក់ និងស៊ីរី ដែលមកដល់កោះលែសបូសនៃប្រទេសក្រិកក្នុងឆ្នាំ២០១៥ បង្ហាញថា នៅពេលសន្តិសុខដួលរលំ មនុស្សត្រូវចាកចេញពីផ្ទះសម្បែងរបស់ខ្លួន។ ព្រឹត្តិការណ៍បែបនេះធ្វើឱ្យប្រធានបទសន្តិសុខក្លាយជាបញ្ហាឆ្លងព្រំដែន ដែលត្រូវការការសម្របសម្រួលពីប្រទេសជាច្រើន។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងជនជាតិខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ពាក្យ «សន្តិសុខ» លេចឡើងញឹកញាប់ក្នុងការពិភាក្សាអំពីសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ សុវត្ថិភាពតាមអ៊ីនធឺណិត សន្តិសុខស្បៀងអាហារ និងផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុលើជីវភាពកសិករ។ តាមន័យរបស់ Wikipedia ការកំណត់ឱ្យបានច្បាស់ថា តើអ្នកណា ឬអ្វីជាអ្នកទទួលផល និងតើគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែលត្រូវការពារ គឺជាចំណុចចាប់ផ្ដើមសម្រាប់ការវាយតម្លៃវិធានការសន្តិសុខណាមួយ។