ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ថៃភាគខាងត្បូងគឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រមួយនៅភាគខាងត្បូងបំផុតនៃប្រទេសថៃ ដែលបំបែកចេញពីថៃភាគកណ្តាលដោយបូកសណ្ឋានដីកោះក្រ (Kra Isthmus)។ តាម Wikipedia តំបន់នេះស្ថិតនៅលើឧបទ្វីបម៉ាឡេ ជាប់នឹងឈូងសមុទ្រថៃនៅខាងកើត សមុទ្រអង់ដាម៉ង់នៅខាងលិច និងមានព្រំដែនជាមួយប្រទេសម៉ាឡេស៊ីនៅខាងត្បូង។ ថៃភាគខាងត្បូងត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានទេសភាពឆ្នេរសមុទ្រដ៏ស្រស់ស្អាត កោះល្បីៗ និងភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ ដោយមានទាំងប្រជាជនថៃពុទ្ធសាសនិក និងប្រជាជនម៉ាឡេមូស្លីមនៅតំបន់ជ្រៅខាងត្បូង។ ក្នុងនាមជាតំបន់រដ្ឋបាល វារួមមានខេត្តចំនួន ១៤ ដូចជា សុរ៉ាត់ថានី ភូកេត នគរស្រីធម្មរាជ សុងខ្លា បាតតានី យ៉ាឡា និងណារ៉ាធិវ៉ាត់ ជាដើម។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ តំបន់នេះក៏ទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ពីពិភពលោកដោយសារបញ្ហាសន្តិសុខ និងការបះបោរនៅខេត្តភាគខាងត្បូងបី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ថៃភាគខាងត្បូងមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រភ្នំច្រើន ដោយមានជួរភ្នំដែលលាតសន្ធឹងពីកណ្តាលទៅខាងត្បូង និងវាលរាបតូចចង្អៀតតាមបណ្តោយឆ្នេរ។ តំបន់នេះសម្បូរទៅដោយកោះជាច្រើន ដូចជាកោះសាមុយ កោះភូកេត និងកោះភីភី។ អាកាសធាតុគឺជាប្រភេទព្រៃត្រូពិកសើម ដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន និងអំណោយផលដល់វិស័យកសិកម្ម ជាពិសេសដំណាំកៅស៊ូ និងប្រេងដូង។ បើនិយាយពីប្រជាជនវិញ ប្រជាជនភាគច្រើននៅក្នុងតំបន់ភាគខាងត្បូងគឺជាជនជាតិថៃដែលកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងខេត្តភាគខាងត្បូងបី (បាតតានី យ៉ាឡា ណារ៉ាធិវ៉ាត់) និងផ្នែកខ្លះនៃខេត្តសុងខ្លា ប្រជាជនភាគច្រើនគឺជាជនជាតិម៉ាឡេដែលកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម។ ពួកគេនិយាយភាសាម៉ាឡេប៉ាត្តានី (Pattani Malay) ជាភាសាកំណើត ខុសពីភាសាថៃកណ្តាល។ ចំពោះភាសាផ្លូវការ គឺភាសាថៃ ប៉ុន្តែគ្រាមភាសាថៃភាគខាងត្បូងក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុង Wikipedia តំបន់ថៃភាគខាងត្បូងធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្រស្រីវិជ័យ (Srivijaya) ដែលមានឥទ្ធិពលពីកោះស៊ូម៉ាត្រា ក្នុងអំឡុងសតវត្សទី៨ ដល់ទី១៣។ ក្រោយមក នគរស្រីធម្មរាជ (Ligor) បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏សំខាន់មួយ។ នៅសតវត្សទី១៤ អាណាចក្រអយុធ្យាបានពង្រីកឥទ្ធិពលចូលមកតំបន់នេះ ហើយក្រោយមកវាក៏បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃរាជាណាចក្រសៀម (ថៃ)។

Wikipedia ក៏បានរៀបរាប់ដែរថា នៅឆ្នាំ១៩០៩ សន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេស-សៀម (Anglo-Siamese Treaty) បានកំណត់ព្រំដែនរវាងសៀម និងចក្រភពអង់គ្លេស ដែលគ្រប់គ្រងម៉ាឡាយ៉ានាពេលនោះ។ សៀមបានប្រគល់រដ្ឋម៉ាឡេចំនួនបួន គឺកេដា (Kedah) កេឡាន់តាន់ (Kelantan) ពេរលីស (Perlis) និងតេរ៉េងហ្គានូ (Terengganu) ទៅឲ្យអង់គ្លេស ខណៈដែលអង់គ្លេសទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាពរបស់សៀមលើតំបន់ដែលនៅសេសសល់ រួមទាំងប៉ាត់តានីផង។ ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប៉ាត់តានីគឺមានលក្ខណៈដាច់ដោយឡែក ដោយធ្លាប់ជាសាសនរាជ្យម៉ាឡេដែលមានឯករាជ្យភាពមុនពេលត្រូវបានសៀមដណ្តើមកាន់កាប់នៅដើមសតវត្សទី២០។ អត្តសញ្ញាណម៉ាឡេ-មូស្លីមនេះបានបន្តរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន និងជាប្រភពនៃភាពតានតឹងនយោបាយ និងសន្តិសុខក្នុងតំបន់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចនៃថៃភាគខាងត្បូងពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើវិស័យកសិកម្ម ទេសចរណ៍ និងនេសាទ។ តាម Wikipedia ដំណាំកៅស៊ូ និងប្រេងដូងគឺជាផលិតផលកសិកម្មសំខាន់ៗដែលដាំដុះនៅក្នុងតំបន់នេះ។ តំបន់ឆ្នេរនិងកោះជាច្រើនទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ជាពិសេសទៅកាន់ភូកេត កោះសាមុយ និងក្រៈប៊ី។ អាកាសយានដ្ឋាននានាដូចជាអាកាសយានដ្ឋានកោះសាមុយ និងអាកាសយានដ្ឋានហាត់យ៉ៃ (Hat Yai) ក៏បម្រើចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាសយ៉ាងមមាញឹកផងដែរ។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ តំបន់នេះជាកន្លែងដែលវប្បធម៌ថៃ ចិន និងម៉ាឡេប្រសព្វគ្នា។ ប្រាសាទពុទ្ធសាសនាដ៏ចំណាស់ដូចជា វត្តព្រះមហាធាតុនៅនគរស្រីធម្មរាជ និងប្រាសាទបូរ៉ុមថាត់ឆាយ៉ា (Borom That Chaiya) បង្ហាញពីឥទ្ធិពលស្ថាបត្យកម្មសម័យស្រីវិជ័យ។ ម្ហូបអាហារថៃភាគខាងត្បូងមានភាពល្បីល្បាញដោយសាររសជាតិហិរ និងការប្រើប្រាស់គ្រឿងសមុទ្រ។ ទន្ទឹមនេះ ប្រជាជនម៉ាឡេមូស្លីមនៅភាគខាងត្បូងរក្សានូវទំនៀមទម្លាប់អ៊ីស្លាមដ៏រឹងមាំ ដូចជាការស្លៀកពាក់ប្រពៃណី ពិធីបុណ្យសាសនា និងសិល្បៈដូចជារបាំម៉ាឡេជាដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ថៃភាគខាងត្បូងកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាសន្តិសុខយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយសារការបះបោរដែលកំពុងបន្តនៅក្នុងខេត្តបាតតានី យ៉ាឡា និងណារ៉ាធិវ៉ាត់ តាំងពីឆ្នាំ២០០៤ មកម្ល៉េះ។ យោងតាម Wikipedia ការបះបោរនេះបានបណ្តាលឲ្យមានអ្នកស្លាប់ជាង ៧០០០ នាក់ ហើយក្រុមបំបែកដីធ្លីដូចជា បារីសាន់រ៉េវ៉ូលូស៊ី ណាស៊ីអូណាល់ (BRN) និងអង្គការរំដោះប៉ាត់តានី (PULO) តស៊ូទាមទារស្វ័យភាព ឬឯករាជ្យភាពសម្រាប់តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ាត់តានី។ រដ្ឋាភិបាលថៃបានដាក់ចេញវិធានការសន្តិសុខពិសេស រួមទាំងច្បាប់អាជ្ញាសឹក និងកិច្ចចរចាសន្តិភាពម្តងម្កាល ប៉ុន្តែអំពើហិង្សានៅតែកើតមានជាបន្តបន្ទាប់។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទនេះមានសារៈសំខាន់ព្រោះវាបង្ហាញពីបញ្ហាជនជាតិភាគតិច និងជម្លោះដែនដីនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ លើសពីនេះ ថៃភាគខាងត្បូងគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើន ដូច្នេះស្ថានភាពសន្តិសុខ និងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនៅទីនោះអាចប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនង និងវិស័យទេសចរណ៍ក្នុងតំបន់។ ការយកចិត្តទុកដាក់លើដំណើរការចរចាសន្តិភាព និងរបាយការណ៍ស្តីពីអំពើហិង្សានៅតែជាប្រធានបទសំខាន់នៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។