ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ពិធីកាន់ទុក្ខខែមុហារ៉ាំ គឺជាសំណុំនៃពិធីសាសនាដែលអនុវត្តដោយសាសនិកឥស្លាមនិកាយស៊ីអ៊ីត ក្នុងខែមុហារ៉ាំ ដែលជាខែទី១ នៃប្រតិទិនអ៊ីស្លាម។ បុណ្យប្រចាំឆ្នាំនេះ រំឭកដល់មរណភាពរបស់អ៊ីម៉ាំ ហូសេន អ៊ីបន អាលី ដែលជាចៅរបស់ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ និងជាអ៊ីម៉ាំទី៣ នៃនិកាយស៊ីអ៊ីត។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ហូសេន និងគូកនតូចមួយរបស់គាត់ ត្រូវបានសម្លាប់នៅសមរភូមិការបាឡា នៅថ្ងៃទី១០ ខែមុហារ៉ាំ ឆ្នាំ ៦១ AH ដោយកងទ័ពរបស់យ៉ាហ្ស៊ីដ I ដែលជាកាលីបនៃរាជវង្សអ៊ូម៉ៃយ៉ាដ។

ក្នុងនិកាយស៊ីអ៊ីត សមរភូមិការបាឡា តំណាងឱ្យការតស៊ូជារៀងរហូតរវាងអំពើល្អ និងអំពើអាក្រក់ ដែលជាចំណុចកំពូលនៃការលះបង់ខ្លួនឯង ហើយក៏ជាការបំផ្លាញដល់បេសកកម្មព្យាការីរបស់មូហាំម៉ាត់ផងដែរ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យសហគមន៍ស៊ីអ៊ីតក្លាយជានិកាយដាច់ដោយឡែក ហើយនៅតែជាផ្នែកស្នូលនៃអត្តសញ្ញាណសាសនារបស់ពួកគេរហូតមក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សហគមន៍ស៊ីអ៊ីតមានវត្តមាននៅទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្ដែពិធីកាន់ទុក្ខខែមុហារ៉ាំត្រូវបានប្រារព្ធយ៉ាងទូលំទូលាយជាពិសេសក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ លីបង់ បារ៉ែន ប៉ាគីស្ថាន និងឥណ្ឌា ព្រមទាំងសហគមន៍ស៊ីអ៊ីតនៅតាមប្រទេសដទៃទៀត។ យោងតាម Wikipedia ទម្រង់នៃការកាន់ទុក្ខមានការប្រែប្រួលតាមតំបន់ រួមមានការរៀបចំពិធីដង្ហែរ ការលេងល្ខោនសាសនា (តាហ្សីយ៉ា) និងការវាយទ្រូង (ឡាតាំ) ជាដើម។ នៅទីកន្លែងខ្លះ សាសនិកធ្វើការវាយដំខ្លួនឯងដោយប្រើដាវ ឬខ្សែសង្វាក់ (ហ្សាន់ជីរី) ដើម្បីបង្ហាញពីទុក្ខសោក ប៉ុន្ដែការអនុវត្ដទាំងនេះត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញសាសនាមួយចំនួនជំទាស់ ដោយលើកទឹកចិត្ដឲ្យបរិច្ចាគឈាមជាជម្រើសវិញ (ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាព)។

ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ជាមជ្ឈមណ្ឌលធំបំផុតនៃនិកាយស៊ីអ៊ីត ដោយប្រជាជនភាគច្រើនជាស៊ីអ៊ីត។ នៅឥណ្ឌា ពិធីកាន់ទុក្ខមុហារ៉ាំត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ និងមានការចូលរួមពីទាំងអ្នកស៊ីអ៊ីត និងស៊ុយនីនៅតំបន់ខ្លះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ដើមកំណើតនៃពិធីកាន់ទុក្ខខែមុហារ៉ាំស្ថិតនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសតវត្សរ៍ទី៧។ តាម Wikipedia ក្រោយមរណភាពរបស់ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ ភាពមិនចុះសម្រុងគ្នាអំពីអ្នកស្នងដឹកនាំសហគមន៍អ៊ីស្លាមបានកើតឡើង។ ហូសេន អ៊ីបន អាលី បានបដិសេធមិនធ្វើសច្ចាប្រណិធានចំពោះយ៉ាហ្ស៊ីដ I ដែលត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រមូស្លីមជាច្រើនពណ៌នាថាជាអ្នកគ្មានសីលធម៌។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែមុហារ៉ាំ ឆ្នាំ ៦១ AH (គ.ស. ៦៨០) ហូសេន និងក្រុមគ្រួសារតូចមួយរបស់គាត់ ត្រូវបានឡោមព័ទ្ធ និងសម្លាប់ដោយកងទ័ពរបស់យ៉ាហ្ស៊ីដនៅតំបន់ការបាឡា ក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់សម័យទំនើប។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានក្លាយជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម។ សម្រាប់អ្នកស៊ីអ៊ីត វាតំណាងឲ្យការលះបង់ជីវិតដើម្បីយុត្តិធម៌ និងជាការប្រឆាំងនឹងភាពអយុត្តិធម៌។ ការកាន់ទុក្ខត្រូវបានចាប់ផ្ដើមភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការស្លាប់ ហើយបានវិវត្តទៅជាពិធីបុណ្យប្រចាំឆ្នាំដែលមានទម្រង់ច្បាស់លាស់។ តាម Wikipedia ព្រឹត្តិការណ៍ការបាឡាបានជួយឱ្យសហគមន៍ស៊ីអ៊ីតប្រែក្លាយជានិកាយដាច់ដោយឡែក និងនៅតែជាធាតុផ្សំដ៏សំខាន់នៃអត្តសញ្ញាណសាសនារបស់ពួកគេ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វប្បធម៌នៃការកាន់ទុក្ខខែមុហារ៉ាំរួមមានសកម្មភាពចម្រុះជាច្រើន។ ការជួបជុំកាន់ទុក្ខ (ម៉ាជីលីស) ត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីរំឭកពីហូសេន ដោយមានការអានប្រវត្តិ និងការសូត្រកំណាព្យសោកសៅ (ណៅហ៊ា)។ ល្ខោនតាហ្សីយ៉ា (ta'ziya) ដែលជាការសម្ដែងនិទានពីសមរភូមិការបាឡាឡើងវិញ គឺជាទម្រង់សិល្បៈដ៏ពេញនិយមជាពិសេសនៅអ៊ីរ៉ង់។ សាសនិកក៏ចូលរួមក្នុងការដង្ហែរតាមផ្លូវ ដោយកាន់ទង់ និងនិមិត្ដសញ្ញាសាសនា។

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដែលទាក់ទងនឹងពិធីនេះមានដូចជាការចែកអាហារឥតគិតថ្លៃ (ន៉ាហ្ស្រី) ដែលជាញឹកញាប់រៀបចំដោយអ្នកស្ម័គ្រចិត្ដ និងអ្នកដែលចង់បំពេញពាក្យសច្ចាសាសនា។ អាហារទាំងនេះជួយដល់ជនក្រីក្រ និងអ្នកចូលរួម ហើយក៏ជំរុញសាមគ្គីភាពសហគមន៍ផងដែរ។ ក្នុងប្រទេសខ្លះ ពិធីបុណ្យមុហារ៉ាំបានក្លាយជាចំណាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ទេសចរណ៍សាសនា។

យ៉ាងណាមិញ ការអនុវត្ដខ្លះដូចជាការវាយដំខ្លួនឯង (តាតប៊ីរ) បានបង្កឲ្យមានការពិភាក្សានៅក្នុងសហគមន៍ស៊ីអ៊ីត។ អ្នកដឹកនាំសាសនាជាច្រើនបានអំពាវនាវឲ្យផ្ដោតលើអត្ថន័យនិមិត្ដរូបនៃការលះបង់ ជាជាងការធ្វើឲ្យខ្លួនឯងឈឺចាប់។ ការបរិច្ចាគឈាមត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាជម្រើសដ៏ទំនើប និងមនុស្សធម៌ក្នុងអំឡុងពេលកាន់ទុក្ខនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ពិធីកាន់ទុក្ខខែមុហារ៉ាំបានដើរតួនាទីយ៉ាងជ្រាលជ្រៅនៅក្នុងនយោបាយ ជាពិសេសនៅអ៊ីរ៉ង់។ តាមរយៈប្រវត្តិសាស្ត្រ ការដង្ហែរនៅថ្ងៃអាស៊ូរ៉ា (ថ្ងៃទី១០ ខែមុហារ៉ាំ) បានក្លាយជាវេទិកាសម្រាប់ការបញ្ចេញមតិនយោបាយ។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៨ ការដង្ហែរអាស៊ូរ៉ានៅតេហេរ៉ង់ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីប្រឆាំងនឹងរបបរាជានិយមប៉ាឡាវី ដែលនាំទៅដល់បដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់។

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ពិធីមុហារ៉ាំនៅតែជាកម្លាំងបង្រួបបង្រួមសម្រាប់សហគមន៍ស៊ីអ៊ីតទូទាំងពិភពលោក ហើយមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើសង្គម និងនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសដែលមានសហគមន៍ស៊ីអ៊ីតធំៗ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ការស្វែងយល់អំពីពិធីកាន់ទុក្ខនេះអាចផ្ដល់នូវការយល់ដឹងអំពីភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌អ៊ីស្លាម និងទំនាក់ទំនងរវាងសាសនានិងនយោបាយ។