ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពណ៌នារបស់វីគីភីឌា សន្សឹមសេដ្ឋកិច្ច ឬវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច (Recession) គឺជាការថយចុះនៃវដ្តសេដ្ឋកិច្ច ដែលកើតឡើងនៅពេលមានការធ្លាក់ចុះនៃសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ជាទូទៅ វិបត្តិប្រភេទនេះកើតឡើងនៅពេលមានការថយចុះនៃការចំណាយទូទាំងសេដ្ឋកិច្ច ដែលអាចបង្កឡើងដោយព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងៗ ដូចជា វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ការប៉ះទង្គិចពាណិជ្ជកម្ម ការប៉ះទង្គិចផ្នែកផ្គត់ផ្គង់ ការបែកពពុះសេដ្ឋកិច្ច ឬគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ឬដែលមនុស្សបង្កឡើង។ យោងតាមមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ដែលត្រូវបានវីគីភីឌាដកស្រង់ មិនមាននិយមន័យផ្លូវការនៃវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រជាជននៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសតាមរយៈការកើនឡើងនៃអត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើ។ របាយការណ៍ JOLTS (Job Openings and Labor Turnover Survey) ដែលតាមដានសមាមាត្រអ្នកស្វែងរកការងារធៀបនឹងចំនួនការងារទំនេរ ត្រូវបានវីគីភីឌាបង្ហាញជាក្រាហ្វ ដោយបែងចែកទីផ្សារការងារជាបីប្រភេទ៖ «ត្រជាក់» «មានតុល្យភាព» និង «ក្តៅ»។ ក្នុងអំឡុងពេលវិបត្តិ សមាមាត្រអ្នកស្វែងរកការងារមានកម្រិតខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យទីផ្សារក្លាយជា «ត្រជាក់» ឬក៏ខ្វះឱកាសការងារ។ តំបន់មួយចំនួនអាចរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងតំបន់ផ្សេងទៀត អាស្រ័យលើរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក ដូចជាការពឹងផ្អែកលើការនាំចេញ ទេសចរណ៍ ឬវិស័យឧស្សាហកម្មជាក់លាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចមិនមែនជាបាតុភូតថ្មីឡើយ។ តាមក្រាហ្វិកពីវីគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកបានជួបប្រទះវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនលើកចាប់ពីឆ្នាំ១៩៣០ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២១។ ក្នុងនោះ មានវិបត្តិធំៗដូចជា វិបត្តិទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ (Great Depression) ដែលជាគ្រោះមហន្តរាយសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើប បណ្តាលឱ្យផលិតកម្មធ្លាក់ចុះ និងមានអ្នកអត់ការងារធ្វើយ៉ាងច្រើន។ វិបត្តិដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ បង្កឡើងដោយគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុតឹងរ៉ឹង វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ២០០៨ ចាប់ផ្តើមពីវិបត្តិឥណទានលំនៅដ្ឋាននៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងវិបត្តិឆ្នាំ២០២០ បង្កឡើងដោយជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។ ប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញថា វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចជារឿងវដ្ត ដែលកើតឡើងជាទៀងទាត់ ប៉ុន្តែរយៈពេល និងភាពធ្ងន់ធ្ងរអាចខុសៗគ្នា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សូចនាករសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនត្រូវបានសេដ្ឋវិទូប្រើប្រាស់ដើម្បីទស្សន៍ទាយឬកំណត់អត្តសញ្ញាណការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ច។ ខ្សែកោងផលចំណេញប្រែច្រាស (Inverted Yield Curve) ដែលកើតឡើងនៅពេលអត្រាការប្រាក់រយៈពេលខ្លីឡើងខ្ពស់ជាងអត្រារយៈពេលវែង គឺជាសញ្ញាព្រមានដ៏គួរឱ្យទុកចិត្ត។ តាមវីគីភីឌា ក្រាហ្វការលក់រាយ និងឧស្សាហកម្ម (Real Manufacturing and Trade Industry Sales) បានបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះជាក់ស្តែងក្នុងអំឡុងពេលមានវិបត្តិ។ ច្បាប់ Sahm (Sahm Rule) ដែលផ្អែកលើការផ្លាស់ប្តូរអត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើ ក៏ត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃថាតើសេដ្ឋកិច្ចកំពុងឈានចូលដំណាក់កាលវិបត្តិឬអត់។ ជាទូទៅ ការវិនិយោគ និងផលិតកម្មធ្លាក់ចុះ ហើយទំនុកចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ថយចុះ។ សម្រាប់ផ្នែកវប្បធម៌ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចអាចនាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថសង្គម ប៉ុន្តែព័ត៌មានលម្អិតមិនត្រូវបានដកស្រង់នៅក្នុងប្រភពនេះឡើយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចសាកលបច្ចុប្បន្ន ការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចនៅតែជាប្រធានបទដ៏សំខាន់។ អ្នកវិភាគជាច្រើនកំពុងតាមដានសញ្ញាព្រមាន ដូចជាការឡើងថ្លៃអត្រាការប្រាក់ដោយធនាគារកណ្តាល ដើម្បីទប់អតិផរណា ដែលអាចពន្យឺតកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ ក្រាហ្វ Dow Jones Transportation Average ដែលបានមកពីវីគីភីឌាបង្ហាញពីដំណើរការនៃវិស័យដឹកជញ្ជូនពីឆ្នាំ២០១៥ ដល់ ២០២៥ ដែលជាសូចនាករនាំមុខនៃសុខភាពសេដ្ឋកិច្ច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា សេដ្ឋកិច្ចដែលមានការពឹងផ្អែកលើការនាំចេញ (ជាពិសេសសម្លៀកបំពាក់) ទេសចរណ៍ និងការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស អាចទទួលផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ចសាកល។ KhmerPulse បន្តតាមដាន និងរាយការណ៍ពីព្រឹត្តិការណ៍សេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានទាន់ហេតុការណ៍ដល់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងនៅបរទេស។