ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការចាក់ (Stabbing) គឺជាការជ្រៀតចូល ឬប៉ះទង្គិចយ៉ាងខ្លាំងជាមួយវត្ថុមុតស្រួច ឬវត្ថុដែលមានចុងចង្អុលក្នុងរង្វង់ជិត។ វាខុសពីការអារ ឬកាត់ ដោយចលនារបស់វត្ថុដែលប្រើមានលក្ខណៈជ្រៀតចូលដោយផ្ទាល់ និងកាត់កែងទៅលើរាងកាយ មិនមែនជាការអូសកាត់លើផ្ទៃរាងកាយឡើយ។ ទង្វើចាក់អាចកើតឡើងដោយចេតនា ដូចជាក្នុងករណីឃាតកម្ម ឬអំពើហិង្សា ហើយក៏អាចកើតឡើងដោយចៃដន្យផងដែរ។ ឧបករណ៍ដែលគេប្រើប្រាស់ក្នុងការចាក់រួមមាន កាំបិត កន្ត្រៃ ដាវតូច ឬវត្ថុមុតស្រួចផ្សេងទៀត។

ការចាក់គឺជាទម្រង់មួយនៃរបួសទម្លុះ (penetrating trauma) ដែលអាចបណ្តាលឱ្យខូចខាតសរីរាង្គខាងក្នុង សរសៃឈាមធំ និងសរសៃប្រសាទ។ ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃរបួសអាស្រ័យទៅលើជម្រៅ ទីតាំង និងថាតើមានការព្យាបាលទាន់ពេលឬយ៉ាងណា។ យោងតាមវិគីភីឌា ការចាក់គឺជារឿងញឹកញាប់មួយនៅក្នុងករណីឧក្រិដ្ឋកម្មហិង្សា និងការធ្វើឃាត ដោយសារតែភាពស្ងាត់ស្ងៀម និងភាពងាយស្រួលនៃការលាក់បាំងអាវុធ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការចាក់គឺជាអំពើដែលមិនប្រកាន់ព្រំដែនភូមិសាស្ត្រ ហើយអាចកើតមាននៅគ្រប់សង្គមទាំងអស់។ ទោះបីជាវិគីភីឌាមិនបានផ្តល់ទិន្នន័យជាក់លាក់អំពីការបែងចែកតាមប្រទេសក៏ដោយ ការសិក្សាសង្គមទូទៅបានបង្ហាញថា អត្រាឧក្រិដ្ឋកម្មដោយការចាក់មានការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង អាស្រ័យលើកត្តាដូចជា ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចសង្គម កម្រិតនៃការអនុវត្តច្បាប់ និងភាពងាយស្រួលនៃការកាន់កាប់អាវុធ។ ជាទូទៅ ការចាក់ច្រើនត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងជម្លោះផ្ទាល់ខ្លួន អំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ និងសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋជន ដោយជនល្មើស និងជនរងគ្រោះអាចជាមនុស្សគ្រប់វ័យ និងគ្រប់ភេទ។

ក្នុងប្រទេសមួយចំនួន ដូចជាចក្រភពអង់គ្លេស ការចាក់គឺជាបញ្ហាសាធារណៈដ៏សំខាន់ ហើយរដ្ឋាភិបាលបានចាត់វិធានការជាច្រើនដើម្បីទប់ស្កាត់។ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការចាក់ក៏ត្រូវបានរាយការណ៍ជាប្រចាំនៅក្នុងសារព័ត៌មាន ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងថាបញ្ហានេះមិនមែនជារឿងចម្លែកឡើយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការចាក់ជាវិធីសាស្ត្រនៃអំពើហិង្សាដែលមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។ គំនូររបស់វិចិត្រករហូឡង់ ហ៊ីរ៉ូនីមូស បូស (Hieronymus Bosch) ដែលបានបង្កើតនៅសតវត្សរ៍ទី១៦ បានពណ៌នាអំពីការចាក់នៅក្នុងស្នាដៃរបស់គាត់ ដូចដែលបានឃើញក្នុងរូបភាពខាងលើ។ ការលេចឡើងនៃអំពើចាក់ក្នុងសិល្បៈបុរាណបង្ហាញថា សង្គមនាសម័យនោះបានទទួលស្គាល់ និងពណ៌នាអំពីភាពឃោរឃៅនៃទង្វើនេះ។

ឧទាហរណ៍ដ៏ច្បាស់បំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រគឺការធ្វើឃាតព្រះនាងអេលីហ្សាបែត នៃបាវ៉ារៀ (Empress Elisabeth of Austria) កាលពីថ្ងៃទី ១០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៨៩៨ នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ព្រះនាងត្រូវបានចាក់ដោយដាវតូចមួយដោយលោក Luigi Lucheni ដែលជាអ្នកអនាថា។ ក្រោយពីត្រូវបានចាក់ ព្រះនាងបានឡើងជិះសាឡាង ដោយមិនដឹងពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃរបួស ដោយសារប្រតិកម្មស្ត្រេសស្រួចស្រាវ (acute stress reaction)។ កាំបិតបានទម្លុះសាច់ដុំបេះដូង បណ្តាលឱ្យមានការហូរឈាមខាងក្នុងយឺតៗ។ ព្រះនាងបានសុគតនៅលើសាឡាង ហើយពាក្យចុងក្រោយរបស់ទ្រង់គឺ "តើមានអ្វីកើតឡើងចំពោះខ្ញុំ?"

ហេតុការណ៍នេះបានបង្ហាញពីលក្ខណៈគ្រោះថ្នាក់នៃការចាក់ ព្រោះជនរងគ្រោះអាចមិនដឹងថាខ្លួនរងរបួសធ្ងន់ដោយសារការតក់ស្លុត ឬប្រតិកម្មផ្លូវចិត្ត ហើយអាចស្លាប់ដោយគ្មានការព្យាបាលទាន់ពេលវេលា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការចាក់មានឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅលើវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ច។ ក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ ការចាក់ត្រូវបានបង្ហាញក្នុងភាពយន្ត អក្សរសិល្ប៍ និងហ្គេមវីដេអូ ដែលជារឿយៗត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតភាពភ័យរន្ធត់ ឬបង្ហាញពីអំពើហិង្សាយ៉ាងស្និទ្ធស្នាល។ ការចាក់ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទង្វើដែលមានចរិតផ្ទាល់ខ្លួនជាងការបាញ់ប្រហារ ដោយសារភាពជិតស្និតរវាងជនល្មើស និងជនរងគ្រោះ។

រូបភាពពីសារមន្ទីរយុត្តិធម៌ព្រហ្មទណ្ឌជាតិន័រវែសខាងលើ បង្ហាញពីភស្តុតាងនៃសំណុំរឿងឃាតកម្មពិតប្រាកដមួយនៅទីក្រុងត្រុនហៃម (Trondheim) នាឆ្នាំ ១៩២៨។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា កាំបិតដែលបាក់នោះបានដក់ជាប់នៅក្នុងខ្នងជនរងគ្រោះ ដែលបង្ហាញពីភាពសាហាវនៃអំពើចាក់។ ការដាក់តាំងនេះក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការវិវត្តនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងការស្រាវជ្រាវឧក្រិដ្ឋកម្មនាសម័យនោះផងដែរ។

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការចាក់បង្កឱ្យមានការខាតបង់យ៉ាងច្រើនដល់សង្គម រាប់ចាប់ពីថ្លៃព្យាបាលបន្ទាន់ ការស្តារនីតិសម្បទារយៈពេលវែង រហូតដល់ថ្លៃចំណាយក្នុងការកាត់ទោស និងការឃុំឃាំងជនល្មើស។ ប្រទេសជាច្រើនបានអនុវត្តកម្មវិធីបង្ការ ដូចជាយុទ្ធនាការប្រគល់អាវុធ និងការអប់រំយុវជន ដើម្បីកាត់បន្ថយឧក្រិដ្ឋកម្មដោយការចាក់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា ឧប្បត្តិហេតុចាក់តែងតែត្រូវបានរាយការណ៍នៅក្នុងសារព័ត៌មានជាតិ ដែលភាគច្រើនកើតចេញពីទំនាស់ផ្ទាល់ខ្លួន ជម្លោះស្នេហា ឬការឈ្លោះប្រកែកគ្នា។ ការចាក់មិនត្រឹមតែជាគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏បន្សល់ទុកនូវស្នាមរបួសផ្លូវចិត្តដល់ជនរងគ្រោះ និងក្រុមគ្រួសារផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីយន្តការ ប្រវត្តិ និងផលវិបាកនៃការចាក់ អាចជួយបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្ន និងការយល់ចិត្តចំពោះបញ្ហាអំពើហិង្សាក្នុងសង្គម។ នាពេលបច្ចុប្បន្ន ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិបានបន្តរាយការណ៍អំពីឧក្រិដ្ឋកម្មដោយការចាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ដែលធ្វើឱ្យប្រធានបទនេះមានសារសំខាន់ជាបន្តបន្ទាប់។ KhmerPulse នឹងបន្តរាយការណ៍ពីការវិវត្តទាក់ទងនឹងអំពើហិង្សាក្នុងសង្គម ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានដ៏មានប្រយោជន៍ដល់សាធារណជន។