ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការចុះផ្សាយរបស់វិគីភីឌា រថយន្តបើកបរដោយខ្លួនឯង (Self-driving car) ដែលគេនិយមហៅផងដែរថា រថយន្តស្វ័យប្រវត្តិ (autonomous car) រថយន្តគ្មានអ្នកបើកបរ (driverless car) ឬរថយន្តរ៉ូបូ (robo-car) គឺជាយានយន្តមួយប្រភេទដែលអាចដំណើរការបានដោយមានអន្តរាគមន៍ពីមនុស្សតិចតួច ឬគ្មានសោះតែម្តង។ ពាក្យ "robotaxi" សំដៅជាពិសេសទៅលើរថយន្តប្រភេទនេះដែលដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់សម្រាប់សេវាកម្មចែករំលែកការធ្វើដំណើរ (ridesharing) ប៉ុណ្ណោះ។ រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០២៦ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា នៅមិនទាន់មាននិយមន័យស្តង់ដារណាដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសកលសម្រាប់ពាក្យថា "Self-driving" នេះទេ ហើយពាក្យនេះក៏ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងយុទ្ធសាស្ត្រយីហោរបស់ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តផងដែរ។

ដើម្បីជួយបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពពិតប្រាកដ និងកាត់បន្ថយការយល់ច្រលំ អ្នកជំនាញផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាបានបង្កើតវិធីសាស្ត្រចាត់ថ្នាក់ផ្សេងៗឡើង។ ក្នុងចំណោមនោះ វគ្គីសាស្ត្ររបស់ក្រុមហ៊ុន Mobileye គឺជាឧទាហរណ៍ដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ។ វគ្គីសាស្ត្រនេះបានបែងចែកប្រព័ន្ធបើកបរស្វ័យប្រវត្តិជាច្រើនក្រុម ដោយផ្អែកលើសំណួរសាមញ្ញចំនួនបីគឺ៖ តើអ្នកបើកបរត្រូវកាន់ចង្កូតឬទេ? (hands-on ឬ hands-off); តើអ្នកបើកបរត្រូវមើលផ្លូវឬទេ? (eyes-on ឬ eyes-off); និង តើត្រូវការអ្នកបើកបរនៅក្នុងរថយន្តឬអត់? (no driver)។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងក្រុមទាំងនេះ និងឧទាហរណ៍នៃប្រព័ន្ធដែលធ្លាក់ក្នុងក្រុមនីមួយៗ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ និងនិយ័តករអាចបែងចែកបានកាន់តែច្បាស់រវាងប្រព័ន្ធជំនួយអ្នកបើកបរ និងប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិពេញលេញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការអភិវឌ្ឍ និងការសាកល្បងរថយន្តបើកបរដោយខ្លួនឯងមិនមែនជាសកម្មភាពដែលកើតឡើងស្មើៗគ្នានៅទូទាំងពិភពលោកនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាមានការប្រមូលផ្តុំយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងតំបន់ដែលមានបរិស្ថានបទប្បញ្ញត្តិអំណោយផល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់ទំនើប និងការវិនិយោគខ្ពស់។ សហរដ្ឋអាមេរិក ជាពិសេសរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាឈានមុខជាច្រើន រួមមាន Waymo (ដែលជាក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ Alphabet Inc.) និង Tesla ជាដើម។ យោងតាមការពិពណ៌នារបស់រូបថតមួយសន្លឹក កាលពីឆ្នាំ២០១៧ ក្រុមហ៊ុន Waymo បានសាកល្បងរថយន្តដើមគំរូរបស់ខ្លួននៅលើដងផ្លូវសាធារណៈក្នុងទីក្រុង Mountain View រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ដែលបង្ហាញពីការត្រៀមខ្លួនរបស់បច្ចេកវិទ្យាក្នុងការប្រឈមមុខនឹងស្ថានភាពចរាចរណ៍ពិតប្រាកដ។

រថយន្តដើមគំរូនេះត្រូវបានបំពាក់នូវឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាជាច្រើនប្រភេទ ដែលអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់នៅលើដំបូល និងផ្នែកខាងមុខនៃរថយន្ត។ ឧបករណ៍ទាំងនោះរួមមាន រ៉ាដា លីដា (LiDAR) និងកាមេរ៉ាច្រើនទិស ដែលដំណើរការស្របគ្នាដើម្បីបង្កើតផែនទីបីជ្រុងនៃបរិស្ថានជុំវិញក្នុងពេលជាក់ស្តែង។ ក្រៅពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រ កត្តាមនុស្សក៏មានតួនាទីសំខាន់ផងដែរ។ ក្រុមការងារអភិវឌ្ឍន៍មានពហុវិញ្ញាសា រាប់ចាប់ពីវិស្វករសូហ្វវែរ និងផ្នែករឹង អ្នកឯកទេសខាងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត រហូតដល់អ្នកជំនាញសុវត្ថិភាព។ អ្នកបើកបរសាកល្បងដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលពិសេស តែងតែមានវត្តមាននៅក្នុងរថយន្ត ដើម្បីត្រៀមធ្វើអន្តរាគមន៍ភ្លាមៗ ប្រសិនបើប្រព័ន្ធមិនអាចដោះស្រាយស្ថានភាពបាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ដើមចមនៃបច្ចេកវិទ្យារថយន្តបើកបរដោយខ្លួនឯងអាចត្រូវបានតាមដានទៅកាន់គម្រោងស្រាវជ្រាវដំបូងៗរបស់ក្រុមហ៊ុន Google។ រូបថតខាងលើបង្ហាញអំពីរថយន្តស្វ័យប្រវត្តិរបស់ Google មួយគ្រឿង ដែលកំពុងធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវប្រសព្វ។ យោងតាមការពិពណ៌នានៃរូបថត យានយន្តនេះគឺជា "រថយន្តស្វ័យប្រវត្តិដែលផលិតឡើងក្នុងបរិវេណក្រុមហ៊ុន" (Google's in-house automated car) ដែលបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសាកល្បងគំនិតនៃការបើកបរដោយគ្មានមនុស្សនៅលើដងផ្លូវសាធារណៈ។

ក្រោយមក គម្រោងនេះបានវិវត្តទៅជាក្រុមហ៊ុនឯករាជ្យមួយឈ្មោះថា Waymo ដែលសព្វថ្ងៃត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសកលថាជាក្រុមហ៊ុនឈានមុខមួយក្នុងវិស័យរថយន្តស្វ័យប្រវត្តិ។ តាមវិគីភីឌា ការវិវត្តន៍នេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពចាស់ទុំបន្តិចម្តងៗនៃបច្ចេកវិទ្យា ដោយចាប់ផ្តើមពីការសាកល្បងក្រោមការគ្រប់គ្រងយ៉ាងដិតដល់ រហូតដល់ការបើកបរចម្រុះជាមួយយានយន្តដទៃទៀតនៅក្នុងទីក្រុង។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ការធ្វើដំណើរពីដំណាក់កាលដើមគំរូទៅកាន់ការដាក់ពង្រាយជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម ក្រុមហ៊ុន Tesla គឺជាតួអង្គដែលគេនិយាយដល់ច្រើនជាងគេ។ រូបថតខាងលើបង្ហាញពីប្រព័ន្ធ Autopilot កំពុងដំណើរការនៅក្នុងរថយន្ត Tesla Model X ដោយបង្ហាញផ្ទាំងព័ត៌មានដែលប្រាប់ពីស្ថានភាពផ្លូវ។ យោងតាមចំណាត់ថ្នាក់របស់ SAE International ប្រព័ន្ធ Autopilot នេះត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា Level 2 ដែលមានន័យថាវាអាចគ្រប់គ្រងទាំងចង្កូត និងល្បឿន ប៉ុន្តែអ្នកបើកបរត្រូវតែបន្តត្រួតពិនិត្យផ្លូវ និងត្រៀមខ្លួនចូលធ្វើអន្តរាគមន៍គ្រប់ពេលវេលា។

ការប្រើប្រាស់ពាក្យ "Autopilot" បានបង្កឱ្យមានការជជែកវែកញែកយ៉ាងក្តៅគគុកនៅក្នុងសង្គម អំពីកម្រិតនៃការទុកចិត្តដែលអ្នកបើកបរគួរតែដាក់លើបច្ចេកវិទ្យានេះ។ អ្នករិះគន់ជាច្រើនបានលើកឡើងថាឈ្មោះនេះអាចនាំឱ្យមានការយល់ច្រឡំថារថយន្តមានសមត្ថភាពបើកបរដោយខ្លួនឯងទាំងស្រុង ខណៈដែលការពិតវានៅឆ្ងាយពីសមត្ថភាពនោះនៅឡើយ។ តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច វិស័យនេះបានទាក់ទាញការវិនិយោគរាប់ពាន់លានដុល្លារពីក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗ ប៉ុន្តែដោយសារតែភាពមិនច្បាស់លាស់នៃនិយមន័យ និងបទប្បញ្ញត្តិ ផលចំណេញពិតប្រាកដនៅមានកម្រិត។ អ្នកវិនិយោគត្រូវប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យខ្ពស់ ព្រោះបច្ចេកវិទ្យាមិនទាន់ឈានដល់ដំណាក់កាលដែលអាចដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់បានទូលំទូលាយនិងមានសុវត្ថិភាពគ្រប់គ្រាន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាមានវឌ្ឍនភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក៏ដោយ ឧបសគ្គជាក់ស្តែងនៅតែបន្តកើតមាន។ រូបថតមួយសន្លឹកដែលបានចែកចាយតាមវិគីភីឌាបង្ហាញពីហេតុការណ៍គួរឱ្យអស់សំណើចមួយ ដែលរថយន្តដឹកជញ្ជូនស្វ័យប្រវត្តិតូចៗជាច្រើនគ្រឿងបានជាប់គាំងនៅលើចិញ្ចើមផ្លូវ ដោយមិនអាចធ្វើចលនាបាន ពីព្រោះក្បួនដោះស្រាយរបស់វាបានព្យាយាមចៀសពីគ្នាទៅវិញទៅមក ប៉ុន្តែបែរជាជាប់នៅក្នុងវដ្តគ្មានទីបញ្ចប់។ ឧប្បត្តិហេតុនេះជាភស្តុតាងបង្ហាញថា សូម្បីតែប្រព័ន្ធសាមញ្ញដែលហាក់ដូចជាមានសមត្ថភាព ក៏អាចបរាជ័យនៅពេលប្រឈមមុខនឹងអន្តរកម្មដ៏ស្មុគស្មាញនៅក្នុងបរិស្ថានពិតដែរ។

ត្រឹមឆ្នាំ២០២៦ បញ្ហានិយមន័យ និងស្តង់ដារនៅតែជាឧបសគ្គចម្បងសម្រាប់និយ័តករជុំវិញពិភពលោក។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បច្ចេកវិទ្យារថយន្តស្វ័យប្រវត្តិនៅមិនទាន់ជាប្រធានបទចម្បងនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែការយល់ដឹងអំពីវាអាចជួយត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យានាពេលអនាគត។ បច្ចុប្បន្ន សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន គឺជាប្រទេសដែលកំពុងដឹកនាំការអភិវឌ្ឍ និងការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់រថយន្តបើកបរដោយខ្លួនឯង ហើយការវិវត្តនៅទីនោះអាចផ្តល់មេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូល។ អ្នកអាន KhmerPulse អាចតាមដានការអភិវឌ្ឍន៍ទាំងនេះ និងពិចារណាពីផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានចំពោះការដឹកជញ្ជូន សេដ្ឋកិច្ច និងសុវត្ថិភាពផ្លូវថ្នល់នៅក្នុងតំបន់របស់យើង។