ការហោះហើរអវកាស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការហោះហើរអវកាស គឺជាការប្រើប្រាស់វិស្វកម្មអវកាស (astronautics) ដើម្បីបាញ់បង្ហោះវត្ថុហោះហើរ ដែលភាគច្រើនជាយានអវកាស ចេញទៅកាន់លំហអវកាសខាងក្រៅ ឬឆ្លងកាត់វាទាំងមូល ដោយអាចមានមនុស្សនៅលើយានឬក៏អត់។ តាមការរៀបរាប់របស់វិគីភីឌា ការហោះហើរអវកាសភាគច្រើនគឺគ្មានមនុស្សបើក ហើយធ្វើឡើងជាចម្បងជាមួយយានអវកាសដូចជាផ្កាយរណបដែលដាក់ក្នុងគន្លងជុំវិញផែនដី ប៉ុន្តែក៏រួមមានយានស៊ើបអង្កេតអវកាស (space probes) សម្រាប់ការហោះហើរទៅក្រៅគន្លងផែនដីផងដែរ។ យានទាំងនោះដំណើរការដោយការបញ្ជាពីចម្ងាយ (telerobotic) ឬការគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯង (autonomous)។

ការហោះហើរអវកាសដែលមានមនុស្សជិះរួមមានកម្មវិធីដូចជា ស្យូហ្ស (Soyuz) របស់រុស្ស៊ី, សេនចូវ (Shenzhou) របស់ចិន, កម្មវិធីអាប៉ូឡូ (Apollo) ដែលបានចុះចតនៅលើព្រះច័ន្ទកន្លងមក និងកម្មវិធីយានអវកាស (Space Shuttle) ជាដើម។ បច្ចុប្បន្ន ការហោះហើរអវកាសផ្សេងទៀតកំពុងធ្វើឡើងទៅកាន់ស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ (ISS) និងស្ថានីយអវកាសធានគង់ (Tiangong) របស់ចិន។ ការរីកចម្រើននេះបានធ្វើឱ្យមនុស្សអាចរស់នៅ និងធ្វើការក្នុងលំហអវកាសបានយូរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

លំហអវកាសគឺជាបរិស្ថានដែលគ្មានខ្យល់ សីតុណ្ហភាពខ្លាំង និងមានវិទ្យុសកម្មខ្ពស់។ ដើម្បីឈានទៅដល់លំហ យានត្រូវឆ្លងកាត់បន្ទាត់កាមែន (Kármán line) ដែលស្ថិតនៅកម្ពស់ ១០០ គីឡូម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ផ្កាយរណបភាគច្រើនដាក់នៅគន្លងទាប (Low Earth Orbit - LEO) ឬគន្លងភូម័រស្ថាពរ (Geostationary Orbit - GEO) សម្រាប់គោលបំណងទំនាក់ទំនងនិងអង្កេតផែនដី។

អវកាសយានិក ឬក្រុមមនុស្សដែលហោះហើរក្នុងលំហ ត្រូវបានជ្រើសរើសពីប្រទេសផ្សេងៗ ហើយទទួលការហ្វឹកហាត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងទាំងផ្នែករាងកាយនិងបច្ចេកទេស។ មនុស្សដំបូងដែលបានធ្វើដំណើរក្នុងលំហគឺ យូរី ហ្គាហ្គារិន (Yuri Gagarin) របស់សហភាពសូវៀតនៅឆ្នាំ ១៩៦១។ បន្ទាប់មកមានអវកាសយានិកអាមេរិកដូចជា នៀល អាមស្ត្រង (Neil Armstrong) ដែលបានដើរលើព្រះច័ន្ទនៅឆ្នាំ ១៩៦៩។ បច្ចុប្បន្ន ស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ (ISS) បានទទួលអវកាសយានិករាប់សិបនាក់ពីជាតិសាសន៍ផ្សេងៗ ដែលរស់នៅក្នុងស្ថានភាពទំនាញសូន្យ និងធ្វើការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការហោះហើរអវកាសចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងគ្រាប់រ៉ុកកែត V-2 របស់អាល្លឺម៉ង់ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២។ តាមវិគីភីឌា រ៉ុកកែត V-2 ដែលរចនាដោយវើណាហឺ ហ្វន ប្រោន (Wernher von Braun) គឺជាវត្ថុដំបូងគេដែលបង្កើតដោយមនុស្សហើយបានទៅដល់លំហនៅឆ្នាំ ១៩៤៤។ ក្រោយសង្គ្រាម ការប្រកួតប្រជែងអវកាស (Space Race) រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពសូវៀតបានជំរុញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នៅថ្ងៃទី ៤ តុលា ឆ្នាំ ១៩៥៧ សហភាពសូវៀតបានបាញ់បង្ហោះផ្កាយរណប Sputnik ១ ដែលជាផ្កាយរណបសិប្បនិម្មិតដំបូងគេ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកបានឆ្លើយតបជាមួយ Explorer ១ នៅឆ្នាំ ១៩៥៨។

ជោគជ័យធំៗបន្ទាប់រួមមានការបញ្ជូនមនុស្សដំបូងទៅកាន់លំហ យូរី ហ្គាហ្គារិន នៅឆ្នាំ ១៩៦១ និងកម្មវិធីអាប៉ូឡូរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលបានសម្រេចការចុះចតនៅលើព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៦៩។ យាន Luna ១ របស់សូវៀតនៅឆ្នាំ ១៩៥៩ គឺជាវត្ថុសិប្បនិម្មិតដំបូងដែលអាចយកឈ្នះទំនាញផែនដីបាន។ ក្នុងទសវត្សរ៍ក្រោយមក កម្មវិធី Space Shuttle បាននាំមកនូវយានអវកាសដែលអាចប្រើឡើងវិញបាន និងបានជួយសាងសង់ស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ។ ប្រទេសចិនបានក្លាយជាប្រទេសទី ៣ ដែលបានបញ្ជូនមនុស្សទៅកាន់លំហនៅឆ្នាំ ២០០៣ និងបានសាងសង់ស្ថានីយអវកាសផ្ទាល់ខ្លួនឈ្មោះថា ធានគង់ (Tiangong)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចនៃការហោះហើរអវកាសបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ចាប់ពីឧស្សាហកម្មផ្កាយរណប សេវាកម្មបាញ់បង្ហោះ រហូតដល់វិស័យទេសចរណ៍អវកាស។ តាមវិគីភីឌា ក្រុមហ៊ុនឯកជនដូចជា SpaceX, Blue Origin និង Virgin Galactic បានផ្លាស់ប្តូរទិដ្ឋភាពនៃការហោះហើរអវកាស ដោយផ្តល់សេវាដឹកជញ្ជូនទំនិញនិងមនុស្សទៅកាន់ ISS និងគ្រោងនឹងធ្វើដំណើរទៅកាន់ព្រះច័ន្ទនិងភពអង្គារ។ ផ្កាយរណបពាណិជ្ជកម្មដូចជា Starlink របស់ SpaceX កំពុងផ្តល់សេវាអ៊ីនធឺណិតទូទាំងពិភពលោក។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការរុករកអវកាសបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ភាពយន្ត អក្សរសាស្ត្រ និងសិល្បៈ។ រូបភាពនៃអវកាសយានិក និងការឯកានៅក្នុងលំហ បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃក្តីស្រមៃរបស់មនុស្សជាតិ។ ការផ្សាយផ្ទាល់នៃការចុះចតនៅលើព្រះច័ន្ទត្រូវបានមើលដោយមនុស្សរាប់លាននាក់ ហើយព្រឹត្តិការណ៍នោះបានជំរុញឱ្យមានការចាប់អារម្មណ៍លើវិទ្យាសាស្ត្រទូទាំងពិភពលោក។ វប្បធម៌អវកាសក៏រួមបញ្ចូលទាំងការប្រកួតប្រជែងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា និងការសហការអន្តរជាតិផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការហោះហើរអវកាសមានសារៈសំខាន់ណាស់ ដោយសារបច្ចេកវិទ្យាអវកាសត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាប្រព័ន្ធ GPS ការព្យាករអាកាសធាតុ និងការទំនាក់ទំនងតាមផ្កាយរណប។ ប្រទេសកម្ពុជាក៏បានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីផ្កាយរណបសម្រាប់កសិកម្ម និងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិផងដែរ។

បច្ចុប្បន្ន សហគមន៍អន្តរជាតិកំពុងផ្តោតទៅលើកម្មវិធីត្រឡប់ទៅព្រះច័ន្ទវិញ (Artemis) របស់ NASA ដែលមានគោលដៅនាំស្ត្រីដំបូងនិងបុរសម្នាក់ទៀតទៅកាន់ព្រះច័ន្ទនៅទសវត្សរ៍នេះ។ ក្រុមហ៊ុនឯកជនដូចជា SpaceX កំពុងអភិវឌ្ឍយាន Starship សម្រាប់ដំណើរទៅកាន់ភពអង្គារ។ លើសពីនេះ ស្ថានីយអវកាសថ្មីៗដូចជា Tiangong កំពុងទទួលអវកាសយានិកអន្តរជាតិ ដែលបង្ហាញពីការបន្តកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យនេះ។ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក៏មានការចាប់អារម្មណ៍លើការធ្វើទេសចរណ៍អវកាស ដែលអាចនឹងក្លាយជាសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មធំមួយ។