ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមហ៊ុនស្តាតអាប់ (Startup) គឺជាក្រុមហ៊ុន ឬគម្រោងដែលបង្កើតឡើងដោយសហគ្រិន ក្នុងគោលបំណងស្វែងរក អភិវឌ្ឍ និងបញ្ជាក់សុពលភាពនៃគំរូអាជីវកម្មដែលអាចពង្រីកខ្នាតបាន (Scalable Business Model)។ ខុសពីអាជីវកម្មទូទៅដែលរួមទាំងការងារធ្វើដោយខ្លួនឯង និងអាជីវកម្មដែលមិនមានបំណងក្លាយជាក្រុមហ៊ុនសាធារណៈ ស្តាតអាប់ត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីរីកចម្រើនធំធាត់ហួសពីស្ថាបនិកតែម្នាក់ ហើយជារឿយៗមានមហិច្ឆតាក្លាយជាក្រុមហ៊ុនសាធារណៈ ឬត្រូវបានទិញយកដោយក្រុមហ៊ុនធំៗ។

ក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ស្តាតអាប់ប្រឈមមុខនឹងភាពមិនច្បាស់លាស់ខ្ពស់ និងអត្រាបរាជ័យដ៏ធំធេង។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនតូចអាចសម្រេចបានភាពជោគជ័យគួរឱ្យកត់សម្គាល់ និងក្លាយជាក្រុមហ៊ុនដែលមានតម្លៃជាង ១ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដែលគេហៅថា "យូនីខន" (Unicorn)។ លក្ខណៈសំខាន់ៗរបស់ស្តាតអាប់រួមមាន ជំហរច្នៃប្រឌិត សក្តានុពលនៃកំណើនលឿន ការពឹងផ្អែកលើមូលនិធិខាងក្រៅ (ដូចជា វិនិយោគទុនផ្សងព្រេង) និងភាពងាយរងគ្រោះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ស្តាតអាប់មិនមែនជាបាតុភូតដែលកើតឡើងតែនៅទីណាមួយនោះទេ ប៉ុន្តែវាមានទំនោរប្រមូលផ្តុំនៅក្នុង "ប្រព័ន្ធអេកូស្តាតអាប់" (Startup Ecosystem) ដែលជាបណ្តាញនៃស្ថាប័ន អ្នកវិនិយោគ និងធនធានគាំទ្រ។ តំបន់ដែលមានប្រព័ន្ធអេកូរឹងមាំ ដូចជា ស៊ីលីខនវ៉ាល់ (Silicon Valley) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក រួមជាមួយទីក្រុងធំៗដូចជា ប៉េកាំង ឡុងដ៍ និងបាងកក សុទ្ធតែទាក់ទាញសហគ្រិនមកពីទូទាំងពិភពលោក។

បើនិយាយពីប្រជាជន ស្ថាបនិកស្តាតអាប់ភាគច្រើនគឺជាយុវជនដែលមានការអប់រំខ្ពស់ ជាពិសេសផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា (STEM)។ ពួកគេច្រើនធ្វើការជាក្រុមតូច ហើយទទួលបានការគាំទ្រពីកម្មវិធីភ្ញាស់ (Incubator) និងកម្មវិធីពន្លឿន (Accelerator) ដែលផ្តល់មូលនិធិ និងការប្រឹក្សា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការលេចចេញនៃពាក្យ "ស្តាតអាប់" ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងការរីកចម្រើននៃអ៊ីនធឺណិតនាទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងអំឡុងពេលនៃពពុះដូតខម (Dot-com Bubble) ក្រុមហ៊ុនអ៊ីនធឺណិតជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើង និងទាក់ទាញមូលនិធិយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ ទោះបីជាពពុះនេះបានផ្ទុះនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ ដែលបណ្តាលឱ្យក្រុមហ៊ុនជាច្រើនក្ស័យធនក៏ដោយ ក៏ក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនដូចជា Amazon និង eBay បានរស់រានមានជីវិត និងក្លាយជាក្រុមហ៊ុនយក្សសកល។

ការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់មួយទៀតគឺការកើតឡើងនៃកម្មវិធីពន្លឿន (Accelerators) ដូចជា Y Combinator ដែលបង្កើតនៅឆ្នាំ ២០០៥។ កម្មវិធីទាំងនេះបានផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលស្តាតអាប់ទទួលបានមូលនិធិ និងការបណ្តុះបណ្តាល។ មកដល់សព្វថ្ងៃ ស្តាតអាប់បានក្លាយជាកត្តាជំរុញដ៏សំខាន់នៃនវានុវត្តន៍ ដោយមានក្រុមហ៊ុនយូនីខនរាប់រយនៅទូទាំងពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងសម្បើមពីស្តាតអាប់ តាមរយៈការបង្កើតការងារ ការច្នៃប្រឌិតផលិតផល និងសេវាកម្មថ្មីៗ និងការបង្កើនផលិតភាព។ ដូចបានបង្ហាញក្នុងដ្យាក្រាម ស្តាតអាប់ជាធម្មតាឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលហិរញ្ញប្បទានជាច្រើន ចាប់ពីមូលនិធិគ្រាប់ពូជ (Seed Funding) ការផ្តល់មូលនិធិជាស៊េរី (Series A, B, C) រហូតដល់ការបោះផ្សាយជាសាធារណៈ (IPO) ឬការទិញយក (Acquisition)។ យោងតាមវិគីភីឌា ការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើមូលនិធិខាងក្រៅធ្វើឱ្យស្តាតអាប់ងាយរងគ្រោះ ប៉ុន្តែក៏ផ្តល់លទ្ធភាពឱ្យពួកគេពង្រីកទីផ្សារបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ស្តាតអាប់បានបង្កើតនូវបរិយាកាសការងារថ្មីដែលផ្តោតលើការបត់បែន ភាពច្នៃប្រឌិត និងការធ្វើការជាក្រុម។ ការបរាជ័យត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាជំហានមួយនៃដំណើរការរៀនសូត្រ មិនមែនជាការបញ្ចប់នោះទេ។ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗជាច្រើនដូចជា Google និង Facebook សុទ្ធតែចាប់ផ្តើមពីស្តាតអាប់ ហើយបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃវប្បធម៌សហគ្រិន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ចំពោះអ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទស្តាតអាប់មានការពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីនិន្នាការសេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរពិភពលោក រួមទាំងនៅកម្ពុជាផងដែរ។ KhmerPulse តាមដានជាប្រចាំនូវព័ត៌មានអំពីការវិនិយោគក្នុងស្តាតអាប់ ព្រឹត្តិការណ៍ផ្សព្វផ្សាយ និងគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាលដែលជះឥទ្ធិពលដល់ប្រព័ន្ធអេកូសហគ្រិនក្នុងស្រុក។ ស្តាតអាប់ក៏ជាក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់យុវជនដែលចង់ចាប់ផ្តើមអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួន ហើយការយល់ដឹងអំពីគំនិតជាមូលដ្ឋានអាចជួយឱ្យអ្នកអានវាយតម្លៃឱកាស និងហានិភ័យបានកាន់តែប្រសើរ។