ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ជាភាសាអង់គ្លេស ព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីន (Senate of the Philippines) គឺជាអង្គនីតិប្បញ្ញត្តិជាន់ខ្ពស់ (upper house) នៅក្នុងរចនាសម្ពន្ធ័សភាកុងគ្រេស ដែលជាសភាពីរជាន់របស់សាធារណរដ្ឋហ្វីលីពីន។ សភាជាន់ទាប (lower house) ហៅថា សភាតំណាងរាស្ត្រ (House of Representatives) ត្រូវបានជ្រើសរើសចេញពីមណ្ឌលនីតិកាលនីមួយៗ ខណៈព្រឹទ្ធសភាគឺជាតំណាងរបស់ប្រជាជនទូទាំងជាតិ។ តាមរបាយការណ៍នេះ ព្រឹទ្ធសភាមានសមាជិកសរុប ២៤ រូប ដែលត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងដោយពលរដ្ឋហ្វីលីពីនទាំងមូល តាមប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតពហុភាព-ទូទាំង (plurality-at-large)។ នេះមានន័យថា រាល់ការបោះឆ្នោត បេក្ខជនដែលមានសម្លេងខ្ពស់បំផុតចាប់ពីលេខ ១ ដល់លេខ ២៤ នឹងក្លាយជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភា។ ប្រព័ន្ធនេះធានាថា ព្រឹទ្ធសភាតំណាងឱ្យផលប្រយោជន៍រួមរបស់ប្រជាជាតិ មិនមែនក្រុមតំបន់តូចៗនោះទេ។ ព្រឹទ្ធសភាដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការធ្វើនីតិកម្ម ការផ្តល់សច្ចាប័នលើសន្ឋិសញ្ញាអន្តរជាតិ ការបញ្ជាក់ងារតំណែងរដ្ឋាភិបាល និងការត្រួតពិនិត្យអំណាចប្រតិបត្តិ។ ម្យ៉ាងទៀត វាក៏ជាអង្គការមួយដែលមានប្រវត្តិ និងឥទ្ធិពលដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីតាំងបច្ចុប្បន្ននៃព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីន ស្ថិតនៅក្នុងអគារ GSIS (Government Service Insurance System) ដ៏ធំស្កឹមស្កៃ ក្នុងទីក្រុងប៉ាសាយ (Pasay) ដែលជាផ្នែកមួយនៃតំបន់រដ្ឋធានីមេត្រូម៉ានីល (Metro Manila)។ អគារនេះបម្រើជាកន្លែងប្រជុំបណ្ដោះអាសន្នចាប់តាំងពីការផ្លាស់ប្តូរចេញពីអគារនីតិប្បញ្ញត្តិចាស់ (Old Legislative Building) ដែលធ្លាប់ជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសកម្មភាពសភាតាំងពីដើមសតវត្សទី ២០។ គម្រោងសាងសង់អគារព្រឹទ្ធសភាថ្មីមួយក៏កំពុងត្រូវបានរៀបចំផងដែរ។ ទាំងអគារទាំងទីតាំងមិនមែនជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រក្នុងន័យប្រពៃណីទេ ប៉ុន្តែវាជា “ផ្ទះ” របស់ស្ថាប័នមួយដែលមាន “ប្រជាជន” ជាសមាជិក ២៤ រូប ដែលជ្រើសរើសមកពីគ្រប់ទិសទីនៃប្រជុំកោះហ្វីលីពីន។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាទាំងនេះ ដែលហៅថា “Senators” តំណាងឱ្យផលប្រយោជន៍ជាតិ ហើយមានការិយាល័យ និងបុគ្គលិករបស់ខ្លួននៅក្នុងអគារនេះ។ ពួកគេត្រូវបានដឹកនាំដោយប្រធានព្រឹទ្ធសភា (Senate President) ដែលត្រូវបានជាប់ឆ្នោតដោយសមាជិកផ្ទាល់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីន ចាប់ផ្ដើមជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩១៦ នៅពេលដែលសភាតំណាងរាស្ត្រហ្វីលីពីនបានរៀបចំសម័យប្រជុំរួមគ្នាជាមួយសមាជិកព្រឹទ្ធសភាដែលទើបនឹងជាប់ឆ្នោត (យោងតាមចំណងជើងរូបថតពីវិគីភីឌា)។ កាលនោះ ហ្វីលីពីនស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយការបង្កើតសភាពីរជាន់នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃកំណែទម្រង់នយោបាយដែលឈានទៅរកការផ្តល់ស្វ័យភាពកាន់តែច្រើនដល់ប្រជាជនហ្វីលីពីន។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ព្រឹទ្ធសភាត្រូវបានរៀបចំឡើងវិញ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៥១ រូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ (សូមមើលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌) បានកត់ត្រាវិវាទដ៏សំខាន់មួយរវាងសមាជិក Cipriano Primicias Sr. និង Quintín Paredes នៅចំពោះមុខសមាជិកដទៃទៀតដូចជា Justiniano Montano, Mariano Jesús Cuenco, Enrique Magalona, Francisco Delgado និង Edmundo Cea។ ការជជែកនេះធ្វើឡើងនៅអគារនីតិប្បញ្ញត្តិចាស់ ដែលជាសក្ខីភាពពីភាពរស់រវើកនៃនីតិកាលដំបូងៗ។ ក្នុងទសវត្សរ៍បន្តបន្ទាប់ ព្រឹទ្ធសភាបានដើរតួនាទីក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន រួមទាំងការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងដំណើរការផ្សះផ្សាជាតិ ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាស្ថាប័នសំខាន់មួយនៃប្រជាធិបតេយ្យហ្វីលីពីន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សារៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ព្រឹទ្ធសភា ស្ថិតក្នុងអំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិរបស់ខ្លួនក្នុងការតាក់តែង និងអនុម័តថវិកាជាតិ ច្បាប់ពន្ធដារ និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាដើម។ ការសម្រេចចិត្តទាំងនេះជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់បរិយាកាសវិនិយោគ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនហ្វីលីពីនជាង ១០០ លាននាក់។ ខាងវប្បធម៌ ព្រឹទ្ធសភាបានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការជជែកដេញដោលជាសាធារណៈ។ រូបថតឆ្នាំ ១៩៥១ ខាងលើ បង្ហាញពីវគ្គពិភាក្សាដ៏ខ្លាំងក្លាមួយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនៀមទម្លាប់នៃការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយសន្តិវិធីក្នុងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់។ ក្រៅពីនេះ ព្រឹទ្ធសភាក៏មានមុខងារជាតុលាការចោទប្រកាន់ (impeachment court) ដែលបានបង្ហាញឱ្យឃើញក្នុងឆ្នាំ ២០១១ នៅពេលព្រឹទ្ធសភាទាំងមូលដឹកនាំដោយប្រធាន Juan Ponce Enrile ធ្វើជាចៅក្រមកាត់ក្តីចៅក្រមតុលាការកំពូល Renato Corona។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រវត្តិសាស្ត្រនីតិវិធីដែលប្រជាជនទូទាំងប្រទេសចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីន បន្តជាស្ថាប័នកណ្ដាលក្នុងឆាកនយោបាយជាតិ។ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាអ្នកនយោបាយមានឥទ្ធិពលបំផុតម្នាក់នៅក្នុងប្រទេស ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការកំណត់របៀបវារៈនីតិប្បញ្ញត្តិ និងការចរចាជាមួយរដ្ឋាភិបាល។ ការសម្រេចចិត្តនានារបស់ព្រឹទ្ធសភាពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី គោលនយោបាយការងារបរទេស និងសន្តិសុខតំបន់ អាចមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់បណ្តាប្រទេសអាស៊ាន រួមទាំងកម្ពុជា។ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ បញ្ហាដូចជាជម្លោះនៅសមុទ្រខាងត្បូងចិន ការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងកិច្ចការពលករចំណាកស្រុក បានធ្វើឲ្យព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីនក្លាយជាចំណុចចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់អ្នកតាមដានស្ថានការណ៍នៅកម្ពុជា។ ដូច្នេះ ការយល់ដឹងអំពីដំណើរការ និងភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់ព្រឹទ្ធសភានេះ ជាកត្តាមិនអាចមើលរំលងបានសម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ។