ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អំពើហិង្សារបស់អ្នកតាំងលំនៅអ៊ីស្រាអែល សំដៅទៅលើអំពើហិង្សា ការគំរាមកំហែង ការបំផ្លិចបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ និងការវាយប្រហារផ្សេងៗដែលធ្វើឡើងដោយអ្នកតាំងលំនៅអ៊ីស្រាអែល ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ West Bank ប្រឆាំងនឹងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន។ យោងតាមវិគីភីឌា អំពើទាំងនេះត្រូវបានកត់ត្រាទុកតាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ២០ ហើយរួមមានការវាយប្រហាររាងកាយ ការដុតបំផ្លាញ ការបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ អំពើហិង្សាផ្លូវភេទ និងការបាញ់ប្រហារ។ អង្គការសិទ្ធិមនុស្សនិងស្ថាប័នអន្តរជាតិមួយចំនួនបានពណ៌នាថាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងនៅក្នុងទឹកដីដែលកាន់កាប់នេះ បង្កើតបានជាទម្រង់នៃអាផាថេត (apartheid) ដោយមានអំពើហិង្សាជាប្រព័ន្ធ។ ជារួម អំពើហិង្សានេះជាផ្នែកមួយនៃជម្លោះអ៊ីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីនដែលអូសបន្លាយយូរ និងបានទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់ West Bank ដែលត្រូវបានកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែលតាំងពីសង្គ្រាមឆ្នាំ ១៩៦៧ គឺជាកន្លែងកើតហេតុចម្បងនៃអំពើហិង្សារបស់អ្នកតាំងលំនៅ។ ទឹកដីនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងអ៊ីស្រាអែល និងហ្សកដានី ហើយជាទីជម្រករបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៣ លាននាក់។ ការតាំងលំនៅអ៊ីស្រាអែលជាច្រើនរយកន្លែង ដែលភាគច្រើនត្រូវបានចាត់ទុកថាខុសច្បាប់ក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ បានសាងសង់ឡើងនៅទូទាំងតំបន់នេះ ដោយមានអ្នកតាំងលំនៅជនជាតិជ្វីហ្វរាប់សែននាក់រស់នៅ។ តាមផែនទីរបស់ការិយាល័យសម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (OCHA) ឆ្នាំ ២០១៨ ការតាំងលំនៅទាំងនោះស្ថិតនៅរាយប៉ាយពាសពេញ West Bank ហើយតំបន់ជាច្រើនដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានដាក់កំហិតចូល ឬបិទទាំងស្រុង។ ស្ថានភាពនេះបង្កើតភាពតានតឹងឥតឈប់ឈរ ដោយសារអ្នកតាំងលំនៅច្រើនតែរស់នៅជិតភូមិប៉ាឡេស្ទីន និងមានការចូលទៅដណ្តើមដីធ្លី ឬរំលោភបំពានជាញឹកញាប់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

អំពើហិង្សារបស់អ្នកតាំងលំនៅមានឫសគល់តាំងពីចលនាតាំងលំនៅនៅដើមទសវត្សរ៍ ១៩៧០ ប៉ុន្តែការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់បានកើតឡើងក្នុងអំឡុងដំណើរសន្តិភាពនិងក្រោយពេលនោះ។ យោងតាមវិគីភីឌា ឧប្បត្តិហេតុជាច្រើនត្រូវបានចងក្រងដោយអង្គការសិទ្ធិមនុស្សតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ដោយរួមមានការវាយប្រហារដុតផ្ទះ ការបង្ខូចទ្រព្យសម្បត្តិកសិកម្ម និងការបាញ់ប្រហារ។ នៅថ្ងៃទី ១៨ វិច្ឆិកា ២០០៦ អ្នកស្ម័គ្រចិត្តស៊ុយអែតម្នាក់ឈ្មោះ Tove Johansson បានរងរបួសធ្ងន់ នៅពេលអ្នកតាំងលំនៅគប់ដបចំមុខនាង និងក្រុមអ្នកស្ម័គ្រចិត្តដទៃទៀត ខណៈកំពុងជួយដឹកកុមារប៉ាឡេស្ទីនមកពីសាលារៀននៅហេប្រុន។ ឧប្បត្តិហេតុនេះបានទាញចំណាប់អារម្មណ៍អន្តរជាតិចំពោះបញ្ហានេះ។

របាយការណ៍ជាច្រើន រួមទាំងពីអង្គការសហប្រជាជាតិ បានកត់សម្គាល់ថា កងកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីស្រាអែលជាញឹកញាប់បានអមដំណើរ ឬគាំទ្រអ្នកវាយប្រហារ ជាជាងបញ្ឈប់ពួកគេ។ ការពិនិត្យមើលពីគណនេយ្យភាពបង្ហាញថា ក្នុងចំណោមអ្នកស្លាប់ប្រមាណ ១ ៥០០ នាក់ពីការវាយប្រហារដោយអ្នកតាំងលំនៅរវាងឆ្នាំ ២០១៧ និងខែកញ្ញា ២០២៥ អាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែលបានស៊ើបអង្កេតតែ ១១២ ករណីប៉ុណ្ណោះ ហើយនាំឱ្យមានការកាត់ទោសតែមួយនាក់ប៉ុណ្ណោះ។ លេខនេះចង្អុលបង្ហាញពីភាពគ្មាននិរន្តរភាពនៃយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃអំពើហិង្សាអ្នកតាំងលំនៅមានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរជាពិសេសទៅលើវិស័យកសិកម្មដែលជាឆ្អឹងខ្នងនៃសេដ្ឋកិច្ចប៉ាឡេស្ទីន។ យោងតាមវិគីភីឌា អ្នកតាំងលំនៅបានបំផ្លាញដើមអូលីវរាប់ពាន់ដើម ជាប្រភពចំណូលសំខាន់សម្រាប់គ្រួសារជាច្រើន។ ឧទាហរណ៍ នៅភូមិ ’Urif ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ដើមអូលីវជាច្រើនត្រូវបានកាប់បំផ្លាញ ដូចបង្ហាញក្នុងរូបថតខាងលើ។ នៅឆ្នាំ ២០២៤ សត្វចិញ្ចឹមដូចជាចៀមត្រូវបានសម្លាប់នៅអាល់មុហ្គេយីរ ហើយការខូចខាតដល់ប្រព័ន្ធទឹកនៅអូហ្គា (Auja) ក៏ត្រូវបានរាយការណ៍ផងដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាជាមធ្យោបាយបំភ័យមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ ហើយត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈការសរសេរស្លាកស្នាមប្រកាន់ពូជសាសន៍។ វិគីភីឌាបានកត់ត្រាករណីនៃការសរសេរពាក្យដូចជា “Die Arab Sand-Niggers!” និង “Gas the Arabs” នៅលើជញ្ជាំងនៅហេប្រុន ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិយាកាសនៃការស្អប់ខ្ពើម។ អំពើបែបនេះមិនត្រឹមតែបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការវាយប្រហារផ្លូវចិត្តដែលធ្វើឱ្យជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនកាន់តែមានការភ័យខ្លាច។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន អំពើហិង្សារបស់អ្នកតាំងលំនៅបានបន្តកើនឡើង និងកាន់តែមានការផ្សព្វផ្សាយតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៣ ការវាយប្រហារនៅហ៊ូវ៉ារ៉ា (Huwara) ដោយក្រុមអ្នកតាំងលំនៅបានបណ្តាលឱ្យមានរបួសនិងខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលត្រូវបានថ្កោលទោសដោយអន្តរជាតិ។ ថ្មីៗនេះ កាលពីខែកញ្ញា ២០២៥ អំពើហិង្សានៅខាល់ឡេត អាល់ដាបេ (Khallit al-Dabe') ដែលមានជនរងគ្រោះជាជនចំណាស់ម្នាក់បានបង្ហាញពីភាពគ្មានមេត្តានៃអំពើនេះ។ តាមវិគីភីឌា អំពើហិង្សាបានកើតឡើងស្ទើរតែរាល់សប្តាហ៍ ហើយការឈានទៅរកយុត្តិធម៌នៅតែខ្សោយ។

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា បញ្ហានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធព្រោះវាបង្ហាញពីការតស៊ូដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស និងយុត្តិធម៌ជាសកល។ ទន្ទឹមនេះ សហគមន៍អន្តរជាតិ រួមទាំងអង្គការសហប្រជាជាតិ និងអាស៊ាន បានអំពាវនាវឱ្យមានការទទួលខុសត្រូវ និងដំណោះស្រាយប្រកបដោយយុត្តិធម៌។ កម្ពុជាដែលមានបទពិសោធន៍ឈឺចាប់ពីសង្គ្រាម អាចយល់ច្បាស់ពីតម្លៃនៃសន្តិភាព និងការការពារសិទ្ធិរបស់ជនរងគ្រោះ។