ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា អំពើហឹង្សាផ្លូវភេទ គឺជាអំពើផ្លូវភេទដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ ឬមិនចង់បាន ការប៉ុនប៉ងដើម្បីទទួលបានសកម្មភាពផ្លូវភេទតាមរយៈអំពើហឹង្សា ឬការបង្ខិតបង្ខំ ឬអំពើដែលតម្រង់ទៅលើភេទរបស់បុគ្គលដោយគ្មានការយល់ព្រម ដោយបុគ្គលណាក៏ដោយ ទោះជាមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងណាជាមួយជនរងគ្រោះក៏ដោយ។ ការរំលោភបំពានផ្លូវភេទនេះ រួមមានទាំងការបង្ខំឱ្យចូលរួមក្នុងសកម្មភាពផ្លូវភេទ ដែលអាចជាការប៉ុនប៉ង ឬសម្រេចបាន ហើយអាចបង្ហាញជាទម្រង់ផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត ឬពាក្យសម្ដី។

អំពើហឹង្សាផ្លូវភេទ កើតឡើងទាំងក្នុងពេលសន្តិភាព និងពេលមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សមួយដែលធ្ងន់ធ្ងរបំផុត និងជារឿងធម្មតាបំផុតនៅទូទាំងពិភពលោក។ ទោះបីជាបុរស ស្ត្រី និងកុមារអាចជាជនរងគ្រោះក៏ដោយ ស្ត្រី និងកុមារី គឺជាក្រុមដែលងាយរងគ្រោះជាងគេ ដោយសារកត្តាវិសមភាពយេនឌ័រ និងអំណាច។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

អំពើហឹង្សាផ្លូវភេទកើតឡើងនៅគ្រប់សង្គម គ្រប់ប្រទេស និងគ្រប់កម្រិតសេដ្ឋកិច្ច។ មិនមានតំបន់ណាមួយអាចគេចផុតពីបញ្ហានេះឡើយ។ ជនរងគ្រោះអាចជាស្ត្រី កុមារ បុរស ឬអ្នកមានអត្តសញ្ញាណយេនឌ័រចម្រុះ។ ស្ត្រី និងកុមារី គឺជាក្រុមដែលរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងបំផុត ដោយសារកត្តាវិសមភាពយេនឌ័រ និងអំណាចដែលកប់ឫសជ្រៅក្នុងសង្គម។

អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើហឹង្សាផ្លូវភេទអាចជាជនចម្លែក ឬជាមនុស្សដែលជនរងគ្រោះស្គាល់ ដូចជាសមាជិកគ្រួសារ មិត្តភក្តិ ឬអ្នកមានអំណាច។ ការហឹង្សាផ្លូវភេទក៏អាចកើតមាននៅក្នុងស្ថាប័នដូចជាពន្ធនាគារ សាលារៀន និងកន្លែងធ្វើការ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

អំពើហឹង្សាផ្លូវភេទមានប្រវត្តិយូរអង្វែង ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាអាវុធក្នុងសង្គ្រាម និងជម្លោះអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សរ៍។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ការរំលោភសេពសន្ថវៈជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធត្រូវបានប្រព្រឹត្តដោយកងទ័ពផ្សេងៗ ដែលនាំឱ្យមានការទទួលស្គាល់ជាលើកដំបូងអំពីឧក្រិដ្ឋកម្មនេះក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ។

តាមវីគីភីឌា ច្បាប់គ្រប់គ្រងក្រុមប្រឹក្សាលេខ១០ ដែលត្រូវបានចេញដោយក្រុមប្រឹក្សាគ្រប់គ្រងសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ បានចុះបញ្ជី "ការរំលោភសេពសន្ថវៈ" ជាឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិជាលើកដំបូង។ ក្រោយមក សាលាក្ដីឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិសម្រាប់អតីតយូហ្គោស្លាវី និងរវ៉ាន់ដា បានពង្រឹងការទទួលស្គាល់ថា អំពើហឹង្សាផ្លូវភេទអាចជាបទឧក្រិដ្ឋសង្គ្រាម ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ និងសូម្បីតែអំពើប្រល័យពូជសាសន៍។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

អំពើហឹង្សាផ្លូវភេទមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់សុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តរបស់ជនរងគ្រោះទេ តែថែមទាំងបង្កឱ្យមានបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរដល់បុគ្គល គ្រួសារ និងសង្គមទាំងមូល។ ថ្លៃព្យាបាលសុខភាព ការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល ការចំណាយលើនីតិវិធីច្បាប់ និងការថយចុះផលិតភាព សុទ្ធតែជាផលវិបាកដែលកើតចេញពីអំពើហឹង្សានេះ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ជាច្រើន ការមាក់ងាយជនរងគ្រោះ និងការចោទប្រកាន់ជនរងគ្រោះវិញ ធ្វើឱ្យការរាយការណ៍អំពើហឹង្សាផ្លូវភេទមានកម្រិតទាប និងរារាំងដល់ការទទួលបានយុត្តិធម៌។ ទោះយ៉ាងណា យុទ្ធនាការអប់រំសាធារណៈ ដូចជាផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយរបស់ប៉ូលីស West Midlands នៅចក្រភពអង់គ្លេស (រូបភាពខាងលើ) បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថសង្គម លើកទឹកចិត្តឱ្យមានការរាយការណ៍ និងផ្តល់ការគាំទ្រដល់ជនរងគ្រោះ។

នៅកម្ពុជា អង្គការសង្គមស៊ីវិលជាច្រើនកំពុងធ្វើការលើការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតសង្គម និងការពង្រឹងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអំពើហឹង្សាផ្លូវភេទឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ចលនាសកលដូចជា #MeToo បានទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ពិភពលោកមកលើបញ្ហាអំពើហឹង្សា និងការយាយីផ្លូវភេទ ជាពិសេសនៅកន្លែងធ្វើការ និងក្នុងឧស្សាហកម្មកម្សាន្ត។ នៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ឃាតកម្មលើនិស្សិត Uyinene Mrwetyana ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ បានបង្កឱ្យមានបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំទូទាំងប្រទេស ទាមទារឱ្យបញ្ចប់អំពើហឹង្សាផ្លូវភេទ និងការសម្លាប់ស្ត្រី (រូបភាពខាងលើ)។

នៅក្នុងអំឡុងពេលជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ មានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីការកើនឡើងនៃអំពើហឹង្សាផ្លូវភេទ ដោយសារវិធានការចាក់សោរ និងភាពឯកោដែលបណ្តាលមកពីការរាតត្បាតនេះ។

នៅកម្ពុជា ក៏ដូចជាប្រទេសដទៃទៀតដែរ អំពើហឹង្សាផ្លូវភេទនៅតែជាក្តីកង្វល់ដ៏សំខាន់ដែលតម្រូវឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ពីសង្គម និងការអន្តរាគមន៍គោលនយោបាយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងរដ្ឋាភិបាលកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង គាំទ្រជនរងគ្រោះ និងកែទម្រង់ច្បាប់។