ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ស្រីលង្កា (ឈ្មោះផ្លូវការ៖ សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមប្រជាធិបតេយ្យស្រីលង្កា) គឺជាប្រទេសកោះមួយស្ថិតនៅក្នុងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ភាគនិរតីនៃឈូងសមុទ្របេងហ្គាល់។ យោងតាមវគីភីឌា ប្រទេសនេះមានព្រំដែនសមុទ្រជាប់ជាមួយឥណ្ឌា និងម៉ាល់ឌីវ។ រដ្ឋធានីនីតិប្បញ្ញត្តិគឺ ស្រីជ័យវធ៌នបុរៈកូត្តេ ខណៈដែលទីក្រុងកូឡុំបូគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម នយោបាយ និងវប្បធម៌ធំបំផុត។ ប្រជាជនមានចំនួនប្រមាណ ២២ លាននាក់ ដោយភាគច្រើនជាជនជាតិសិង្ហលេស និងជនជាតិតាមីលជាក្រុមធំទីពីរ។ កាលពីសម័យអាណានិគម ប្រទេសនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "សៃឡង់" (Ceylon) ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ស្រីលង្កាមានភូមិសាស្ត្រចម្រុះដោយមានតំបន់ឆ្នេរខ្សាច់នៅជុំវិញកោះ និងតំបន់ខ្ពង់រាបភ្នំនៅភាគកណ្តាល។ ផែនទីសណ្ឋានដីពីវគីភីឌាបង្ហាញពីលក្ខណៈភ្នំ និងទន្លេ។ កោះនេះមានអាកាសធាតុត្រូពិច និងមានព្រៃឈើត្រូពិចធំៗដែលជាជម្រកសត្វព្រៃជាច្រើនប្រភេទ។ យោងតាមវគីភីឌា ស្រីលង្កាមានសត្វដំរីស្រីលង្កា (Elephas maximus maximus) និងខ្លារខិនស្រីលង្កា (Panthera pardus kotiya) ដែលជាប្រភេទរងកម្រ។ លើសពីនេះ កោះនេះក៏មានរុក្ខជាតិកម្រដូចជា មហារាជមាលា (Rhododendron arboreum ssp. zeylanicum) ដែលដុះនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល។

ប្រជាជនស្រីលង្កាមានប្រមាណ ២២ លាននាក់។ ជនជាតិសិង្ហលេសដែលនិយាយភាសាសិង្ហលេសមានចំនួនភាគច្រើន ខណៈជនជាតិតាមីលនិយាយភាសាតាមីល។ ក្រុមជនជាតិដទៃទៀតរួមមាន មូស (Moors) តាមីលឥណ្ឌា ប៊ើហ្គើរ (Burghers) ម៉ាឡេ ចិន និងវេដា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ស្រីលង្កាមានអាយុកាលយូរលង់ណាស់មកហើយ។ តាមការរាយការណ៍របស់វគីភីឌា ភស្តុតាងនៃអរិយធម៌ដំបូងគេរួមមានផែនទីបុរាណរបស់តូលេមី (Ptolemy) ពីសតវត្សទី ១ នៃគ.ស. ដែលបានហៅកោះនេះថា តាព្រូបាណា (Taprobana)។ នៅសម័យបុរាណ ព្រះអង្គធាតុសេនៈ (Dhatusena) នៃនគរអនុរាធបុរៈ (Anuradhapura) បានកសាងព្រះពុទ្ធរូបឈរអាវុកាណា (Avukana) កម្ពស់ ១២ ម៉ែត្រក្នុងសតវត្សទី ៥។ គួរឱ្យកត់សម្គាល់ផងដែរ គឺបន្ទាយសីគីរី (Sigiriya) ដែលត្រូវបានកសាងឡើងដោយព្រះបាទកស្សបៈទី ១ (Kashyapa I) ក្នុងរវាងឆ្នាំ ៤៧៧-៤៩៥ នៃគ.ស. ជារាជធានីថ្មីដែលមានការពាររឹងមាំ ហើយក្រោយមកប្រើជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា។ រូបចម្លាក់ថ្មនៅគាល់វិហារ៉ា (Gal Vihara) ក្នុងទីក្រុងប៉ូឡុនណារុវ៉ា (Polonnaruwa) សតវត្សទី ១២ ក៏បង្ហាញពីឥទ្ធិពលនៃព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយានផងដែរ។

នៅក្នុងសម័យអាណានិគម ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ ហូឡង់ និងអង់គ្លេសបានមកដល់កោះនេះជាបន្តបន្ទាប់។ រូបភាពគំនូរពីសតវត្សទី ១៧ បង្ហាញពីអ្នករុករកជនជាតិហូឡង់ ឈ្មោះ ជ៉ូរីស វ៉ាន់ ស្ពីលប៊ើហ្គិន (Joris van Spilbergen) ជួបជាមួយព្រះបាទវិមលធម្មសូរិយា (Vimaladharmasuriya) ក្នុងឆ្នាំ ១៦០២។ ក្រោមការត្រួតត្រារបស់ចក្រភពអង់គ្លេស កោះនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា សៃឡង់ (Ceylon)។ ស្ដេចចុងក្រោយរបស់ជនជាតិដើម គឺព្រះបាទស្រីវិក្រមៈរាជសិង្ហៈ (Sri Vikrama Rajasinha) នៃនគរកន្ទី (Kandy) ដែលត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងរូបភាពពីវគីភីឌា។

ការផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកឯករាជ្យត្រូវបានធ្វើឡើងជាផ្លូវការជាមួយពិធីបើកសម័យប្រជុំរដ្ឋសភាដំបូងនៅទីលានឯករាជ្យ (Independence Square) ដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រពីវគីភីឌា។ ក្នុងទសវត្សរ៍ ៧០ និង ៨០ លោក ជេ. អារ. ជៃយ៉ាវធ៌នេ (J. R. Jayewardene) ជាឥស្សរជននយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត ដូចដែលឃើញក្នុងរូបភាពដែលលោកប្រគល់កូនដំរីដល់ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក រ៉ូណាល់ រីហ្គែន (Ronald Reagan) នៅឆ្នាំ ១៩៨៤។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចស្រីលង្កាពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើកសិកម្ម ឧស្សាហកម្មកាត់ដេរ និងទេសចរណ៍។ ផលិតផលនាំចេញដ៏សំខាន់មួយគឺ តែសៃឡង់ (Ceylon tea) ដែលអង្គការ ISO ចាត់ទុកថាជាតែដែលស្អាតបំផុតក្នុងពិភពលោកទាក់ទងនឹងសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ហើយស្រីលង្កាជាប្រទេសនាំចេញតែធំជាងគេទី ៣ នៅលើពិភពលោក (យោងតាមវគីភីឌា)។ ទីក្រុងកូឡុំបូមានកំពង់ផែធំនិងមមាញឹកបំផុត ហើយត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ ដោយមានអគារខ្ពស់ៗដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (World Trade Center) នៅទីនោះ។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទគឺជាសាសនាចម្បង ដោយមានព្រះសង្ឃជាច្រើនអង្គ និងវត្តអារាមបុរាណជាច្រើន។ សាសនាហិណ្ឌូក៏មានអ្នកកាន់សាសនាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដែរ ជាពិសេសក្នុងចំណោមសហគមន៍តាមីល។ ប្រពៃណីរបាំកន្ទី (Kandyan dance) និងសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីដូចដែលឃើញនៅក្នុងរូបភាពនារីរបាំពីវគីភីឌា គឺជាផ្នែកមួយនៃសម្បត្តិវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប។ កីឡាគ្រីកឃែត (cricket) ជាកីឡាពេញនិយមបំផុត ហើយកីឡាករឆ្នើមដូចជា មូតទីយ៉ៈ មូរ៉ាលីថារ៉ាន់ (Muttiah Muralitharan) ដែលរក្សាកំណត់ត្រាពិភពលោកសម្រាប់ចំនួនវីកឃែតច្រើនបំផុតក្នុងការប្រកួតតេស្ត (Test cricket) ក៏ជាមោទនភាពជាតិផងដែរ (យោងតាមវគីភីឌា)។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ស្រីលង្កាបច្ចុប្បន្នកំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយធ្ងន់ធ្ងរ។ យោងតាមរូបភាពពីវគីភីឌា កាលពីថ្ងៃទី ១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២២ ប្រជាជនស្រីលង្កាយ៉ាងច្រើនបានធ្វើបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំនៅមុខទីស្ដីការប្រធានាធិបតីក្នុងទីក្រុងកូឡុំបូ ដើម្បីតវ៉ាប្រឆាំងនឹងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច កង្វះខាតទំនិញចាំបាច់ និងការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ការតវ៉ាទាំងនេះបានធ្វើឲ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរនយោបាយ ហើយបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។