ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា កោះសេនកាគូ (ជាភាសាអង់គ្លេស៖ Senkaku Islands) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកោះដៀវយូ (Diaoyu Islands) នៅប្រទេសចិន និងកោះដៀវយូតៃ (Diaoyutai Islands) នៅតៃវ៉ាន់ គឺជាប្រជុំកោះដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅ ស្ថិតនៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងកើត។ កាលពីមុន គេធ្លាប់ស្គាល់ពួកវានៅបស្ចឹមប្រទេសថាជាកោះភីនណាខូល (Pinnacle Islands)។

តាមវីគីភីឌា កោះទាំងនេះស្ថិតនៅខាងឦសាននៃកោះតៃវ៉ាន់ ខាងកើតនៃចិនដីគោក ខាងលិចកោះអូគីណាវ៉ា និងខាងជើងនៃចុងនិរតីនៃប្រជុំកោះរ៉្យូគ្យូ។ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រទេសជប៉ុនជាអ្នកគ្រប់គ្រងកោះទាំងនេះ ប៉ុន្តែពួកវាក៏ត្រូវបានទាមទារដោយចិន និងតៃវ៉ាន់ផងដែរ ដែលនាំឱ្យកើតជាជម្លោះដែនដីដ៏រសើបនៅក្នុងតំបន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ប្រជុំកោះសេនកាគូមានផ្ទៃដីសរុបប្រមាណ ៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយរួមមានកោះសំខាន់ៗចំនួន ៥ និងថ្មប៉ប្រះទឹកមួយចំនួនទៀត។ កោះដែលធំជាងគេគឺ អ៊ុយអូត្ស៊ូរី-ស៊ីម៉ា (Uotsuri-shima) ដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់បំផុត ៣៨៣ ម៉ែត្រ។ កោះផ្សេងទៀតរួមមាន គីតា-កូជីម៉ា (Kita-Kojima) មីណាមី-កូជីម៉ា (Minami-Kojima) គូបា-ជីម៉ា (Kuba-jima) និងតៃស្យូ-តូ (Taishō-tō) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាភាសាចិនថា តាវយូ (Daoyu) និងឈីវី (Chiwei) ជាដើម។

តាមការចងក្រងរបស់វីគីភីឌា កោះទាំងនេះគ្មានប្រជាជនរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ឡើយ។ កាលពីដើមសតវត្សទី២០ ប្រហែលឆ្នាំ១៩១០ មានកម្មករជប៉ុនមួយចំនួនធ្លាប់រស់នៅបណ្តោះអាសន្ននៅលើកោះអ៊ុយអូត្ស៊ូរី-ស៊ីម៉ា ដើម្បីធ្វើការក្នុងរោងចក្រកែច្នៃត្រីបូនីតូ (bonito) ដូចបង្ហាញក្នុងរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នមិនមានសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចអចិន្ត្រៃយ៍នៅលើកោះទេ។ តំបន់ដែនសមុទ្រជុំវិញត្រូវបានគេចាត់ទុកថាសម្បូរធនធានជលផល និងមានសក្តានុពលផ្ទុកប្រេងកាត និងឧស្ម័នធម្មជាតិនៅក្រោមបាតសមុទ្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រដែលចងក្រងដោយវីគីភីឌា កោះទាំងនេះធ្លាប់ត្រូវបានគេស្គាល់នៅបស្ចឹមប្រទេសថាជាកោះភីនណាខូល ហើយបានបង្ហាញនៅលើផែនទីបុរាណជាច្រើន ដូចជាផែនទីរបស់អ្នកគូរផែនទីបារាំង ហ្សង់-បាទីស្ត ប៊ួហ្គីញ៉ុង ដាំងវីល (Jean-Baptiste Bourguignon d'Anville) ក្នុងឆ្នាំ១៧៥២ ជាដើម។ នៅឆ្នាំ១៨៩៥ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី១ ជប៉ុនបានប្រកាសបញ្ចូលកោះទាំងនេះជាផ្នែកនៃទឹកដីរបស់ខ្លួន ដោយចាត់ទុកថាជាដីដែលគ្មានម្ចាស់ (terra nullius)។

យោងតាមវីគីភីឌា ចិនអះអាងថា កោះសេនកាគូធ្លាប់ជាផ្នែកនៃតៃវ៉ាន់ ហើយត្រូវបានប្រគល់ឱ្យជប៉ុនក្រោមសន្ធិសញ្ញាស៊ីម៉ូណូសេគី (Treaty of Shimonoseki) ក្រោយសង្គ្រាម។ ប៉ុន្តែជប៉ុនបានអះអាងថា កោះទាំងនេះមិនមែនជាផ្នែករបស់តៃវ៉ាន់ទេ ហើយការបញ្ចូលរបស់ខ្លួនគឺធ្វើឡើងដោយឯករាជ្យមុនសន្ធិសញ្ញា។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ សហរដ្ឋអាមេរិកបានគ្រប់គ្រងកោះទាំងនេះក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ (San Francisco Peace Treaty) ឆ្នាំ១៩៥១ ហើយបានប្រគល់ឱ្យជប៉ុនវិញនៅឆ្នាំ១៩៧១ ជាផ្នែកនៃកិច្ចព្រមព្រៀងប្រគល់អូគីណាវ៉ាមកឱ្យជប៉ុន (Okinawa Reversion Agreement)។ នៅលើផែនទីយោធាអាមេរិកឆ្នាំ១៩៤៤ និង១៩៥៤ គេឃើញមានការចារឈ្មោះកោះទាំងនេះជាភាសាជប៉ុន ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយល់ឃើញរបស់អាមេរិកចំពោះអធិបតេយ្យភាពជប៉ុន។ តាមវីគីភីឌា ចិននិងតៃវ៉ាន់បានចាប់ផ្តើមទាមទារកោះទាំងនេះយ៉ាងសកម្មនៅដើមទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ បន្ទាប់ពីការស្ទង់មតិភូមិសាស្ត្របានបង្ហាញពីលទ្ធភាពនៃធនធានប្រេងកាតនៅក្នុងតំបន់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វីគីភីឌា ប្រជុំកោះសេនកាគូមិនមានសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចអចិន្ត្រៃយ៍ឡើយ ប៉ុន្តែតំបន់ដែនសមុទ្រជុំវិញមានសារៈសំខាន់ខាងនេសាទ និងត្រូវបានគេជឿថាអាចផ្ទុកទុនបម្រុងប្រេងកាត និងឧស្ម័នធម្មជាតិយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់។ កាលពីដើមសតវត្សទី២០ ជប៉ុនបានប្រើប្រាស់កោះនេះសម្រាប់ឧស្សាហកម្មនេសាទ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នគ្មានការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចអ្វីគួរឱ្យកត់សម្គាល់ទេ ដោយសារតែស្ថានភាពជម្លោះនយោបាយ។

ខាងវប្បធម៌ កោះទាំងនេះគ្មានបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាក់លាក់ទេ ព្រោះគ្មានអ្នករស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍។ យ៉ាងណាមិញ ឈ្មោះកោះដែលខុសៗគ្នារវាងជប៉ុន ចិន និងតៃវ៉ាន់ គឺជានិមិត្តរូបនៃការប្រកួតប្រជែងអធិបតេយ្យភាព និងឫសគល់ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ វីគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ឈ្មោះ “សេនកាគូ” ប្រែថា “កោះនេសាទ” ជាភាសាជប៉ុន រីឯ “ដៀវយូ” ក៏មានន័យថា “នេសាទ” ជាភាសាចិនដែរ ដែលបង្ហាញថាភាគីនីមួយៗសុទ្ធតែមានទំនាក់ទំនងជាមួយកោះនេះយូរមកហើយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះលើកោះសេនកាគូនៅតែជាប្រភពនៃភាពតានតឹងខាងនយោបាយ និងយោធារវាងប្រទេសជប៉ុន និងចិន។ យោងតាមវីគីភីឌា ភាគីទាំងពីរបានបង្កើនវត្តមានយោធា និងការល្បាតដែនសមុទ្រនៅក្នុងតំបន់ ដែលនាំឱ្យមានការប្រឈមមុខដាក់គ្នាជាបន្តបន្ទាប់។ ព្រឹត្តិការណ៍ល្បីៗរួមមានការតវ៉ានៅប្រទេសចិនក្នុងឆ្នាំ២០១២ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានទិញកោះចំនួន ៣ ក្នុងចំណោមកោះទាំងនោះពីម្ចាស់ឯកជន (ការធ្វើជាតូបនីយកម្ម)។

ចំពោះអ្នកអានរបស់ KhmerPulse ជម្លោះនេះមានសារៈសំខាន់ព្រោះវាបង្ហាញពីនិន្នាការនៃជម្លោះដែនសមុទ្រនៅអាស៊ី ដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់សន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងសេរីភាពធ្វើនាវាចរ។ ក្នុងនាមជាសមាជិកអាស៊ាន កម្ពុជាមានចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងការថែរក្សាសន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់ ជាពិសេសដោយសារក៏មានជម្លោះស្រដៀងគ្នាក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូងដែរ។ យោងតាមវីគីភីឌា អ្នកសង្កេតការណ៍ជាច្រើនយល់ថា ការដោះស្រាយជម្លោះសេនកាគូអាចកំណត់គំរូសម្រាប់ការដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្រផ្សេងៗនៅទូទាំងអាស៊ី។