ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ជំងឺកាមរោគ ឬហៅថាជំងឺឆ្លងតាមផ្លូវភេទ (អង់គ្លេស៖ Sexually Transmitted Infection ហៅកាត់ថា STI) គឺជាក្រុមជំងឺឆ្លងដែលចម្លងជាសំខាន់តាមរយៈការរួមភេទ ដោយរួមមានការរួមភេទតាមទ្វារមាស រន្ធគូថ និងមាត់។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ពាក្យ «ជំងឺឆ្លងតាមផ្លូវភេទ» ត្រូវបានគេពេញចិត្តប្រើប្រាស់ជាងពាក្យ «ជំងឺកាមរោគ» (Venereal Disease ឬ Sexually Transmitted Disease) ពីព្រោះវារួមបញ្ចូលទាំងករណីដែលអ្នកផ្ទុកមិនមានរោគសញ្ញាណាមួយ។ ជំងឺកាមរោគភាគច្រើនមិនបង្ហាញរោគសញ្ញានៅដំណាក់កាលដំបូង ដែលនាំឲ្យមានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការចម្លងបន្តទៅអ្នកដទៃ។

ជំងឺទាំងនេះមានច្រើនប្រភេទ រួមមានការឆ្លងបាក់តេរីដូចជារោគខ្លាមីឌា (Chlamydia) ជំងឺប្រមេះទឹកបាយ (Gonorrhea) និងរោគស្វាយ (Syphilis) ការឆ្លងវីរុសដូចជាមេរោគអេដស៍ (HIV) វីរុស HPV និងវីរុសហឺភីស (Herpes Simplex Virus) និងការឆ្លងប៉ារ៉ាស៊ីតដូចជាទ្រីកូម៉ូណាស់ (Trichomoniasis)។ តាមវិគីភីឌា រោគសញ្ញាទូទៅអាចមានដូចជា ការធ្លាក់ទឹករំអិលខុសប្រក្រតីពីទ្វារមាស ឬលិង្គ ដំបៅនៅលើ ឬជុំវិញប្រដាប់ភេទ និងការឈឺចុកចាប់នៅត្រគាក។ ជំងឺកាមរោគមួយចំនួនអាចបណ្តាលឲ្យមានភាពអសមត្ថភាពក្នុងការមានកូន ប្រសិនបើមិនបានទទួលការព្យាបាលទាន់ពេលវេលា។ សំណាងល្អ ជំងឺបង្កដោយបាក់តេរីភាគច្រើនអាចព្យាបាលបានដោយថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក ឯជំងឺវីរុសអាចគ្រប់គ្រងបានដោយការព្យាបាល និងការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារមួយចំនួនដូចជាវ៉ាក់សាំង HPV។ ការប្រើប្រាស់ស្រោមអនាម័យជាប្រចាំ គឺជាវិធីសាស្ត្រមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការកាត់បន្ថយការចម្លងជំងឺកាមរោគភាគច្រើន ប៉ុន្តែមិនការពារបានទាំងស្រុងចំពោះជំងឺដែលឆ្លងតាមរយៈការប៉ះស្បែក ដូចជាវីរុស HPV និងហឺភីស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ជំងឺកាមរោគកើតឡើងទូទាំងពិភពលោក ហើយបន្ទុកជំងឺមានលក្ខណៈមិនស្មើគ្នា។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប និងមធ្យម ជាពិសេសនៅទ្វីបអាហ្វ្រិកខាងត្បូងសាហារ៉ា មានអត្រាឆ្លងខ្ពស់បំផុត ដោយរួមទាំងការឆ្លងមេរោគអេដស៍។ ក្រុមមនុស្សវ័យក្មេង (អាយុ ១៥–២៤ ឆ្នាំ) ស្ត្រី និងសហគមន៍ងាយរងគ្រោះមានហានិភ័យខ្ពស់ជាងគេ ដោយសារកត្តាជីវសាស្ត្រ សង្គម និងកង្វះការយល់ដឹងអំពីសុខភាពផ្លូវភេទ។

នៅតាមតំបន់ដែលមានការមាក់ងាយធ្ងន់ធ្ងរ អ្នកជំងឺច្រើនតែមិនហ៊ានស្វែងរកការព្យាបាល ដែលនាំឲ្យករណីពិតជាក់ស្តែងខ្ពស់ជាងតួលេខរាយការណ៍។ លើសពីនេះ ពលរដ្ឋនៅតំបន់ជនបទ និងអ្នកដែលខ្វះលទ្ធភាពទទួលសេវាសុខាភិបាលគុណភាព ក៏ងាយនឹងទទួលរងនូវផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរដូចជាជំងឺរលាកអាងត្រគាក និងភាពគ្មានកូន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃជំងឺកាមរោគមានដំណើរតាំងពីបុរាណកាលមក។ ឯកសារវេជ្ជសាស្ត្រពីសម័យបុរាណនៅប្រទេសចិន និងឥណ្ឌា បានរៀបរាប់ពីរោគសញ្ញាដែលស្រដៀងនឹងជំងឺប្រមេះទឹកបាយ និងរោគស្វាយ។ តាមវិគីភីឌា ការផ្ទុះឡើងធំនៃរោគស្វាយនៅទ្វីបអឺរ៉ុបក្នុងចុងសតវត្សរ៍ទី១៥ ត្រូវបានគេជឿថាជាលទ្ធផលនៃការធ្វើដំណើររបស់កូឡុំបឺស ទៅកាន់ទ្វីបអាមេរិក ទោះបីជានៅមានការជជែកពីប្រភពដើមពិតក៏ដោយ។ រោគស្វាយបានរាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយក្លាយជាជំងឺគួរឱ្យភ័យខ្លាចអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សរ៍។

នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ ការរីកចម្រើនផ្នែកអតិសុខុមជីវវិទ្យាបានជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរី Neisseria gonorrhoeae និង Treponema pallidum ដែលជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺប្រមេះទឹកបាយ និងរោគស្វាយ។ ការបង្កើតថ្នាំពេនីស៊ីលីនក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០ បានធ្វើបដិវត្តន៍ការព្យាបាលរោគស្វាយ ហើយបានកាត់បន្ថយការស្លាប់យ៉ាងខ្លាំង។ ក្រោយមក ការលេចឡើងនៃជំងឺអេដស៍ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ បាននាំឲ្យមានវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈទូទាំងពិភពលោក ហើយបានជំរុញឲ្យមានការស្រាវជ្រាវ និងយុទ្ធនាការទប់ស្កាត់យ៉ាងសកម្ម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ជំងឺកាមរោគមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់សុខភាពបុគ្គលប៉ុណ្ណោះទេ តែវាថែមទាំងបង្កជាបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការចំណាយដោយផ្ទាល់សម្រាប់ការព្យាបាល ក៏ដូចជាការបាត់បង់ផលិតភាពការងារ គឺជាបន្ទុករាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំៗនៅទូទាំងពិភពលោក។ នៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ការព្យាបាលមិនគ្រប់គ្រាន់ចំពោះជំងឺមួយចំនួនដូចជាទ្រីកូម៉ូណាស់ និងរោគខ្លាមីឌា អាចបណ្តាលឲ្យមានផលវិបាករយៈពេលវែង ដូចជាការរលាកអាងត្រគាករ៉ាំរ៉ៃ និងភាពគ្មានកូន ដែលបន្ថយសមត្ថភាពសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការមាក់ងាយជាប់ទាក់ទងនឹងជំងឺនេះមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅ។ នៅក្នុងសង្គមអភិរក្ស ការពិភាក្សាអំពីសុខភាពផ្លូវភេទត្រូវបានចាត់ទុកថាជារឿងហាមឃាត់ ដែលបង្កើតឧបសគ្គដល់ការអប់រំ និងការការពារ។ ផ្ទាំងឃោសនាពីសម័យសង្គ្រាម ដូចរូបភាព «VD អាចព្យាបាលបាន ប៉ុន្តែគ្មានថ្នាំសម្រាប់ការសោកស្តាយ» បានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើការទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់ខ្លួន។ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ការបំបាត់ការមាក់ងាយ និងការលើកកម្ពស់ការសន្ទនាដោយបើកចំហនៅតែជាកិច្ចការសំខាន់ដើម្បីកាត់បន្ថយការឆ្លងរាតត្បាត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ជំងឺកាមរោគនៅតែជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដ៏ប្រឈមបំផុតមួយ។ យោងតាមវិគីភីឌា និន្នាការកើនឡើងនៃករណីថ្មីៗនៅប្រទេសជាច្រើន បានធ្វើឲ្យអ្នកជំនាញព្រួយបារម្ភ ជាពិសេសអំពីការរីករាលដាលនៃបាក់តេរីដែលមានភាពធន់នឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក ដូចជាជំងឺប្រមេះទឹកបាយដែលធន់នឹងថ្នាំធ្ងន់ធ្ងរ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ទំនាក់ទំនងរវាងជំងឺកាមរោគ និងហានិភ័យនៃការឆ្លងមេរោគអេដស៍ នៅតែជារឿងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ ពីព្រោះដំបៅ និងការរលាកដែលបង្កដោយជំងឺកាមរោគ អាចជួយសម្រួលដល់ការចម្លងវីរុសនេះ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា បញ្ហាជំងឺកាមរោគនៅតែទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់។ ការបង្កើនការយល់ដឹង និងការពង្រីកសេវាពិនិត្យសុខភាពផ្លូវភេទ ត្រូវបានចាត់ទុកថាមានសារៈសំខាន់ ជាពិសេសសម្រាប់យុវជន និងក្រុមងាយរងគ្រោះ។ ការលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់ស្រោមអនាម័យ ការចាក់វ៉ាក់សាំង HPV សម្រាប់យុវនារី និងការត្រួតពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាយុទ្ធសាស្ត្រស្នូលក្នុងការកាត់បន្ថយការឆ្លងរាតត្បាតនេះនៅកម្ពុជា និងពិភពលោក។