ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទ ដែលហៅជាភាសាអង់គ្លេសថា Sexual abuse គឺជាអាកប្បកិរិយាផ្លូវភេទដែលមានលក្ខណៈបំពាន ដែលបុគ្គលម្នាក់ប្រព្រឹត្តិទៅលើបុគ្គលម្នាក់ទៀត ឬច្រើននាក់។ យោងតាម Wikipedia ទង្វើនេះជារឿយៗត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើកម្លាំងរាងកាយ ឬប្រើអំណាច ឥទ្ធិពល ឬការបំភ័ន្តដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍។ វាជារឿយៗកើតឡើងជាលំនាំនៃការវាយប្រហារដដែលៗ (persistent pattern) ហើយអ្នកប្រព្រឹត្តត្រូវបានហៅថា "អ្នករំលោភបំពានផ្លូវភេទ" (sexual abuser)។ ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទអាចកើតមានក្នុងគ្រប់វិស័យ និងគ្រប់ស្រទាប់សង្គម ហើយមិនមែនកំណត់ត្រឹមតែប្រទេសណាមួយទេ។ វាជាបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលស្ថាប័នអន្តរជាតិដូចជា អង្គការសហប្រជាជាតិ បានទទួលស្គាល់។ ជាងនេះទៅទៀត ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទអាចមានផលប៉ះពាល់យូរអង្វែងដល់សុខភាពផ្លូវកាយនិងផ្លូវចិត្តរបស់ជនរងគ្រោះ។

និយមន័យ និងទម្រង់

Wikipedia បានពណ៌នាពីទម្រង់ចម្រុះនៃការរំលោភបំពានផ្លូវភេទ។ ទម្រង់មួយដែលកំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់គឺការរំលោភបំពានតាមរយៈការផ្សាយបន្តផ្ទាល់ (live streaming) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការជួញដូរមនុស្ស និងការបង្ខំឱ្យធ្វើសកម្មភាពផ្លូវភេទ ឬការចាប់រំលោភ ក្នុងពេលជាក់ស្តែងតាមកាមេរ៉ាអនឡាញ។ ទម្រង់នេះបង្ហាញពីរបៀបដែលបច្ចេកវិទ្យាអាចជួយសម្រួលដល់ឧក្រិដ្ឋកម្ម។ ក្រៅពីនេះ ទម្រង់ផ្សេងទៀតរួមមានការរំលោភបំពានលើកុមារ (child sexual abuse) ការចាប់រំលោភ (rape) ការបៀតបៀនផ្លូវភេទ (sexual harassment) និងការប្រើប្រាស់ជនរងគ្រោះដោយគ្មានការយល់ព្រម (non-consensual acts)។ ជនរងគ្រោះអាចជាមនុស្សគ្រប់វ័យ ចាប់ពីកុមាររហូតដល់មនុស្សចាស់ ហើយជនល្មើសអាចជាសមាជិកគ្រួសារ (incest) មិត្តភក្តិ ឬមនុស្សចម្លែក។ ទម្រង់ទាំងនេះអាចកើតឡើងនៅក្នុងបរិបទផ្សេងៗ ដូចជាក្នុងស្ថាប័នសាសនា សាលារៀន និងកន្លែងធ្វើការ។ ការយល់ដឹងអំពីទម្រង់ចម្រុះទាំងនេះគឺចាំបាច់ដើម្បីការពារ និងប្រតិកម្មឱ្យបានសមស្រប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃការទទួលស្គាល់ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទជាបញ្ហាសង្គមបានវិវត្តបន្តិចម្តងៗ។ កាលពីសម័យបុរាណ និងយុគសម័យកណ្ដាល ការរំលោភបំពានត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការបំពានសិទ្ធិបុរសលើ "ទ្រព្យសម្បត្តិ" ជាជាងការបំពានសិទ្ធិរបស់ស្រ្តី។ ចាប់ពីសតវត្សទី ១៩ មក ចលនាស្រ្តីនិយមបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈនេះ។ នៅសតវត្សទី ២០ ច្បាប់នានាត្រូវបានដាក់ចេញដើម្បីដាក់ទោសអំពើរំលោភបំពាន និងការពារជនរងគ្រោះ។ ឧទាហរណ៍ សន្ធិសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងស្ត្រី (CEDAW) ឆ្នាំ ១៩៧៩ បានបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ចលនា #MeToo បានធ្វើឱ្យមានការលាតត្រដាងជាសកលអំពីទំហំនៃបញ្ហា ហើយបានផ្តន្ទាទោសជនល្មើសធំៗមួយចំនួន។ នៅកម្ពុជា ក្រមព្រហ្មទណ្ឌឆ្នាំ ២០០៩ បានបង្កើតនិយមន័យនិងទោសចំពោះការរំលោភបំពានផ្លូវភេទ ប៉ុន្តែការអនុវត្តនៅមានកម្រិត ដោយសារកត្តាដូចជាអំពើពុករលួយ និងកង្វះធនធាន។ ការផ្លាស់ប្តូរបន្តិចម្តងៗនេះបង្ហាញពីការតស៊ូជាសកលនិងក្នុងស្រុកដើម្បីសម្រេចបានយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ។

បញ្ហាសង្គម និងវប្បធម៌

ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទមិនត្រឹមតែបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់បុគ្គលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបានធ្វើឱ្យសង្គមទាំងមូលរងផលប៉ះពាល់។ យោងតាម Wikipedia ជនរងគ្រោះតែងតែប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តយូរអង្វែង ដូចជាជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត ការថប់បារម្ភ និងការប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ (PTSD)។ បន្ថែមពីនេះ ពួកគេអាចមានបញ្ហាក្នុងទំនាក់ទំនងសង្គមនិងការងារ។ សង្គមជាច្រើនមាន "វប្បធម៌ចោទប្រកាន់ជនរងគ្រោះ" (victim-blaming) ដែលធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះខ្មាសអៀនក្នុងការស្វែងរកជំនួយ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ដែល Wikipedia បានដកស្រង់ បានកត់សម្គាល់ថា អំពើរំលោភបំពានផ្លូវភេទគឺជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដ៏សំខាន់ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការចំណាយសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងច្រើនសម្រាប់សង្គម។ នៅកម្ពុជា បញ្ហាអយតនៈភាព (impunity) នៅតែមាន ហើយការអប់រំស្តីពីការយល់ព្រម (consent) មានកម្រិត ដែលធ្វើឱ្យការទប់ស្កាត់ពិបាក។ ទោះយ៉ាងណា អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនិងសកម្មជនកំពុងប្រឹងប្រែងដើម្បីបំបែកភាពស្ងៀមស្ងាត់និងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងជាសាធារណៈ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ករណីរំលោភបំពានផ្លូវភេទធំៗបានបន្តលេចឡើងក្នុងសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ។ តាមការរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មានអន្តរជាតិជាច្រើន តារារ៉េបអាមេរិកលោក Sean "Diddy" Combs បានប្រឈមមុខនឹងការចោទប្រកាន់ពីបទចាប់ពង្រត់ ការដាក់ថ្នាំញៀន និងការបង្ខិតបង្ខំស្ត្រីឱ្យចូលរួមក្នុងសកម្មភាពផ្លូវភេទដោយគ្មានការយល់ព្រម។ ករណីនេះជាផ្នែកមួយនៃរលកនៃការទាមទារយុត្តិធម៌ប្រឆាំងនឹងអ្នកមានឥទ្ធិពល ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងអ្នកនយោបាយ អ្នកជំនួញ និងតារាល្បីៗ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ការតាមដានបញ្ហាទាំងនេះគឺពាក់ព័ន្ធ ពីព្រោះការរំលោភបំពានផ្លូវភេទមិនមែនជារឿងឆ្ងាយទេ។ ការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតកាន់តែច្រើនបានបង្កើនហានិភ័យដល់កុមារនិងយុវជនកម្ពុជា ហើយមានករណីរាយការណ៍នៅតាមសាលារៀននិងសហគមន៍។ ដូច្នេះ ការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង ការអប់រំ និងការអនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានតឹងរ៉ឹង គឺជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការការពារជនរងគ្រោះ និងសង្គមទាំងមូល។ ការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប ដោយមិនប្រកាន់ភាពខ្មាសអៀន គឺជាមធ្យោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការរំលោភបំពានផ្លូវភេទ។