ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ គឺជាថាមពលវិទ្យុសកម្មពីពន្លឺ និងកម្ដៅរបស់ព្រះអាទិត្យ ដែលអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាជាច្រើន រួមមានការផលិតអគ្គិសនីពីពន្លឺព្រះអាទិត្យ (photovoltaics) កម្ដៅពន្លឺព្រះអាទិត្យ (solar thermal) និងស្ថាបត្យកម្មប្រើប្រាស់ពន្លឺព្រះអាទិត្យ (solar architecture)។ វាជាប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញដ៏សម្បើម ដោយព្រះអាទិត្យបញ្ចេញថាមពលមកផែនដីប្រមាណ ១៧៣ ០០០ តេរ៉ាវ៉ាត់ (TW) ជាបន្តបន្ទាប់ ដែលច្រើនជាងការប្រើប្រាស់ថាមពលសរុបរបស់មនុស្សជាតិទាំងមូលរាប់ម៉ឺនដង។ តាមរយៈបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ថាមពលនេះត្រូវបានបំលែងទៅជាទម្រង់ដែលអាចប្រើប្រាស់បានដូចជាកម្ដៅ និងអគ្គិសនី។

បច្ចេកវិទ្យាពន្លឺព្រះអាទិត្យត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាពីរប្រភេទធំៗ គឺប្រព័ន្ធដំណើរការ (active solar) ដែលប្រើឧបករណ៍ដូចជាបន្ទះ PV ប្រព័ន្ធប្រមូលផ្ដុំ (CSP) និងម៉ាស៊ីនកម្ដៅទឹក និងប្រព័ន្ធមិនដំណើរការ (passive solar) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការរចនាសំណង់ ៖ ការតម្រង់ទិសដើម្បីទទួលពន្លឺ ការជ្រើសរើសសម្ភារៈដែលមានម៉ាស់កម្ដៅ និងការរចនាដើម្បីឱ្យមានចរន្តខ្យល់ធម្មជាតិ។ ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ព្រោះវាគ្មានការបំភាយឧស័្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ក្នុងពេលផលិតថាមពល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia បរិមាណវិទ្យុសកម្មពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលទៅដល់ផ្ទៃផែនដី (insolation) ប្រែប្រួលទៅតាមទីតាំងភូមិសាស្ត្រ រដូវកាល និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ។ តំបន់វាលខ្សាច់ដូចជាសាហារ៉ា និងមជ្ឈិមបូព៌ា ទទួលបានវិទ្យុសកម្មជាមធ្យមជាង ៦ kWh/m2/ថ្ងៃ ខណៈដែលតំបន់ត្រូពិចមានប្រមាណ ៥-៦ kWh/m2/ថ្ងៃ ហើយតំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់មានចន្លោះពី ៣ ទៅ ៥ kWh/m2/ថ្ងៃ។ ផែនទី Global Horizontal Irradiation (GHI) ដែលបង្កើតដោយ Global Solar Atlas បង្ហាញថា អាហ្វ្រិក មជ្ឈិមបូព៌ា អូស្ត្រាលី និងផ្នែកខ្លះនៃអាស៊ី មានសក្ដានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការដំឡើងប្រព័ន្ធពន្លឺព្រះអាទិត្យ។

យោងតាមតួលេខ Wikipedia ទាក់ទងនឹងប្រជាជន តំបន់ដែលមានធនធានពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្ពស់មួយចំនួនធំក៏ជាតំបន់ដែលមានប្រជាជនរស់នៅដោយគ្មានបណ្តាញអគ្គិសនីគ្រប់គ្រាន់ផងដែរ ដូចជានៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូងសាហារ៉ា និងអាស៊ីខាងត្បូង។ ដូច្នេះ ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យអាចដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់អគ្គិសនីក្រៅបណ្តាញ តាមរយៈប្រព័ន្ធផ្ទះឯករាជ្យ (solar home systems) ដែលជួយលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិត ការអប់រំ និងសុខភាព។ ឧស្សាហកម្មថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យបានបង្កើតការងាររាប់លានកន្លែងនៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសដូចជាចិន ឥណ្ឌា និងសហរដ្ឋអាមេរិក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ការប្រើប្រាស់ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនមែនជាគំនិតថ្មីឡើយ។ នៅសតវត្សទី៧ មុនគ្រិស្តសករាជ មនុស្សបានប្រើកែវពង្រីកដើម្បីបង្កាត់ភ្លើងរួចហើយ។ នៅឆ្នាំ១៧៦៧ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រស្វីស Horace-Bénédict de Saussure បានសាងសង់ឡកម្ដៅព្រះអាទិត្យដំបូងគេ បន្ទាប់មកនៅសតវត្សទី១៩ អ្នកបង្កើតបារាំង Augustin Mouchot បានបង្កើតម៉ាស៊ីនកម្ដៅពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់បូមទឹក និងផលិតចំហាយទឹក។

របកគំហើញឥទ្ធិពលផូតូវ៉ុលតាអ៊ីក (photovoltaic effect) ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយ Edmond Becquerel ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៩ ប៉ុន្តែកោសិកាស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលអាចផលិតអគ្គិសនីបានពិតប្រាកដ ទើបតែត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Charles Fritts នៅឆ្នាំ១៨៨៣ ដោយប្រើសារធាតុ selenium ស្រោបដោយស្រទាប់មាសស្តើង។ ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៥៤ នៅពេលដែល Bell Labs នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើតកោសិកា PV ប្រភេទស៊ីលីកុនដែលមានប្រសិទ្ធភាពប្រមាណ ៦%។ កោសិកានេះត្រូវបានប្រើដំបូងក្នុងកម្មវិធីអវកាស ដូចជាផ្កាយរណប Vanguard 1 ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨។

ក្រោយវិបត្តិប្រេងឆៅនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ការវិនិយោគលើថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់ការប្រើប្រាស់នៅលើផែនដីបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ មក ដោយសារគោលនយោបាយគាំទ្រដូចជាតម្លៃទិញស្រូប (feed-in tariff) នៅអាល្លឺម៉ង់ និងការផលិតបន្ទះ PV ទ្រង់ទ្រាយធំនៅចិន តម្លៃបច្ចេកវិទ្យាបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក — ពីជាង ១០០ ដុល្លារសហរដ្ឋក្នុងមួយវ៉ាត់នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ មកត្រឹមតែប្រមាណ ០.៣០ ដុល្លារក្នុងមួយវ៉ាត់នៅបច្ចុប្បន្ននេះបើយោងតាម Wikipedia ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការធ្លាក់ចុះតម្លៃ PV បានធ្វើឱ្យថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យក្លាយជាប្រភពអគ្គិសនីដែលមានតម្លៃប្រកួតប្រជែង ហើយជារឿយៗជាជម្រើសថោកបំផុតក្នុងការដេញថ្លៃគម្រោងថាមពលថ្មីៗ។ តាម Wikipedia ថ្លៃដើមជាមធ្យមនៃថាមពលអគ្គិសនីពីប្រព័ន្ធ PV ខ្នាតធំ (LCOE) បានធ្លាក់មកនៅចន្លោះ ៣០-៦០ ដុល្លារសហរដ្ឋក្នុងមួយមេហ្កាវ៉ាត់ម៉ោង (MWh) ដែលទាបជាងថ្លៃដើមរបស់រោងចក្រធ្យូងថ្មថ្មីៗនៅកន្លែងជាច្រើន។ កត្តានេះបានជំរុញឱ្យមានការវិនិយោគយ៉ាងធំធេងពីវិស័យឯកជន និងរដ្ឋាភិបាល។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងគឺការដំឡើងបន្ទះស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យលើអគារសាធារៈដូចជាមន្ទីរពេទ្យ សាលារៀន និងរោងចក្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយអគ្គិសនី និងបង្កើនឯករាជ្យថាមពល។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ការយល់ដឹងនិងការទទួលយកថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ តាម Wikipedia ពីការប្រើប្រាស់ចង្ក្រានពន្លឺព្រះអាទិត្យ (solar cooker) នៅតាមជនបទនៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ រហូតដល់ការរៀបចំសហគមន៍ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ (community solar) នៅតំបន់ទីក្រុង — សង្គមកំពុងផ្លាស់ប្ដូរពីអ្នកប្រើប្រាស់ថាមពលអកម្មទៅជាអ្នកផលិត-អ្នកប្រើប្រាស់ (prosumers)។ គំនិតផ្ដួចផ្ដើមដូចជាការផ្ដល់ចង្កៀងពន្លឺព្រះអាទិត្យទៅសិស្សានុសិស្សនៅតំបន់ដាច់ស្រយាល និងការដាក់បង្ហាញយន្តហោះ និងរថយន្តដើរដោយពន្លឺព្រះអាទិត្យបានធ្វើឱ្យបច្ចេកវិទ្យានេះក្លាយជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌សាធារៈ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យត្រូវបានចាត់ទុកជាសសរស្តម្ភមួយសម្រាប់ការសម្រេចគោលដៅអាកាសធាតុ។ យោងតាម Wikipedia សមត្ថភាពដំឡើងនៃប្រព័ន្ធ PV សកលបានលើសពី ១ តេរ៉ាវ៉ាត់ (TW) ក្នុងឆ្នាំ២០២២ ហើយអាចកើនឡើងទ្វេដងនៅត្រឹមឆ្នាំ២០២៥។ ប្រទេសឈានមុខដូចជាចិន ឥណ្ឌា និងសហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងប្រកួតប្រជែងដំឡើងកសិដ្ឋានសូឡាខ្នាតធំ ខណៈដែលសហភាពអឺរ៉ុបបានដាក់ផែនការ REPowerEU ដើម្បីពន្លឿនការផ្លាស់ប្ដូរទៅថាមពលស្អាត។

បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជាកោសិកាប្រភេទ perovskite និងតង់ដេម (tandem cells) កំពុងរុញប្រសិទ្ធភាពឱ្យលើសពី ៣០% ខណៈដែលប្រព័ន្ធអណ្ដែតទឹក និងអាហ្ក្រីវ៉ុលតាអ៊ីក (agrivoltaics) កំពុងពង្រីកលទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ផ្ទៃដី។ សម្រាប់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រទេសវៀតណាមបានដឹកនាំក្នុងការដំឡើងថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយប្រទេសកម្ពុជា ដោយផ្អែកលើផែនទី GHI មានកម្រិតវិទ្យុសកម្មប្រចាំថ្ងៃជាមធ្យមចន្លោះពី ៤.៥ ទៅ ៥.៥ kWh/m2 — ជាលក្ខខណ្ឌអំណោយផលសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍគម្រោងថាមពលស្អាតនាពេលអនាគត។ ជាមួយនឹងនិន្នាការតម្លៃធ្លាក់ចុះ និងការគាំទ្រគោលនយោបាយកាន់តែច្រើន ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យនឹងបន្តដើរតួនាទីស្នូលក្នុងប្រព័ន្ធថាមពលពិភពលោក និងក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។