ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះត្រូពិចកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ (Severe Tropical Storm) គឺជាចំណាត់ថ្នាក់ព្យុះត្រូពិចមួយដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងអាងមហាសមុទ្រមួយចំនួន ដូចជាប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច មហាសមុទ្រឥណ្ឌាខាងជើង និងមហាសមុទ្រឥណ្ឌាភាគនិរតី។ តាមវិគីភីឌា មាត្រដ្ឋានកម្លាំងព្យុះត្រូពិចទាំង ៥ ដែលមាននៅលើពិភពលោក បែងចែកកម្រិតព្យុះដោយផ្អែកលើល្បឿនខ្យល់អតិបរមានិងទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ហើយ Severe Tropical Storm គឺជាកម្រិតមួយស្ថិតនៅចន្លោះព្យុះត្រូពិចធម្មតា (Tropical Storm) និងព្យុះទីហ្វុង (Typhoon) ឬព្យុះស៊ីក្លូនត្រូពិច (Tropical Cyclone)។

យោងតាមវិគីភីឌា ល្បឿនខ្យល់ជាមធ្យមរយៈពេល ១០ នាទីសម្រាប់ព្យុះកម្រិតនេះគឺចន្លោះពី ៤៨ ដល់ ៦៣ ណាក់ (ប្រហែល ៨៩ ទៅ ១១៧ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង)។ ទីភ្នាក់ងារឧតុនិយមមួយចំនួនដូចជា ការិយាល័យឧតុនិយមហុងកុង និងសេវាឧតុនិយមម៉ាកាវ បានប្រើប្រាស់ចំណាត់ថ្នាក់នេះជាផ្លូវការ។ លើសពីនេះ នៅអាងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ទីភ្នាក់ងារឧតុនិយមសាធារណរដ្ឋបារាំង (Météo-France) ក៏បែងចែកកម្រិត « Severe Tropical Storm » សម្រាប់ព្យុះដែលមានល្បឿនខ្យល់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ព្យុះត្រូពិចកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរភាគច្រើនកកើតឡើងលើផ្ទៃមហាសមុទ្រក្តៅ ដែលមាននៅក្នុងតំបន់ត្រូពិច។ តាមវិគីភីឌា អាងប៉ាស៊ីហ្វិកភាគពាយ័ព្យ រួមទាំងសមុទ្រចិនខាងត្បូង គឺជាតំបន់ដែលមានព្យុះត្រូពិចកើតឡើងច្រើនជាងគេបំផុតក្នុងពិភពលោក ដោយក្នុងមួយឆ្នាំអាចមានព្យុះនៃកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរជាច្រើនប្រព័ន្ធ។ អាងមហាសមុទ្រឥណ្ឌាខាងជើង (ឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់) និងភាគនិរតីក៏មានការកកើតព្យុះនេះដូចគ្នា។

បណ្តាប្រទេសនៅតាមតំបន់ឆ្នេរដូចជា ចិន វៀតណាម កម្ពុជា ហ្វីលីពីន ជប៉ុន ឥណ្ឌា បង់ក្លាដែស និងប្រទេសនៅឆ្នេរអាហ្រ្វិកភាគខាងកើត សុទ្ធតែទទួលរងផលប៉ះពាល់ពីព្យុះទាំងនេះ។ ប្រជាជនរាប់សិបលាននាក់រស់នៅក្នុងតំបន់ដែលងាយរងគ្រោះ ហើយជាពិសេសសហគមន៍អ្នកនេសាទ និងកសិករ តែងរងការបាត់បង់ទាំងជីវិតនិងទ្រព្យសម្បត្តិ។ កម្ពុជា ទោះជាមានឆ្នេរសមុទ្រខ្លីក៏ដោយ ក៏ទទួលឥទ្ធិពលពីព្យុះក្នុងរដូវមូសុង ដែលនាំឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ខ្យល់បក់ និងទឹកជំនន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការចាត់ថ្នាក់ព្យុះត្រូពិចមានការវិវត្តជាបន្តបន្ទាប់។ តាមវិគីភីឌា មុនសតវត្សទី ២០ មិនទាន់មានមាត្រដ្ឋានស្តង់ដារទេ ហើយប្រទេសនីមួយៗប្រើពាក្យរៀងៗខ្លួន ដូចជា « Gale » « Storm » ឬ « Hurricane » ដែលធ្វើឱ្យមានការភាន់ច្រឡំក្នុងការទំនាក់ទំនង។ នៅដើមទសវត្សឆ្នាំ ១៩៧០ អង្គការឧតុនិយមពិភពលោក (WMO) រួមជាមួយគណៈកម្មការសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមសម្រាប់អាស៊ីនិងប៉ាស៊ីហ្វិក (ESCAP) បានបង្កើតគណៈកម្មាធិការទីហ្វុង ដែលដាក់ចេញនូវខ្នាតចំណាត់ថ្នាក់ចំនួន ៤ សម្រាប់អាងប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិចគឺ៖ តំបន់សម្ពាធទាប (Tropical Depression) ព្យុះត្រូពិច (Tropical Storm) ព្យុះត្រូពិចកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ (Severe Tropical Storm) និងព្យុះទីហ្វុង (Typhoon)។

ចំណាត់ថ្នាក់ Severe Tropical Storm បានជំនួសពាក្យចាស់ៗដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានឱ្យកាន់តែច្បាស់ដល់សាធារណជន។ ក្រោយមក ទីភ្នាក់ងារឧតុនិយមក្នុងតំបន់ផ្សេងទៀតក៏បានយកទម្រង់ស្រដៀងគ្នានេះទៅប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែមានការកែប្រែខ្លះៗតាមលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនិងតម្រូវការមូលដ្ឋាន។ សព្វថ្ងៃនេះ ពាក្យ Severe Tropical Storm ត្រូវបានប្រើដោយទីភ្នាក់ងារហុងកុង ម៉ាកាវ ជប៉ុន (JMA) និង Météo-France សម្រាប់អាងមហាសមុទ្រឥណ្ឌាខាងជើងនិងនិរតី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ព្យុះត្រូពិចកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ តាមវិគីភីឌា ការខូចខាតដល់វិស័យកសិកម្ម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ផ្ទះសម្បែង និងការបាត់បង់អាយុជីវិត គឺជាផលវិបាកទូទៅ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវចំណាយថវិកាយ៉ាងច្រើនសម្រាប់ការជួយសង្គ្រោះ ការស្តារនីតិសម្បទា និងការពង្រឹងប្រព័ន្ធព្រមានទុកជាមុន។ នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ វិស័យទេសចរណ៍ក៏រងផលប៉ះពាល់ដែរ នៅពេលដែលខ្យល់ព្យុះបោកបក់ឆ្នេរ ឬបណ្តាលឱ្យមានការលុបចោលជើងហោះហើរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការដាក់ឈ្មោះព្យុះត្រូពិចមានប្រពៃណីយូរលង់និងក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ គណៈកម្មាធិការទីហ្វុងរក្សាបញ្ជីឈ្មោះដែលត្រូវបានស្នើឡើងដោយប្រទេសសមាជិក ដែលក្នុងនោះកម្ពុជាបានដាក់ឈ្មោះដូចជា អម្ភាភិវុត្តិ ចន្ទគ្រឹះស្នា និងក្រពើជាដើម។ នៅពេលដែលព្យុះមួយត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា អម្ភាភិវុត្តិ ហើយប្រមាណដល់កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ វាអាចនឹងក្លាយជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិយកចិត្តទុកដាក់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងយុគសម័យនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ព្យុះត្រូពិចកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរកំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំង។ តាមវិគីភីឌា ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្របានបង្ហាញថាកម្តៅមហាសមុទ្រកើនឡើងអាចផ្តល់ថាមពលដល់ព្យុះឱ្យមានកម្លាំងខ្លាំងជាងមុន និងអាចបង្កើនភាពញឹកញាប់នៃកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ។ វាបង្កើនហានិភ័យសម្រាប់បណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់ត្រូពិចដែលងាយរងគ្រោះរួចទៅហើយដោយសារកត្តាអភិវឌ្ឍន៍។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីចំណាត់ថ្នាក់នេះគឺមានសារៈសំខាន់ ព្រោះកម្ពុជាស្ថិតក្នុងតំបន់ដែលអាចទទួលរងឥទ្ធិពលពីព្យុះត្រូពិចកើតនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ ការព្រមានត្រឹមត្រូវ និងការរៀបចំខ្លួនរបស់សហគមន៍អាចកាត់បន្ថយការខូចខាតបាន។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់និងអន្តរជាតិតែងរាយការណ៍ពីការវិវត្តនៃព្យុះទាំងនេះ ហើយ KhmerPulse ប្តេជ្ញាបន្តផ្តល់ព័ត៌មានទាន់ហេតុការណ៍និងគួរឱ្យទុកចិត្តដើម្បីជូនប្រិយមិត្តអ្នកអាន។