សុខុមាលភាពសង្គម

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សុខុមាលភាពសង្គម គឺជាប្រព័ន្ធជំនួយរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងគោលបំណងធានាថាសមាជិកនៃសង្គមអាចបំពេញតម្រូវការមូលដ្ឋានដូចជាអាហារ និងទីជំរក។ តាមវិគីភីឌា ការចំណាយសុខុមាលភាព គឺជាប្រភេទមួយនៃការគាំទ្ររបស់រដ្ឋាភិបាល ហើយសន្តិសុខសង្គមអាចមានន័យស្រដៀងនឹងសុខុមាលភាព ឬសំដៅជាពិសេសទៅលើកម្មវិធីធានារ៉ាប់រងសង្គមដែលផ្តល់ការគាំទ្រតែចំពោះអ្នកដែលបានរួមចំណែកពីមុនប៉ុណ្ណោះ ខុសពីកម្មវិធីជំនួយសង្គមដែលផ្តល់ការគាំទ្រដោយផ្អែកលើតម្រូវការតែមួយគត់។ អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ (ILO) បានកំណត់និយមន័យសន្តិសុខសង្គមថាគ្របដណ្តប់ការគាំទ្រសម្រាប់មនុស្សវ័យចាស់ ការថែទាំកុមារ ការព្យាបាលវេជ្ជសាស្ត្រ ការឈប់សម្រាកដោយសារឪពុកម្តាយនិងឈឺ អត្ថប្រយោជន៍គ្មានការងារធ្វើនិងពិការភាព និងការគាំទ្រជនរងគ្រោះដោយការប៉ះទង្គិចការងារ។

និយមន័យ និងប្រភេទ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពិពណ៌នាក្នុងវិគីភីឌា ប្រព័ន្ធសុខុមាលភាពសង្គមត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទសំខាន់ៗ៖ ការធានារ៉ាប់រងសង្គម និងជំនួយសង្គម។ ការធានារ៉ាប់រងសង្គម ដូចជាប្រាក់សោធននិវត្តន៍ ប្រាក់ឧបត្ថម្ភគ្មានការងារធ្វើ និងការថែទាំសុខភាព ត្រូវបានផ្តល់ដល់អ្នកដែលបានបង់វិភាគទានចូលក្នុងប្រព័ន្ធ។ ជំនួយសង្គម ដូចជាការផ្តល់ជាសាច់ប្រាក់ដល់អ្នកមានប្រាក់ចំណូលទាប ឬគ្រួសារដែលមានកូនច្រើន គឺផ្អែកលើការវាយតម្លៃតម្រូវការ ដោយមិនទាមទារការរួមចំណែកពីមុន។ ប្រទេសជាច្រើនមានការរួមបញ្ចូលគ្នានៃប្រព័ន្ធទាំងពីរ។ ឧទាហរណ៍ ប្រទេសនៅតំបន់អឺរ៉ុបខាងជើង ដូចជាហ្វាំងឡង់ មានប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសង្គមទូលំទូលាយ ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្ថាប័នដូចជា KELA (រូបភាព)។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក កម្មវិធីសន្តិសុខសង្គម (Social Security) ផ្តល់ប្រាក់សោធន ខណៈ Medicaid និង Supplemental Nutrition Assistance Program (SNAP) ផ្តល់ជំនួយសង្គមផ្អែកលើតម្រូវការ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃសុខុមាលភាពសង្គមបានចាប់ផ្តើមពីគំនិតបុរាណនៃការផ្តល់ទានដល់ជនក្រីក្រ។ តាមវិគីភីឌា នៅអឺរ៉ុបសតវត្សទី១៩ ចក្រភពអង់គ្លេសបានដាក់ចេញច្បាប់ជនក្រីក្រ (Poor Laws) ដើម្បីផ្តល់ការគាំទ្រជាមូលដ្ឋាន។ ការផ្លាស់ប្តូរសំខាន់មួយបានកើតឡើងនៅទសវត្សឆ្នាំ១៨៨០ នៅអាល្លឺម៉ង់ នៅពេលដែលអធិកាបតី Otto von Bismarck បានបង្កើតប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសង្គមដំបូងគេ ដែលគ្របដណ្តប់សោធននិវត្តន៍ និងការពារសុខភាព។ គំរូនេះត្រូវបានយកតម្រាប់តាមនៅប្រទេសផ្សេងៗជាង ១៧០ ប្រទេសនៅសតវត្សទី២០។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៥ សហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តច្បាប់សន្តិសុខសង្គម ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី Franklin D. Roosevelt (រូបភាព) ដែលបង្កើតមូលនិធិសោធនជាតិ និងការគាំទ្រអ្នកគ្មានការងារធ្វើ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ របាយការណ៍ Beveridge នៅចក្រភពអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ១៩៤២ បានគូសប្លង់គំរូរដ្ឋសុខុមាលភាពទំនើប ដោយផ្តល់ការការពារពី “លំយោលរហូតដល់ផ្នូរ” ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការពង្រីកប្រព័ន្ធសុខុមាលភាពនៅអឺរ៉ុប និងទូទាំងពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ចនិងសុខុមាលភាពសង្គម

ប្រភព: Wikipedia

ការចំណាយលើសុខុមាលភាពមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាមួយសេដ្ឋកិច្ច។ តាមវិគីភីឌា ការចំណាយសុខុមាលភាពជាទូទៅត្រូវបានវាស់វែងជាភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP)។ ប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធសុខុមាលភាពធំជាងគេ ដូចជាបារាំង និងស៊ុយអែត តែងតែចំណាយជាង ៣០% នៃ GDP លើការគាំទ្រសង្គម ខណៈដែលប្រទេសមួយចំនួនទៀតដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក មានការចំណាយទាបជាងប៉ុន្តែនៅតែមានទំហំធំ។ ប្រព័ន្ធទាំងនេះអាចកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងវិសមភាព ប៉ុន្តែក៏មានការរិះគន់ពីផលប៉ះពាល់លើការលើកទឹកចិត្តការងារ និងនិរន្តរភាពសារពើពន្ធ។ ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សថ្មីៗ ប្រទេសជាច្រើនបានធ្វើកំណែទម្រង់កាត់បន្ថយអត្ថប្រយោជន៍ ដូចក្នុងក្រាហ្វដែលបង្ហាញពីការថយចុះនៃអត្ថប្រយោជន៍ប្រចាំខែនៅសហរដ្ឋអាមេរិកពីឆ្នាំ១៩៦២ ដល់២០០៦។ ចលនាតវ៉ាដូចក្នុងរូបភាពនៅស្លូវេនីឆ្នាំ២០១២ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពតានតឹងសង្គមពេលរដ្ឋាភិបាលអនុវត្តវិធានការរឹតត្បិត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សុខុមាលភាពសង្គមនៅតែជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកនាពេលបច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសបន្ទាប់ពីវិបត្តិកូវីដ-១៩ ដែលបានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបង្កើនការចំណាយសង្គមយ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីទប់ស្កាត់ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច។ តាមវិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីប្រាក់ចំណូលមូលដ្ឋានសាកល (Universal Basic Income) បានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ជាថ្មី ដោយអ្នកគាំទ្រមើលឃើញថាជាដំណោះស្រាយចំពោះការបាត់បង់ការងារដោយស្វ័យប្រវត្តិកម្ម។ ប្រជាសាស្ត្រវ័យចាស់នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនក៏កំពុងដាក់សម្ពាធលើប្រព័ន្ធសោធននិវត្តន៍ ដែលធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលត្រូវស្វែងរកគំរូថ្មីៗដែលមាននិរន្តរភាព។ នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ការកសាងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមកំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងភាពខុសគ្នា។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដាននិន្នាការសកលនេះអាចជួយឲ្យយល់ពីជម្រើសនយោបាយដែលអាចកើតមាននៅកម្ពុជា។