ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

រដ្ឋសេឡាហ្គ័រ (Selangor) ដែលត្រូវបានស្គាល់ផងដែរដោយឈ្មោះជាភាសាអារ៉ាប់ថា «ដារុល ឯហសាន» (Darul Ehsan) មានន័យថា «លំនៅនៃភាពស្មោះត្រង់» គឺជារដ្ឋមួយក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំង ១៣ នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ រដ្ឋនេះស្ថិតនៅឆ្នេរភាគខាងលិចនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី ដោយមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋ Perak នៅខាងជើង រដ្ឋ Pahang នៅខាងកើត រដ្ឋ Negeri Sembilan នៅខាងត្បូង និងច្រកម៉ាឡាកា (Strait of Malacca) នៅខាងលិច។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia រដ្ឋ Selangor មានសារៈសំខាន់ជាពិសេស ដោយសារវាឡោមព័ទ្ធទឹកដីសហព័ន្ធ Kuala Lumpur និង Putrajaya ដែលជារដ្ឋធានីរដ្ឋបាល និងទីក្រុងរដ្ឋបាលសហព័ន្ធរបស់ម៉ាឡេស៊ី។

Selangor ជារដ្ឋដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេ និងមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេនៅម៉ាឡេស៊ី។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia រដ្ឋនេះរួមចំណែកប្រមាណ ២៣% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ប្រទេស។ រាជធានីរបស់វាគឺ Shah Alam រីឯទីក្រុងធំបំផុតគឺ Klang។ ឈ្មោះផ្លូវការរបស់រដ្ឋគឺ «សេឡាហ្គ័រ ដារុល ឯហសាន»។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ភូមិសាស្ត្ររបស់ Selangor ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយព្រៃត្រូពិចចម្រុះ និងមានអាកាសធាតុសមីការ។ ជួរភ្នំសំខាន់របស់រដ្ឋគឺជាផ្នែកមួយនៃជួរភ្នំ Titiwangsa ដែលជាផ្នែកនៃជួរភ្នំ Tenasserim Hills លាតសន្ធឹងពីភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ និងឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី។ ចំណុចខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងរដ្ឋគឺភ្នំ Semangkok ។ ដងទន្លេសំខាន់មួយគឺទន្លេ Klang ដែលហូរកាត់ទីក្រុង Klang និងមានអាងស្តុកទឹកសំខាន់ៗ។

យោងតាមទិន្នន័យពីឆ្នាំ ២០២០ ដែលលើកឡើងដោយ Wikipedia ប្រជាជន Selangor មានចំនួនប្រមាណ ៦,៥ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាជារដ្ឋដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅម៉ាឡេស៊ី។ សមាសភាពជនជាតិមានចម្រុះ រួមមាន ជនជាតិម៉ាឡេ (ភាគច្រើន) ចិន ឥណ្ឌា និងក្រុមជនជាតិដទៃទៀត។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាម៉ាឡេ ប៉ុន្តែភាសាចិន តាមីល និងអង់គ្លេសក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ Selangor អាចតាមដានបានតាំងពីសម័យបុរាណ ដោយមានភស្តុតាងដូចជាកណ្ដឹង Klang ដែលមានអាយុកាលប្រហែលពី ២០០ មុន គ.ស. ដល់ ២០០ គ.ស. ដែលបង្ហាញពីការតាំងទីលំនៅ និងសិប្បកម្មដែកដំបូងៗ។ ក្រោយមក តំបន់នេះបានស្ថិតក្រោមអំណាចនៃរាជាណាចក្រម៉ាឡាកា ហើយបន្ទាប់មកនៃស៊ុលតង់ Johor។ នៅសតវត្សទី ១៨ ជនជាតិ Bugis មកពីកោះ Sulawesi បានធ្វើចំណាកស្រុកមកកាន់តំបន់នេះ ហើយបានបង្កើតឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង រួមទាំងការបង្កើតរាជវង្ស Selangor បច្ចុប្បន្ន។

នៅសតវត្សទី ១៩ អង់គ្លេសបានចូលមកធ្វើអន្តរាគមន៍ ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់ដែលមានសង្គ្រាមរដ្ឋប្បវេណី និងការប្រកួតប្រជែងទាក់ទងនឹងការជីកយករ៉ែសំណប៉ាហភ្លើង។ ការរកឃើញរ៉ែសំណប៉ាហភ្លើង (tin) នៅតំបន់ Klang Valley បាននាំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការកកើតទីក្រុង Kuala Lumpur ដែលដំបូងជាផ្នែកនៃ Selangor។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៤ រដ្ឋ Selangor បានប្រគល់ទីក្រុង Kuala Lumpur ទៅឱ្យរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ដើម្បីបង្កើតជាទឹកដីសហព័ន្ធ ហើយក្រោយមក Putrajaya ក៏ត្រូវបានបង្កើតជាទឹកដីសហព័ន្ធដាច់ដោយឡែកផងដែរ។ ការផ្លាស់ប្ដូរនេះត្រូវបានរំលឹកឡើងវិញតាមរយៈស្ពានកោតា ដារុល ឯហសាន ដែលសម្គាល់ព្រំដែនរវាង Selangor និងទីក្រុងសហព័ន្ធ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ Selangor គឺជាកម្លាំងជំរុញដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ម៉ាឡេស៊ី។ យោងតាមទិន្នន័យពី Wikipedia រដ្ឋនេះរួមចំណែកប្រមាណ ២៣% នៃ GDP សរុបរបស់ប្រទេស ដោយមានវិស័យសំខាន់ៗដូចជា ផលិតកម្ម សេវាកម្ម និងភ័ស្តុភារ។ កំពង់ផែ Port Klang គឺជាកំពង់ផែធំជាងគេនៅម៉ាឡេស៊ី និងជាកំពង់ផែដែលមានចរាចរណ៍ច្រើនជាងគេទី ១២ នៅលើពិភពលោក។ វិស័យកសិកម្មក៏នៅតែមានសារៈសំខាន់ដែរ ដោយមានដំណាំដូចជា ប្រេងដូង និងស្រូវ ជាពិសេសនៅតំបន់ Sekinchan។

វប្បធម៌របស់ Selangor ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសង្គមពហុជាតិសាសន៍។ វិហារអ៊ីស្លាម Sultan Salahuddin Abdul Aziz (ដែលគេស្គាល់ថាជា Blue Mosque) នៅ Shah Alam គឺជាស្ថាបត្យកម្មសាសនាដ៏ធំជាងគេមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ រូងភ្នំ Batu Caves ក្នុងស្រុក Gombak គឺជាកន្លែងសក្ការៈដ៏សំខាន់សម្រាប់សហគមន៍ហិណ្ឌូ។ លើសពីនេះ រដ្ឋនេះក៏មានព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអន្តរជាតិដូចជា ការប្រណាំងរថយន្ត Formula One នៅសៀងអន្តរជាតិ Sepang ផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅពេលបច្ចុប្បន្ន Selangor បន្តដើរតួនាទីជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច បច្ចេកវិទ្យា និងដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់។ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Kuala Lumpur (KLIA) ដែលស្ថិតនៅក្នុងស្រុក Sepang គឺជាច្រកចូលអន្តរជាតិដ៏មមាញឹក ដោយភ្ជាប់ម៉ាឡេស៊ីទៅកាន់បណ្ដាប្រទេសជាច្រើន រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ សម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរ ទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជានិងម៉ាឡេស៊ីមានភាពរឹងមាំ ដោយមានកម្មករ និងនិស្សិតខ្មែរជាច្រើនធ្វើដំណើរទៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ជាពិសេសទៅកាន់រដ្ឋ Selangor ដែលជាកន្លែងមានឱកាសការងារនិងការអប់រំ។

ទន្ទឹមនឹងការអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័ស បញ្ហាបរិស្ថានដូចជាការបាត់បង់គម្របព្រៃឈើក៏កំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ផងដែរ។ យោងតាមទិន្នន័យពី Global Forest Change ដែលចែករំលែកតាមរយៈ Wikipedia ការបាត់បង់គម្របព្រៃឈើនៅ Selangor បានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០១ ដល់ឆ្នាំ ២០២៤ ដែលបង្កជាក្ដីព្រួយបារម្ភអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការបាត់បង់ជម្រកសត្វព្រៃ។