ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសលីបង់ គឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រមួយដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសនេះ តាមឆ្នេរសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ តាម Wikipedia តំបន់នេះរួមមានខេត្តរដ្ឋបាលចំនួនពីរគឺ ខេត្តខាងត្បូង (South Governorate) និងខេត្តណាបាទីយ៉េ (Nabatiye Governorate)។ មុនដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ខេត្តទាំងពីរនេះគឺជាផ្នែកនៃខេត្តតែមួយ តែក្រោយមកត្រូវបានបំបែកចេញជាពីរ។ លើសពីនេះ ស្រុកមួយចំនួនក្នុងខេត្តបេកា (Beqaa Governorate) ដូចជាស្រុករ៉ាសាយ៉ា (Rashaya) និងស្រុកបេកាខាងលិច (Western Beqaa) ដែលជាស្រុកនៅភាគខាងត្បូងបំផុតនៃខេត្តបេកា ក៏អាចចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ខាងត្បូងនេះបានដែរ។ តំបន់នេះមានសារសំខាន់ខាងប្រវត្តិសាស្ត្រ សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ ជាពិសេសដោយសារវត្តមានរបស់ក្រុមនយោបាយយោធា និងជម្លោះជាមួយប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមភូមិសាស្ត្រ តំបន់ខាងត្បូងនេះមានទីតាំងនៅតាមបណ្តោយឆ្នេរមេឌីទែរ៉ាណេ និងលាតសន្ធឹងចូលដល់ជួរភ្នំលីបង់។ ទន្លេលីតានី (Litani River) ជាទន្លេដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងតំបន់នេះ។ ក្រុងសំខាន់ៗរួមមាន ក្រុងសៃដា (Sidon) និងក្រុងទីរ៉ូស (Tyre) ដែលជាក្រុងប្រវត្តិសាស្ត្រមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់។ ប្រជាជននៅក្នុងតំបន់នេះភាគច្រើនជាជនជាតិអារ៉ាប់ និងនិយាយភាសាអារ៉ាប់។ សាសនាធំជាងគេគឺសាសនាអ៊ីស្លាមនិកាយស៊ីអ៊ីត ប៉ុន្តែក៏មានសហគមន៍ស៊ុននី និងគ្រិស្តសាសនារស់នៅផងដែរ។ តាម Wikipedia ការកំណត់ព្រំដែនរដ្ឋបាលបច្ចុប្បន្នត្រូវបានធ្វើឡើងនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តំបន់ខាងត្បូងលីបង់មានប្រវត្តិដ៏សម្បូរបែបតាំងពីសម័យបុរាណ។ ក្រុងទីរ៉ូស និងសៃដា គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃអរិយធម៌ភូនីស៊ី (Phoenicians) ដែលល្បីល្បាញខាងនាវាចរណ៍ និងពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ។ ក្រោយមក តំបន់នេះស្ថិតក្រោមអាណានិគមរ៉ូម៉ាំង ប៊ីហ្សង់ទីន និងអាណាចក្រអូតូម៉ង់។ ក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ២០ តំបន់នេះបានក្លាយជាចំណុចក្តៅនៃជម្លោះរវាងក្រុមនយោបាយលីបង់ និងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៨ និង ១៩៨២ អ៊ីស្រាអែលបានចូលឈ្លានពានតំបន់នេះ ហើយបានកាន់កាប់មួយផ្នែកអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ ការដកទ័ពរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅឆ្នាំ ២០០០ បានបញ្ចប់ការកាន់កាប់នេះ ប៉ុន្តែក្រុមយោធាហេសបូឡាដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្នុងតំបន់នៅតែជាកត្តាយោធាដ៏សំខាន់។ សង្គ្រាមធំមួយទៀតបានផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ ២០០៦ រវាងអ៊ីស្រាអែលនិងហេសបូឡា ដែលបានបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្នុងតំបន់យ៉ាងដំណំ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម កងកម្លាំង UNIFIL របស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានដាក់ពង្រាយនៅទីនោះដើម្បីរក្សាសន្តិភាព។ នៅក្នុងសម័យទំនើប តំបន់នេះក៏ជាទីតាំងនៃការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងការកសាងឡើងវិញផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចនៃតំបន់ខាងត្បូងលីបង់ពឹងផ្អែកភាគច្រើនលើកសិកម្ម ដោយដំណាំសំខាន់ៗរួមមាន ក្រូច អូលីវ ថ្នាំជក់ និងផ្លែឈើត្រូពិច។ តំបន់នេះក៏មានសក្តានុពលខាងទេសចរណ៍ ជាពិសេសនៅទីក្រុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលមានសំណល់បុរាណវត្ថុពីសម័យភូនីស៊ី រ៉ូម៉ាំង និងប្រាសាទបុរាណនានា។ ឧស្សាហកម្មធុនតូច និងសិប្បកម្មក៏មានវត្តមានដែរ។ ខាងផ្នែកវប្បធម៌ តំបន់នេះជាចំណុចប្រសព្វនៃឥទ្ធិពលអារ៉ាប់ និងមេឌីទែរ៉ាណេ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងម្ហូបអាហារ តន្ត្រី និងពិធីបុណ្យប្រពៃណី។ តំបន់នេះក៏មានទីសក្ការបូជាសាសនាជាច្រើន ដែលទាក់ទាញអ្នកធ្វើធម្មយាត្រាមកពីកន្លែងផ្សេងៗ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងបរិបទទំនើប តំបន់ខាងត្បូងលីបង់នៅតែជាតំបន់មានសន្ទុះភូមិសាស្ត្រនយោបាយខ្លាំង។ ក្រុមហេសបូឡា ដែលជាអង្គការនយោបាយ-យោធាស៊ីអ៊ីត មានមូលដ្ឋានរឹងមាំនៅក្នុងតំបន់នេះ ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកត្តាសំខាន់ក្នុងនយោបាយលីបង់និងតំបន់។ ជម្លោះព្រំដែនជាមួយអ៊ីស្រាអែល ដូចជានៅតំបន់កសិដ្ឋានសេបា (Shebaa Farms) នៅតែមិនទាន់ដោះស្រាយ ហើយជារឿយៗមានភាពតានតឹងផ្នែកយោធា។ កងកម្លាំង UNIFIL បន្តមានវត្តមានដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើហិង្សា ប៉ុន្តែឧប្បត្តិហេតុបាញ់ផ្លោងគ្នានៅតែកើតឡើង។ អ្នកអានខ្មែរអាចតាមដានព័ត៌មានថ្មីៗពីតំបន់នេះតាមរយៈសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ ពីព្រោះស្ថានភាពនៅទីនេះអាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខតំបន់ និងពាណិជ្ជកម្មសកល។