ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រណាំងអវកាស គឺជាការប្រកួតប្រជែងនៅសតវត្សរ៍ទី២០ រវាងគូប្រជែងក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់ គឺសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត ដើម្បីសម្រេចឱ្យបានសមត្ថភាពអវកាសខ្ពស់ជាងគេ។ តាមវិគីភីឌា ការប្រណាំងនេះមានប្រភពចេញពីការប្រណាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដែលផ្អែកលើមីស៊ីលបាលីស្ទិករវាងប្រទេសទាំងពីរ ដែលកើតឡើងបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ និងការចាប់ផ្ដើមនៃសង្គ្រាមត្រជាក់។

តាមវិគីភីឌាដដែល ភាពជោគជ័យក្នុងអវកាសត្រូវបានចាត់ទុកថាចាំបាច់សម្រាប់សន្តិសុខជាតិ ជាពិសេសទាក់ទងនឹងមីស៊ីលឆ្លងទ្វីប និងសមត្ថភាពស៊ើបការណ៍តាមផ្កាយរណប ហើយក៏បានក្លាយជាផ្នែកនៃនិមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌ និងមនោគមវិជ្ជានៃសម័យកាលនោះផងដែរ។ លទ្ធផលនៃការប្រណាំងនេះរួមមាន ការបាញ់បង្ហោះផ្កាយរណបសិប្បនិម្មិតដំបូងគេ ការបញ្ជូនយានរ៉ូបូតទៅចុះចតលើព្រះចន្ទ ភពសុក្រ និងភពព្រះអង្គារ ព្រមទាំងការហោះហើររបស់មនុស្សក្នុងគន្លងទាបជុំវិញផែនដី រហូតដល់ព្រះចន្ទ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រណាំងនេះកើតឡើងរវាងមហាអំណាចពីរ ដែលស្ថិតនៅដែនដីផ្សេងគ្នា។ សហរដ្ឋអាមេរិកស្ថិតនៅអាមេរិកខាងជើង រីឯសហភាពសូវៀតគ្របដណ្ដប់លើតំបន់អឺរ៉ាស៊ី ហើយប្រទេសទាំងពីរបានដឹកនាំប្លុកនយោបាយ និងមនោគមវិជ្ជាពីរផ្ទុយគ្នា។

តាមវិគីភីឌា នៅពីក្រោយការប្រណាំងនេះមានមនុស្សជាច្រើន ដូចជាវិស្វកររ៉ុក្កែត Wernher von Braun ដែលគំនូរគំរូស្ថានីយ៍អវកាសឆ្នាំ១៩៥២ របស់លោកនៅតែត្រូវបានចងចាំ ព្រមទាំងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ William Pickering និង James Van Allen ដែលបានបង្ហាញគំរូផ្កាយរណប Explorer ១ ក្នុងសន្និសីទកាសែត។ អវកាសយានិកសូវៀត Yuri Gagarin បានក្លាយជាមនុស្សដំបូងគេដែលធ្វើដំណើរទៅក្នុងអវកាស ខណៈដែល Alan Shepard ក្លាយជាអវកាសយានិកអាមេរិកដំបូងគេនៅឆ្នាំ១៩៦១។ សត្វក៏បានចូលរួមផងដែរ ដូចជាឆ្កែ Laika ដែលត្រូវបានរំលឹកនៅលើត្រាប្រៃសណីយ៍។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃការប្រណាំង គឺការបាញ់បង្ហោះផ្កាយរណប Sputnik ១ របស់សហភាពសូវៀតក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ ដែលជាផ្កាយរណបសិប្បនិម្មិតដំបូងគេនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ បន្ទាប់មក សូវៀតបានបន្តឈានមុខ ដោយបញ្ជូនឆ្កែ Laika ឡើងទៅអវកាស ថតរូបផ្ទៃខាងក្រោយនៃព្រះចន្ទជាលើកដំបូងដោយយាន Luna ៣ និងបញ្ជូន Yuri Gagarin ឡើងទៅក្នុងគន្លងផែនដីក្នុងឆ្នាំ១៩៦១។

សហរដ្ឋអាមេរិកបានឆ្លើយតបដោយកម្មវិធី Mercury Gemini និង Apollo ដែលប្រើប្រាស់រ៉ុក្កែតជាច្រើនប្រភេទ រួមទាំងរ៉ុក្កែត Saturn IB របស់ NASA។ ប្រធានាធិបតី John F. Kennedy បានដាក់គោលដៅបញ្ជូនមនុស្សទៅដល់ព្រះចន្ទ ហើយនៅខែធ្នូ ១៩៦៥ យាន Gemini ៦ និង Gemini ៧ បានជួបគ្នានៅក្នុងគន្លង ដែលជាជំហានសំខាន់សម្រាប់បេសកកម្មទៅព្រះចន្ទ។ យាន Mariner ២ បានក្លាយជាយានអវកាសអន្តរភពដំបូងគេដែលទទួលជោគជ័យ ហើយតាមវិគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្ដើមឈានមុខលើសូវៀតក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥។ ការប្រណាំងក៏មានតម្លៃថ្លៃផងដែរ៖ អគ្គិភ័យលើយាន Apollo ១ បានសម្លាប់ក្រុមអវកាសយានិក ហើយយាន Soyuz ១ របស់សូវៀតក៏បានធ្លាក់ខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

ចំណុចកំពូលនៃការប្រណាំងគឺជោគជ័យរបស់គម្រោង Apollo។ នៅថ្ងៃទី២៤ ធ្នូ ១៩៦៨ អវកាសយានិក William Anders នៃយាន Apollo ៨ បានថតរូប Earthrise ដ៏ល្បីល្បាញ ហើយនៅឆ្នាំ១៩៦៩ បេសកកម្ម Apollo ១១ បានបញ្ជូនមនុស្សទៅចុះចតលើផ្ទៃព្រះចន្ទជាលើកដំបូង ហើយកាសែតបានចុះផ្សាយពាក្យដ៏ល្បីថា The Eagle has landed។ សូវៀតក៏បានអភិវឌ្ឍយានចុះចត LK សម្រាប់បេសកកម្មមនុស្សទៅព្រះចន្ទដូចគ្នា ប៉ុន្តែជោគជ័យក្នុងការទៅដល់ព្រះចន្ទបានទៅលើសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្រោយមក ភាពតានតឹងបានថយចុះ ហើយភាគីទាំងពីរបានងាកទៅរកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ៖ នៅឆ្នាំ១៩៧៥ បេសកកម្ម Apollo–Soyuz បាននាំឱ្យ Thomas Stafford និង Alexei Leonov ចាប់ដៃគ្នានៅក្នុងអវកាស ហើយភាគីទាំងពីរបានអភិវឌ្ឍស្ថានីយ៍អវកាស ដូចជា Salyut របស់សូវៀត និង Skylab របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ រីឯសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បានបញ្ជូនយាន Viking ១ ទៅថតផ្ទៃភពព្រះអង្គារផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចនៃការប្រណាំងអវកាសផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធនឹងវិស័យការពារជាតិ។ តាមវិគីភីឌា ឫសគល់នៃការប្រណាំងគឺការប្រណាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរផ្អែកលើមីស៊ីលបាលីស្ទិក ហើយភាពជោគជ័យក្នុងអវកាសត្រូវបានចាត់ទុកថាចាំបាច់សម្រាប់មីស៊ីលឆ្លងទ្វីប និងការស៊ើបការណ៍តាមផ្កាយរណប។ ដូច្នេះ រ៉ុក្កែត ផ្កាយរណប និងកម្មវិធីហោះហើរមនុស្ស គឺជាវិស័យវិនិយោគដ៏ធំ ដែលមានផលប្រយោជន៍ទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខជាតិ។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរនៅក្នុងអវកាស Starfish Prime ហើយសូវៀតបានអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធប្រឆាំងផ្កាយរណប Istrebitel Sputnikov។

នៅផ្នែកវប្បធម៌វិញ ការប្រណាំងអវកាសបានក្លាយជាផ្នែកនៃនិមិត្តសញ្ញា និងមនោគមវិជ្ជានៃសម័យកាល ដោយសមិទ្ធផលអវកាសត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្ហាញពីភាពខ្លាំងរបស់ប្រទេសនីមួយៗ។ ត្រាប្រៃសណីយ៍ដែលរំលឹកដល់ Sputnik ១ ឆ្នាំ១៩៥៧ និងត្រាឆ្នាំ១៩៦៤ ដែលមានរូប Yuri Gagarin ជាមួយយាន Vostok ១ បង្ហាញថាតួអង្គអវកាសបានក្លាយជាវីរបុរសជាតិ។ សូម្បីតែមុនពេលការប្រណាំងចាប់ផ្ដើម គំនូរគំរូស្ថានីយ៍អវកាសរបស់ von Braun ក្នុងឆ្នាំ១៩៥២ ក៏បានបង្ហាញថាការស្រមើស្រមៃអំពីអវកាសមានឥទ្ធិពលលើសាធារណជនរួចទៅហើយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បេតិកភណ្ឌនៃការប្រណាំងអវកាសនៅតែមានវត្តមាននៅក្នុងពិភពលោកសព្វថ្ងៃ។ ក្រោយយុគនៃការប្រកួតប្រជែង កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងអតីតគូប្រជែងបានរីកចម្រើនជាបន្តបន្ទាប់៖ យានអវកាស Atlantis បានភ្ជាប់ជាមួយស្ថានីយ៍ Mir របស់រុស្ស៊ី ហើយបច្ចុប្បន្ន ស្ថានីយ៍អវកាសអន្តរជាតិ (ISS) គឺជាគម្រោងអវកាសអន្តរជាតិដ៏ធំ ដែលអវកាសយានិកមកពីប្រទេសផ្សេងៗគ្នាធ្វើការជាមួយគ្នា។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ការស្គាល់ប្រវត្តិនៃការប្រណាំងអវកាស គឺជាមូលដ្ឋានសម្រាប់តាមដានព័ត៌មានអវកាសសម័យបច្ចុប្បន្ន ចាប់ពីបេសកកម្មទៅស្ថានីយ៍ ISS រហូតដល់ការបាញ់បង្ហោះផ្កាយរណបថ្មីៗ។ ការប្រណាំងដែលចាប់ផ្ដើមក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧ នៅតែជាផ្នែកសំខាន់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយ បច្ចេកវិទ្យា និងវប្បធម៌នៃសតវត្សរ៍ទី២០។