ការការពារខ្លួន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការការពារខ្លួន គឺជាវិធានការតបតមួយដែលផ្តោតលើការការពារសុខភាព និងសុខុមាលភាពរបស់បុគ្គលពីការបង្កគ្រោះថ្នាក់។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សិទ្ធិការពារខ្លួនត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានច្បាប់សម្រាប់ការប្រើកម្លាំងក្នុងពេលមានគ្រោះថ្នាក់ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។ គោលការណ៍នេះអនុញ្ញាតឲ្យបុគ្គលប្រើកម្លាំងសមស្រប ដើម្បីការពារខ្លួន ឬអ្នកដទៃពីការវាយប្រហារដែលជិតមកដល់ ឬកំពុងកើតឡើង ដោយមិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអំពើឧក្រិដ្ឋ។

ក្រៅពីកម្រិតរូបរាងកាយ ការការពារខ្លួនក៏រួមបញ្ចូលនូវយុទ្ធសាស្ត្រពាក្យសម្តី និងផ្លូវចិត្តផងដែរ។ នៅក្នុងបរិបទច្បាប់ ការលើកឡើងពីការការពារខ្លួនជាអំណះអំណាងតុលាការ អាចដោះលែងជនជាប់ចោទពីការទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ ប្រសិនបើពួកគេបញ្ជាក់បានថា កម្លាំងដែលបានប្រើគឺចាំបាច់ និងមានសមាមាត្រទៅនឹងកម្រិតគ្រោះថ្នាក់។ ការបែងចែងរវាងការការពារខ្លួន និងការសងសឹកគឺមានសារៈសំខាន់ណាស់ ពីព្រោះការសងសឹកមិនមែនជាការការពារខ្លួនឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ដោយសារការការពារខ្លួនជាគំនិតច្បាប់សកល វាមិនមានព្រំដែនភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្ត និងការបកស្រាយច្បាប់មានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។ នៅក្នុងប្រទេសដែលប្រើប្រព័ន្ធច្បាប់អង់គ្លេស-អាមេរិក (Common Law) ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងអូស្ត្រាលី ច្បាប់ជារឿយៗផ្អែកលើគោលការណ៍ "បុគ្គលសមហេតុផល" និងអនុញ្ញាតឲ្យប្រើកម្លាំងសាហាវ ប្រសិនបើជននោះជឿថាខ្លួនកំពុងស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ។ រីឯនៅក្នុងប្រទេសដែលប្រើប្រព័ន្ធច្បាប់ស៊ីវិល (Civil Law) ដូចជា បារាំង និងអាល្លឺម៉ង់ តុលាការមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការវាយតម្លៃថាតើកម្លាំងដែលបានប្រើគឺសមស្របឬអត់។

នៅក្នុងតំបន់អាស៊ី ប្រទេសជាច្រើនរួមទាំងកម្ពុជា មានច្បាប់ទទួលស្គាល់សិទ្ធិការពារខ្លួន ប៉ុន្តែជារឿយៗត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រុងប្រយ័ត្ន និងមានការពិនិត្យតាមករណីនីមួយៗ។ ជប៉ុនដាក់កម្រិតយ៉ាងតឹងរ៉ឹងលើការកាន់កាប់អាវុធ ប៉ុន្តែអនុញ្ញាតឲ្យប្រើកម្លាំងចាំបាច់។ ការហ្វឹកហាត់បច្ចេកទេសការពារខ្លួន ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ គឺជាផ្នែកមួយនៃការបណ្តុះបណ្តាលកងទ័ព និងកម្លាំងអនុវត្តច្បាប់នៅទូទាំងពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គោលការណ៍នៃការការពារខ្លួនមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។ តាំងពីសម័យបុរាណ សង្គមមនុស្សបានទទួលស្គាល់សភាវគតិការពារជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិ។ នៅក្នុងច្បាប់រ៉ូមបុរាណ មានគោលការណ៍ "vim vi repellere licet" ដែលមានន័យថា "វាត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យតបតនឹងកម្លាំងដោយកម្លាំង"។ គោលការណ៍នេះបានបន្តវិវត្តនៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស តាមរយៈច្បាប់ប្រពៃណី (Common Law) ដែលបានកំណត់ថា បុគ្គលអាចការពារខ្លួន គ្រួសារ និងលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួន។ លោក Sir Edward Coke អ្នកច្បាប់អង់គ្លេសនៅសតវត្សទី១៧ បានពិពណ៌នាថា សិទ្ធិការពារខ្លួនជាសិទ្ធិធម្មជាតិដែលមិនអាចដកហូតបាន។

ការអភិវឌ្ឍន៍អាវុធបាញ់បានធ្វើឲ្យច្បាប់ការពារខ្លួនកាន់តែស្មុគស្មាញ។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក គោលការណ៍ "ឈរការពារ" (Stand Your Ground) ដែលបានអនុម័តដោយរដ្ឋមួយចំនួន បានលុបបំបាត់កាតព្វកិច្ចដកថយមុនពេលប្រើកម្លាំង ហើយបានក្លាយជាប្រធានបទនៃការជជែកពិភាក្សាសាធារណៈដ៏ក្តៅគគុក។ នៅអឺរ៉ុប ប្រទេសភាគច្រើនបានរក្សាគោលការណ៍សមាមាត្រ និងដាក់បន្ទុកភស្តុតាងលើជនជាប់ចោទ។

ក្នុងពេលដំណាលគ្នានេះ ក្បាច់គុនផ្សេងៗបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់ជំនាញការពារខ្លួនដល់មនុស្សសាមញ្ញ។ ក្បាច់គុនជូជូតស៊ូ (jujutsu) របស់ជប៉ុន ដែលត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងរូបភាពឆ្នាំ១៩២៤ នៅប៊ែរឡាំង គឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃការសម្របខ្លួនសិល្បៈក្បាច់គុនសម្រាប់ការការពារខ្លួន និងការបណ្តុះបណ្តាលកងទ័ពនៅដើមសតវត្សទី២០។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វប្បធម៌នៃការការពារខ្លួនបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សិល្បៈ ការកម្សាន្ត និងរបៀបរស់នៅ។ ក្បាច់គុនដូចជា ការ៉ាតេ តៃក្វាន់ដូ ប្រដាល់សេរីខ្មែរ និងបុកចាក់ មិនត្រឹមតែជាកីឡាប្រកួតប្រជែងនោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្រៀនជំនាញការពារខ្លួនជាក់ស្តែងផងដែរ។ នៅកម្ពុជា ការហ្វឹកហាត់ក្បាច់គុនបុរាណខ្មែរមានប្រជាប្រិយភាពកើនឡើង ដោយមានសាលាជាច្រើនបើកបង្រៀនទាំងយុវជន និងមនុស្សពេញវ័យ។ ភាពយន្ត និងកម្មវិធីទូរទស្សន៍ក៏បានដើរតួនាទីក្នុងការផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ការពារខ្លួន ដោយបង្ហាញពីបច្ចេកទេសប្រយុទ្ធ និងស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់។

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចវិញ ឧស្សាហកម្មឧបករណ៍ការពារខ្លួនមានការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង។ ទីផ្សារសកលរួមមាន ស្ព្រាយម្រេច ដំបងពន្លឺ (stun gun) ដំបងសន្តិសុខ (ដូចក្នុងរូបភាព) និងឧបករណ៍តាមដានផ្ទាល់ខ្លួន។ ការព្រួយបារម្ភអំពីសុវត្ថិភាពសាធារណៈ និងការកើនឡើងនៃឧក្រិដ្ឋកម្មនៅតំបន់ខ្លះ បានជំរុញឲ្យមនុស្សកាន់តែច្រើនវិនិយោគទៅលើឧបករណ៍ទាំងនេះ។ បន្ថែមពីលើនេះ សេវាកម្មច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការការពារខ្លួន ដូចជាមេធាវីឯកទេស ក៏បានរីកចម្រើនដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាពេលបច្ចុប្បន្ន សិទ្ធិការពារខ្លួននៅតែជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកក្នុងវិស័យច្បាប់ និងសង្គម។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ការបាញ់ប្រហារដោយពលរដ្ឋដែលអះអាងថាជាការការពារខ្លួន ជារឿយៗទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងបង្កឲ្យមានការជជែកវែកញែកអំពីច្បាប់ឈរការពារ (Stand Your Ground)។ ករណីដ៏ល្បីល្បាញដូចជា ការស្លាប់របស់ Trayvon Martin នៅឆ្នាំ២០១២ បានបង្ហាញពីភាពស្មុគស្មាញ និងវិសមភាពពូជសាសន៍ដែលអាចកើតមាននៅពេលអនុវត្តច្បាប់ទាំងនេះ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីព្រំដែននៃការការពារខ្លួនគឺចាំបាច់ ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទកម្ពុជា ដែលករណីប្រើប្រាស់កម្លាំងដោយជនស៊ីវិល ឬសមត្ថកិច្ច ក៏បានកើតឡើងនិងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់។ ការជជែកពិភាក្សាស្តីពីការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់អាវុធ ការបណ្តុះបណ្តាលសិទ្ធិមនុស្សសម្រាប់កម្លាំងអនុវត្តច្បាប់ និងការផ្សព្វផ្សាយការយល់ដឹងអំពីសិទ្ធិការពារខ្លួន គឺជាប្រធានបទដែលកំពុងបន្តមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសង្គមប្រកបដោយយុត្តិធម៌។