ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការបៀតបៀនផ្លូវភេទសំដៅជាចម្បងទៅលើការបៀតបៀនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើផ្លូវភេទដែលមិនចង់បាន ទោះបីជាក្នុងករណីខ្លះវាអាចសំដៅដល់ការបៀតបៀនដោយសារការរើសអើងយេនឌ័រក៏ដោយ។ ទោះបីជាទម្រង់ខ្លះនៃការបៀតបៀនផ្លូវភេទហាក់ដូចជាមានការជំរុញពីចំណង់ផ្លូវភេទក៏ដោយ ការបៀតបៀននេះច្រើនតែប្រព្រឹត្តឡើងដើម្បីធ្វើឱ្យស្ត្រីឈឺចាប់ ឬដាក់ទណ្ឌកម្មទៅលើអ្នកដែលបំពានលើបទដ្ឋានយេនឌ័រ។

ជាទូទៅ ការយល់ដឹងរបស់មហាជនអំពីការបៀតបៀនផ្លូវភេទផ្ដោតទៅលើការបង្ខិតបង្ខំផ្លូវភេទ និងការប៉ុនប៉ងស្និទ្ធស្នាលផ្លូវភេទដែលមិនចង់បាន ប៉ុន្តែតាមពិតទម្រង់ទាំងនេះមិនសូវជាមានញឹកញាប់ដូចទម្រង់បៀតបៀនផ្សេងៗទៀតឡើយ។ Wikipedia បានរៀបរាប់ថាទម្រង់ទាំងអស់នៃការបៀតបៀនផ្លូវភេទអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពផ្លូវកាយនិងផ្លូវចិត្តរបស់ជនរងគ្រោះ ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួននិងអាជីពរបស់ពួកគេ។ ការបៀតបៀននេះអាចកើតមាននៅគ្រប់ទីកន្លែង រួមមានកន្លែងធ្វើការ គ្រឹះស្ថានអប់រំ និងទីសាធារណៈ ហើយយោងតាមការពិពណ៌នារបស់វិគីភីឌា វាអាចយកទម្រង់ជាការបៀតបៀនដោយសារកេរ្តិ៍ឈ្មោះ (quid pro quo) ឬបង្កើតបរិយាកាសដែលពោរពេញដោយអរិភាព (hostile environment) ជាដើម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការបៀតបៀនផ្លូវភេទគឺជាបញ្ហាសកល មានវត្តមាននៅគ្រប់តំបន់ភូមិសាស្ត្រ និងគ្រប់វណ្ណៈសង្គម។ យោងតាម Wikipedia ទោះបីជាបុរសក៏អាចជាជនរងគ្រោះដែរ ប៉ុន្តែស្ត្រី និងក្រុមយេនឌ័រផ្សេងៗ តែងតែទទួលរងផលប៉ះពាល់ច្រើនជាងគេ។ វិសមភាពយេនឌ័រ បទដ្ឋានវប្បធម៌ និងកម្រិតនៃការអនុវត្តច្បាប់ខុសៗគ្នាបានធ្វើឱ្យកម្រិតនៃការរាយការណ៍ និងវិធានការឆ្លើយតបមានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។

នៅតាមទីក្រុងធំៗ ការបៀតបៀនតាមទីសាធារណៈ (street harassment) ដូចជាការហៅបញ្ចេញសម្ដីស្និទ្ធស្នាលផ្លូវភេទ (catcalling) គឺជាបញ្ហាញឹកញាប់។ Wikipedia បានបង្ហាញថាយុទ្ធនាការដូចជា «ម៉ុងតេវីដេអូគ្មានការបៀតបៀន» នៅប្រទេសអ៊ុយរូហ្គាយ និងកម្មវិធី «Ask for Angela» នៅចក្រភពអង់គ្លេស ត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីផ្ដល់ជម្រើសសុវត្ថិភាព និងជំនួយដល់ជនរងគ្រោះ។ ទន្ទឹមនេះ ការបៀតបៀនផ្លូវភេទនៅកន្លែងធ្វើការ និងសាលារៀន ក៏ត្រូវបានកត់ត្រាថាជាបាតុភាពទូទៅនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយមិនគិតពីកម្រិតអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចឡើយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាពាក្យថា "ការបៀតបៀនផ្លូវភេទ" ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ ក្នុងបរិបទនៃចលនាសិទ្ធិស្ត្រីនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ ក៏ភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្របង្ហាញថាបាតុភាពនេះបានកើតមានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ Wikipedia បានរៀបរាប់ថា គំនូរប្រេងឆ្នាំ ១៨៧៤ ដោយវិចិត្រករអាល្លឺម៉ង់ B. Woltze ដែលបង្ហាញពីបុរសម្នាក់កំពុងបៀតបៀនស្ត្រីម្នាក់ស្ថិតក្នុងសម្លៀកបំពាក់កាន់ទុក្ខនៅលើរថភ្លើង គឺជាសក្ខីភាពពីភាពមានស្រាប់នៃអំពើនេះនៅក្នុងសតវត្សទី ១៩។

ការអភិវឌ្ឍផ្លូវច្បាប់ទាក់ទងនឹងការបៀតបៀនផ្លូវភេទបានចាប់ផ្ដើមនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ និង ១៩៨០ តាមរយៈច្បាប់សិទ្ធិពលរដ្ឋ បន្ទាប់មកបានរីករាលដាលទៅកាន់ប្រទេសជាច្រើនទៀត។ ករណីល្បីមួយដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយវិគីភីឌា គឺសក្ខីកម្មរបស់អ្នកស្រី Anita Hill នៅឆ្នាំ ១៩៩១ ទៅកាន់គណៈកម្មាធិការតុលាការព្រឹទ្ធសភាសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយចោទប្រកាន់ចៅក្រម Clarence Thomas ដែលជាបេក្ខជនតែងតាំងជាចៅក្រមតុលាការកំពូល ពីបទបៀតបៀនផ្លូវភេទ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យប្រធានបទនេះក្លាយជាការពិភាក្សាសាធារណៈយ៉ាងទូលំទូលាយ និងបានជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរគោលនយោបាយជាច្រើន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការបៀតបៀនផ្លូវភេទមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើសេដ្ឋកិច្ច ដោយសារតែការបាត់បង់ផលិតភាពរបស់និយោជិត ការផ្លាស់ប្ដូរការងារញឹកញាប់ និងការចំណាយលើដំណើរការច្បាប់។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា អង្គការដូចជា សហព័ន្ធសហជីពអន្តរជាតិ (ITUC) បានដាក់ចេញយុទ្ធនាការបញ្ឈប់អំពើហិង្សាផ្អែកលើយេនឌ័រនៅកន្លែងធ្វើការ ដោយទទួលស្គាល់ថាវាជាឧបសគ្គមួយចំពោះសមភាពនិងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ការយល់ដឹងអំពីការបៀតបៀនផ្លូវភេទបានផ្លាស់ប្ដូរយ៉ាងខ្លាំងក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ។ ចលនា #MeToo ដែលផ្ទុះឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ បានធ្វើឱ្យសង្គមទូទាំងពិភពលោកពិភាក្សាគ្នាកាន់តែទូលំទូលាយអំពីបញ្ហានេះ និងបានជំរុញឱ្យមានកំណែទម្រង់ច្បាប់និងគោលនយោបាយក្នុងស្ថាប័នជាច្រើន។ យុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយសាធារណៈ ដូចជាផ្ទាំងរូបភាពរបស់កងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិក និងកម្មវិធី SHARP របស់កងទ័ពជើងគោកអាមេរិក ក៏បានរួមចំណែកក្នុងការអប់រំសាធារណៈអំពីនិយមន័យ និងវិធីបង្ការការបៀតបៀនផ្លូវភេទ។ លើសពីនេះ ការតាំងពិព័រណ៍សិល្បៈ និងយុទ្ធនាការតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល ដូចជាយុទ្ធនាការ #GantiIlustrasiBeritaKS នៅឥណ្ឌូនេស៊ី ក៏បានព្យាយាមផ្លាស់ប្ដូរទស្សនៈសាធារណៈ និងកាត់បន្ថយការបន្ទោសជនរងគ្រោះ (victim blaming) ផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse បញ្ហាការបៀតបៀនផ្លូវភេទមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងបរិបទកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ថ្វីបើកម្ពុជាមានក្របខណ្ឌច្បាប់ប្រឆាំងការបៀតបៀនផ្លូវភេទនៅកន្លែងធ្វើការក៏ដោយ ការអនុវត្តន៍ជាក់ស្ដែងនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមធំ។ ចលនា #MeToo ក៏បានបង្កើតឥទ្ធិពលដល់សកម្មជនក្នុងស្រុក ដោយបានលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការបញ្ចេញមតិ និងការរាយការណ៍ពីអំពើបៀតបៀនកាន់តែច្រើន ទោះបីជាការរើសអើងសង្គម និងការបន្ទោសជនរងគ្រោះនៅតែជាឧបសគ្គធំ។

បច្ចុប្បន្ន ការបៀតបៀនផ្លូវភេទតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (online sexual harassment) បានក្លាយជាទម្រង់ថ្មីដែលកំពុងកើនឡើង ជាពិសេសទៅលើអ្នកសារព័ត៌មានជាស្ត្រី។ យោងតាម Wikipedia អ្នកការសែតស្រីៗតែងតែទទួលរងការបៀតបៀនតាមអនឡាញក្នុងទម្រង់ផ្លូវភេទច្រើនជាងសហការីបុរស ហើយបញ្ហានេះកំពុងរាលដាលជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គមនៅកម្ពុជា។ ការផ្ដល់ព័ត៌មានត្រឹមត្រូវ និងការអប់រំសាធារណៈអំពីសិទ្ធិ និងយន្តការគាំពារ គឺជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការបៀតបៀនផ្លូវភេទ។ KhmerPulse បន្តតាមដានព័ត៌មាន និងការវិវឌ្ឍពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីផ្ដល់ដល់អ្នកអាននូវទស្សនវិស័យចម្រុះ និងគួរឱ្យទុកចិត្ត។