ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ព្រះរាជាណាចក្រអេស្ប៉ាញ និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានរក្សាទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សរ៍។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ជនជាតិអេស្ប៉ាញគឺជាជនជាតិអឺរ៉ុបដំបូងគេដែលបង្កើតការតាំងទីលំនៅអចិន្ត្រៃយ៍នៅលើទឹកដីដែលបច្ចុប្បន្នជាសហរដ្ឋអាមេរិក។ ការតាំងទីលំនៅដំបូងបង្អស់គឺនៅ San Juan កោះ Puerto Rico ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៥២១ ដោយលោក Juan Ponce de León។ ៣៥ ឆ្នាំក្រោយមក ឧត្តមនាវីឯក Pedro Menéndez de Avilés បានបង្កើតទីក្រុង St. Augustine នៅតំបន់ Florida ដែលជាទីតាំងតូចមិនដែលរីកធំធាត់ឡើយ។ ទឹកដីដែលមានទំហំធំនិងអចិន្ត្រៃយ៍ជាងនេះត្រូវបានបង្កើតនៅរដ្ឋ New Mexico និង California ព្រមទាំងផ្នែកខ្លះនៃ Texas និង Arizona ដែលបានក្លាយជាផ្នែកនៃប្រវត្តិសាស្ត្រអាណានិគមអាមេរិក។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ទោះបីជាធាតុអេស្ប៉ាញក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិកភាគច្រើនត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិកមិនអើពើនៅក្រោយឯករាជ្យក៏ដោយ គំនិត "ព្រំដែនអេស្ប៉ាញ" ត្រូវបានអ្នកសិក្សាសតវត្សទី ២០ អភិវឌ្ឍឡើង ដោយធ្វើសមាហរណកម្មអេស្ប៉ាញទៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីឋិតនៅឆ្ងាយដាច់ស្រយាលពីគ្នាតាមភូមិសាស្ត្រក៏ដោយ កេរ្តិ៍ដំណែលនៃការតាំងទីលំនៅអេស្ប៉ាញនៅតំបន់ភាគនិរតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែជាក់ស្តែងរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ គំនិត "ព្រំដែនអេស្ប៉ាញ" ដែល Wikipedia បានរៀបរាប់ បញ្ជាក់ពីឥទ្ធិពលវប្បធម៌ ភាសា និងស្ថាបត្យកម្មដែលបង្កប់ក្នុងសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ ស្ថានទូតអេស្ប៉ាញនៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី រួមជាមួយស្ថានកុងស៊ុលនានា ដើរតួជាស្ពានតភ្ជាប់ផ្នែកការទូត ពាណិជ្ជកម្ម និងទំនាក់ទំនងប្រជាជននិងប្រជាជន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងប្រទេសទាំងពីរមានវិសាលភាពធំធេង ហើយត្រូវបានកត់ត្រាយ៉ាងលម្អិតដោយ Wikipedia។ ក្រៅពីការតាំងទីលំនៅដំបូងនៅសតវត្សទី ១៦ អេស្ប៉ាញបានដើរតួនាទីគាំទ្រអាណានិគមអាមេរិកកំឡុងបដិវត្តន៍អាមេរិក។ លោក Bernardo de Gálvez ដែលជាវីរជនយោធាអេស្ប៉ាញ បានដឹកនាំយុទ្ធនាការវាយប្រហារទ័ពអង់គ្លេសនៅភាគខាងត្បូង ដូចបានបង្ហាញក្នុងគំនូរប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ក្រោយបដិវត្តន៍ លោក John Jay បានបម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីអាមេរិកប្រចាំអេស្ប៉ាញ និងជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការបរទេសពីឆ្នាំ ១៧៨៤ ដល់ ១៧៨៩ ដូចដែល Wikipedia បានកត់ត្រា។

នៅសតវត្សទី ១៩ ទំនាក់ទំនងបានបន្តដោយមានឥស្សរជនដូចជាលោក Carl Schurz ដែលជារដ្ឋមន្ត្រីប្រចាំអេស្ប៉ាញនៅពេលសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក។ ប៉ុន្តែចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៩៨ ជាមួយនឹងសង្គ្រាមអេស្ប៉ាញ-អាមេរិក។ សមរភូមិ Manila Bay ដែលជាការប្រយុទ្ធទ័ពជើងទឹក និងសមរភូមិ San Juan Hill បាននាំឲ្យអេស្ប៉ាញបាត់បង់អាណានិគមចុងក្រោយរបស់ខ្លួន រួមទាំងហ្វីលីពីន និងព័រតូរីកូ ទៅឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិក។

នៅសតវត្សទី ២០ អេស្ប៉ាញបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមស៊ីវិល (១៩៣៦-១៩៣៩) ដែលកងវរសេនាតូច Abraham Lincoln ដែលផ្សំឡើងដោយអ្នកស្ម័គ្រចិត្តអាមេរិកបានចូលរួមប្រយុទ្ធ។ បន្ទាប់ពីលោក Francisco Franco ឡើងកាន់អំណាច សហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កើតទំនាក់ទំនងដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ជាពិសេសក្នុងបរិបទសង្គ្រាមត្រជាក់។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ កិច្ចព្រមព្រៀងការពារជាតិត្រូវបានចុះ ដោយអនុញ្ញាតឲ្យមានមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិកនៅអេស្ប៉ាញ រួមទាំងមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹក Rota។ លោក Franco បានជួបប្រធានាធិបតី Dwight D. Eisenhower ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៩ ដូចមានក្នុងរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រ។

បន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់លោក Franco អេស្ប៉ាញបានផ្លាស់ប្តូរទៅរបបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញក្រោមព្រះបាទ Juan Carlos I ដែលបានជួបជាមួយប្រធានាធិបតី Gerald Ford នៅសេតវិមានក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦។ អេស្ប៉ាញបានចូលជាសមាជិកអង្គការណាតូក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៦ បន្ទាប់ពីប្រជាមតិដ៏ចម្រូងចម្រាស ដែលពង្រឹងចំណងសន្តិសុខជាមួយអាមេរិក។ នៅសតវត្សទី ២១ ទំនាក់ទំនងបានជួបប្រទះភាពតានតឹងលើបញ្ហាសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ាក់ នៅពេលនាយករដ្ឋមន្ត្រី José Luis Rodríguez Zapatero ដកទ័ពអេស្ប៉ាញចេញ បន្ទាប់ពីលោក José María Aznar បានគាំទ្រយ៉ាងសកម្មដល់សម្ព័ន្ធភាពដឹកនាំដោយអាមេរិក។

ក្នុងទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ ទំនាក់ទំនងបានប្រសើរឡើងវិញ។ ព្រះមហាក្សត្រ Felipe VI បានជួបជាមួយប្រធានាធិបតី Barack Obama ក្នុងឆ្នាំ ២០១៤។ ហើយនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២ នាយករដ្ឋមន្ត្រី Pedro Sánchez បានស្វាគមន៍ប្រធានាធិបតី Joe Biden នៅវិមាន Moncloa ដើម្បីចាប់ផ្តើមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមថ្មី ដែលបញ្ជាក់ពីភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ។ Wikipedia បានចងក្រងព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះយ៉ាងលម្អិត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ឥទ្ធិពលវប្បធម៌អេស្ប៉ាញនៅសហរដ្ឋអាមេរិកគឺជ្រាលជ្រៅ ដោយសារការតាំងទីលំនៅយូរអង្វែងនិងគំនិត "ព្រំដែនអេស្ប៉ាញ" ដែល Wikipedia បានពិពណ៌នា។ ភាសាអេស្ប៉ាញ ម្ហូបអាហារ ពិធីបុណ្យ និងសិល្បៈបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃសង្គមអាមេរិក ជាពិសេសនៅរដ្ឋដូចជា California, Texas, Florida និង New Mexico។ ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចក៏បានរីកចម្រើនស្របគ្នា ដោយមានការផ្លាស់ប្តូរពាណិជ្ជកម្មនិងការវិនិយោគរវាងអេស្ប៉ាញក្នុងនាមជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប៉ុន្តែតួលេខជាក់លាក់មិនត្រូវបានរាយការណ៍នៅក្នុងប្រភព Wikipedia នេះទេ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន អេស្ប៉ាញនិងសហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធក្នុងអង្គការណាតូ ហើយបន្តពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យសន្តិសុខ សេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យា។ ការជួបប្រជុំរវាងលោក Sánchez និងលោក Biden ក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២ បានបង្កើតសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមមួយដែលសង្កត់ធ្ងន់លើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ សន្តិសុខអ៊ីនធឺណិត និងការគាំទ្រដល់អ៊ុយក្រែន។ ដូចដែល Wikipedia បានរាយការណ៍ ជំនួបនេះជានិមិត្តរូបនៃភាពរឹងមាំឡើងវិញនៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីទំនាក់ទំនងនេះអាចផ្តល់ទស្សនវិស័យលើនយោបាយអន្តរជាតិ ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទដែលកម្ពុជាក៏មានទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយជាមួយប្រទេសទាំងពីរ។