សន្តិសុខ
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
សន្តិសុខ (Security) គឺជាការការពារពីគ្រោះថ្នាក់ដែលអាចកើតមាន ឬជាសមត្ថភាពធន់ទ្រាំនឹងការគំរាមកំហែង។ តាមការពន្យល់របស់ Wikipedia អ្នកទទួលផលនៃសន្តិសុខអាចជាបុគ្គល ក្រុមសង្គម វត្ថុ ស្ថាប័ន ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ឬអង្គភាពផ្សេងទៀតដែលងាយរងគ្រោះចំពោះការប្រែប្រួលដែលមិនចង់បាន។
គំនិតនៃសន្តិសុខលាតសន្ធឹងពីកម្រិតបុគ្គលរហូតដល់កម្រិតសកល។ វារួមមានសន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួន សន្តិសុខផ្ទះសម្បែង សន្តិសុខព័ត៌មានវិទ្យា សន្តិសុខសេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខស្បៀង សន្តិសុខបរិស្ថាន និងសន្តិសុខជាតិ។ ក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន សន្តិសុខត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបញ្ហាពហុវិស័យ ដែលទាមទារកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងរដ្ឋាភិបាល វិស័យឯកជន និងសហគមន៍អន្តរជាតិ។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
សន្តិសុខមិនកំណត់ដោយព្រំដែនភូមិសាស្ត្រនោះទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តរបស់វាមានភាពខុសគ្នាទៅតាមតំបន់និងវប្បធម៌។ នៅទីក្រុងធំៗដូចជាហ្ស៉ាការតា ឡុងដ៍ ឬភ្នំពេញ ច្រកត្រួតពិនិត្យសន្តិសុខនៅផ្សារទំនើប អគារការិយាល័យ និងសណ្ឋាគារ បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ តាម Wikipedia ឧបករណ៍ដូចជាម៉ាស៊ីនកាំរស្មីអ៊ិច និងម៉ាស៊ីនរកលោហៈ ត្រូវបានប្រើដើម្បីត្រួតពិនិត្យអ្វីដែលអនុញ្ញាតឱ្យឆ្លងកាត់បរិវេណសន្តិសុខអាកាសយានដ្ឋាន។
ប្រជាជនដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយវិបត្តិសន្តិសុខច្រើនជាងគេ គឺជាជនភៀសខ្លួន និងប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ជម្លោះ។ ការផ្លាស់ទីលំនៅធំៗ ដូចជាករណីជនភៀសខ្លួនពីស៊ីរី និងអ៊ីរ៉ាក់នៅឆ្នាំ ២០១៥ បានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងផ្ទាល់រវាងសង្គ្រាម ភាពអសន្តិសុខ និងការធ្វើចំណាកស្រុក។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia គំនិតនៃសន្តិសុខមានដើមកំណើតយូរលង់ណាស់មកហើយ ដែលទាក់ទងនឹងការការពារខ្លួនរបស់មនុស្សពីគ្រោះធម្មជាតិ សត្វព្រៃ និងជម្លោះរវាងក្រុម។ នៅសម័យបុរាណ ការសាងសង់កំពែងទីក្រុង បន្ទាយ និងប្រាសាទ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្រូវការសន្តិសុខរួម។
នៅសតវត្សទី ២០ ជាពិសេសក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ និងសង្គ្រាមត្រជាក់ គំនិតសន្តិសុខជាតិត្រូវបានពង្រីកទៅរួមបញ្ចូលទាំងមុខងារយោធា ការទូត និងសេដ្ឋកិច្ច។ ការបង្កើតអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៥ បានដាក់សន្តិសុខអន្តរជាតិជាស្នូលនៃរបៀបវារៈពិភពលោក។
ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ភេរវកម្មថ្ងៃទី ១១ កញ្ញា ២០០១ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក វិធានការសន្តិសុខនៅអាកាសយានដ្ឋាន ច្រកព្រំដែន និងលើអ៊ីនធឺណិតត្រូវបានពង្រឹងយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំងពិភពលោក។ សតវត្សទី ២១ ក៏បានឃើញការផុសឡើងនៃគំនិតថ្មីៗដូចជាសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត (cybersecurity) និងសន្តិសុខបរិស្ថាន។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
សន្តិសុខគឺជាឧស្សាហកម្មសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំមួយ ដែលរួមមានសេវាសន្តិសុខឯកជន ឧបករណ៍ឃ្លាំមើល បច្ចេកវិទ្យាការពារតាមអ៊ីនធឺណិត និងធានារ៉ាប់រង។ តាម Wikipedia វិស័យនេះផ្តល់ការងារដល់មនុស្សរាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។
ក្នុងវប្បធម៌ សន្តិសុខក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈស្ថាបត្យកម្មផងដែរ ដូចជាកំពែងខ្ពស់ ស្នាមដែកស្រួច ច្រកត្រួតពិនិត្យ និងសហគមន៍បិទជិត។ វត្ថុទាំងនេះបង្ហាញពីភាពតានតឹងរវាងសេរីភាពបុគ្គល និងការការពាររួម — បញ្ហាដែលបានក្លាយជាប្រធានបទពិភាក្សាសំខាន់ក្នុងសង្គមសម័យទំនើប។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា សន្តិសុខគឺជាប្រធានបទដែលប៉ះពាល់ទៅលើជីវភាពប្រចាំថ្ងៃតាមច្រើនវិធី។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងគំរាមកំហែងសន្តិសុខស្បៀងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលផលិតកម្មស្រូវនិងកសិកម្មរងសម្ពាធពីគ្រោះរាំងស្ងួត និងទឹកជំនន់។ តាម Wikipedia ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងប៉ះពាល់កសិកម្ម និងសន្តិសុខស្បៀងសកល។
ម្យ៉ាងវិញទៀត សន្តិសុខព្រំដែន ការតាមដានសកម្មភាពឆ្លងដែន និងសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត គឺជាបញ្ហាដែលរដ្ឋាភិបាលនៅតំបន់អាស៊ាន រួមទាំងកម្ពុជា កំពុងផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់។ ការកើនឡើងនៃឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអនឡាញ ការក្លែងបន្
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
ជនសង្ស័យបាញ់ប្រហារនៅប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យជិតសេតវិមាន ត្រូវសេវាសម្ងាត់បាញ់ស្លាប់
កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ជនសង្ស័យម្នាក់បានបាញ់ប្រហារទៅលើមន្ត្រីសន្តិសុខនៅកន្លែងត្រួតពិនិត្យក្បែរសេតវិមានក្នុងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី ហើយត្រូវបានក្រុមសេវាសម្ងាត់សហរដ្ឋអាមេរិកបាញ់សម្លាប់ ខណៈអ្នកឈរមើលម្នាក់រងរបួស។
អតីតទាហានបង់ក្លាដែសឃាត់ខ្លួន ក្រោយគំរាមវាយប្រហារសភានិងព្រលាន
យោងតាម The Hindu និង NDTV អតីតទាហានវ័យ ២៣ ឆ្នាំ ត្រូវឃាត់ខ្លួននៅ Moulvibazar ក្រោយគំរាមវាយប្រហារសភានិងព្រលាន។
តាកាអ៊ីឈិ ធ្វើទស្សនកិច្ចអូស្ត្រាលី ពង្រឹងសម្ព័ន្ធភាព សន្តិសុខសេដ្ឋកិច្ច
នាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន សាណាអេ តាកាអ៊ីឈិ ធ្វើទស្សនកិច្ចរយៈពេលបីថ្ងៃនៅអូស្ត្រាលី ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកការពារជាតិ រ៉ែសំខាន់ៗ និងសន្តិសុខសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងបរិបទតំបន់ប្រែប្រួល។