ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ផ្សារទំនើប (Shopping Mall) គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មក្នុងផ្ទះដ៏ធំមួយ ដែលជាធម្មតាមានហាងធំៗ (anchor stores) ជាស្នូល និងហាងតូចៗជាច្រើនទៀត។ ពាក្យ "Mall" ពីដើមមានន័យថាផ្លូវដើរសម្រាប់ថ្មើរជើងដែលមានហាងនៅសងខាង ប៉ុន្តែនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ វាបានក្លាយជាពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដែលមានដំបូលបិទជិតធំៗ។ នៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស និងប្រទេសដទៃទៀត គេច្រើនហៅថា «មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម» (shopping centres)។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក Mall of America នៅរដ្ឋមីនីសូតា ជាផ្សារទំនើបធំបំផុតក្នុងប្រទេស ដោយមានហាងជាង ៥០០ និងកន្លែងកម្សាន្តជាច្រើន ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាព។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ផ្សារទំនើបមានវត្តមាននៅទូទាំងពិភពលោក ដោយប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុងស្ទើរគ្រប់ទ្វីប។ តាមវីគីភីឌា ម៉លធំៗត្រូវបានរកឃើញនៅអាមេរិកខាងជើង ដូចជា West Edmonton Mall ដែលជាម៉លធំបំផុតនៅកាណាដា និងនៅអឺរ៉ុប ដូចជា Mall of Tripla នៅទីក្រុង Helsinki ប្រទេសហ្វាំងឡង់ និង Hoog Catharijne នៅប្រទេសហូឡង់។ នៅអាស៊ី មានផ្សារទំនើបជាច្រើនដូចជា SM Seaside City នៅហ្វីលីពីន Express Avenue នៅ Chennai ប្រទេសឥណ្ឌា និង ISQUARE ដែលជាម៉លបញ្ឈរកម្ពស់ ៣១ ជាន់ នៅហុងកុង។ ផ្លូវដើរមានដំបូល (shopping arcade) នៅទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន ក៏ជាទម្រង់មួយនៃផ្សារទំនើបបែបប្រពៃណីដែរ។ ប្រជាជនគ្រប់វ័យចូលទស្សនាម៉លទាំងនេះសម្រាប់ការទិញឥវ៉ាន់ ការហូបចុក និងការកម្សាន្ត ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាកន្លែងសង្គមដ៏សំខាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា គំនិតនៃផ្សារទំនើបបានចាក់ឫសនៅក្នុងអឺរ៉ុបសតវត្សរ៍ទី ១៩។ ផ្លូវដើរមានដំបូល (arcade) ដំបូងគេមួយគឺ Burlington Arcade នៅទីក្រុងឡុងដ៍ ដែលបានបើកនៅឆ្នាំ ១៨១៩ និងមានហាងលក់ទំនិញនៅសងខាងក្រោមដំបូលកញ្ចក់។ បន្ទាប់មក វិចិត្រសាល Galleria Vittorio Emanuele II នៅទីក្រុងមីឡាន ប្រទេសអ៊ីតាលី បានបើកនៅឆ្នាំ ១៨៧៧ ហើយក្លាយជាគំរូសម្រាប់មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មទំនើបនាពេលក្រោយ។ ប៉ុន្តែ ផ្សារទំនើបដែលមានដំបូលបិទជិតពេញលេញដំបូងគេមួយ គឺ Shopping នៅទីក្រុង Luleå ដែលបានបើកនៅឆ្នាំ ១៩៥៥ ហើយដែលផ្ទៃខាងក្នុងត្រូវបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ។ គំរូនេះបានរីករាលដាលទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ និង ១៩៧០ ការសាងសង់ម៉លធំៗបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយសារការរីកចម្រើននៃតំបន់ជាយក្រុង និងវប្បធម៌ប្រើប្រាស់រថយន្ត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផ្សារទំនើបដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។ តាមវីគីភីឌា ម៉លធំៗដូចជា Mall of America បង្កើតការងាររាប់ពាន់ និងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយរួមចំណែកយ៉ាងច្រើនដល់ចំណូលពន្ធក្នុងស្រុក។ ពួកវាក៏បានវិវត្តពីកន្លែងទិញឥវ៉ាន់សាមញ្ញ ទៅជាសហគមន៍កម្សាន្តពហុមុខងារ ដោយមានរោងភាពយន្ត ភោជនីយដ្ឋាន និងសូម្បីតែសួនកម្សាន្តក្នុងអាគារ។ នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ការដើរម៉លបានក្លាយជាសកម្មភាពសង្គមដ៏ពេញនិយម ដែលគ្រួសារ និងមិត្តភក្តិប្រើប្រាស់ពេលវេលាជាមួយគ្នា។ នៅអាស៊ី ការសាងសង់ម៉លថ្មីៗបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនិងការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ វិស័យផ្សារទំនើបកំពុងជួបប្រទះការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងពីការទិញទំនិញតាមអនឡាញ។ តាមវីគីភីឌា ម៉លជាច្រើននៅសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានបិទ ឬបោះបង់ចោល ដែលជាបាតុភូតដែលគេហៅថា "dead malls"។ ឧទាហរណ៍ Belz Factory Outlet Mall បង្ហាញពីអគារដែលឈរស្ងាត់ជ្រងំ។ ទោះជាយ៉ាងណា ម៉លនៅអាស៊ីដូចជា SM Seaside City ដែលទើបថតរូបក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ បានបង្ហាញពីភាពរស់រវើក និងការបន្តពង្រីកខ្លួន។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដាននិន្នាការទាំងនេះអាចផ្តល់ការយល់ដឹងអំពីការផ្លាស់ប្តូរក្នុងសង្គមកម្ពុជា និងឱកាសសេដ្ឋកិច្ចថ្មីៗ ដែលវេទិកាព័ត៌មានរបស់យើងបន្តរាយការណ៍ជាប្រចាំ។