ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ទីផ្សារភាគហ៊ុន (Stock Market) គឺជាការប្រមូលផ្តុំនៃអ្នកទិញ និងអ្នកលក់ភាគហ៊ុន ដែលភាគហ៊ុនទាំងនេះតំណាងឲ្យកម្មសិទ្ធិនៅក្នុងក្រុមហ៊ុននានា ។ តាមវីគីភីឌា (Wikipedia) ទីផ្សារភាគហ៊ុនរួមបញ្ចូលទាំងមូលបត្រដែលបានចុះបញ្ជីនៅក្នុងកន្លែងជួញដូរភាគហ៊ុនសាធារណៈ ព្រមទាំងភាគហ៊ុនដែលបានជួញដូរជាលក្ខណៈឯកជន ដូចជាការលក់ទៅឲ្យវិនិយោគិនតាមរយៈវេទិការរៃអង្គាសទុនពីមហាជន (equity crowdfunding) ជាដើម ។ ការវិនិយោគជាទូទៅធ្វើឡើងដោយមានយុទ្ធសាស្ត្រវិនិយោគជាក់លាក់មួយ ក្នុងគោលដៅបង្កើនទ្រព្យសម្បត្តិ ឬទទួលបានប្រាក់ចំណូលទៀងទាត់ ។

ទីផ្សារភាគហ៊ុនមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសស្ទើរតែទាំងអស់នៅលើពិភពលោក ហើយជារឿយៗត្រូវបានចាត់ទុកជាសូចនាករឆ្លុះបញ្ចាំងពីសុខភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសនោះ ។ វាដើរតួជាយន្តការសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនរៃអង្គាសទុនដើម្បីពង្រីកអាជីវកម្ម និងសម្រាប់វិនិយោគិនដើម្បីស្វែងរកប្រាក់ចំណូលពីការកើនឡើងនៃតម្លៃភាគហ៊ុន និងពីភាគលាភ (dividends) ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កន្លែងជួញដូរភាគហ៊ុនធំៗស្ថិតនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុសកលដូចជា ញូវយ៉ក ទីក្រុងឡុងដ៍ តូក្យូ ហុងកុង និងសៀងហៃ ។ ក្រៅពីនេះ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនក៏មានទីផ្សារភាគហ៊ុនផ្ទាល់ខ្លួនដែរ ដូចជា Bursa Malaysia នៅម៉ាឡេស៊ី National Stock Exchange នៅឥណ្ឌា និងផ្សារភាគហ៊ុនហ្វីលីពីនជាដើម ។ ទីផ្សារទាំងនេះភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងគ្នាជាសកល ដោយសារព័ត៌មានហូរចេញចូលយ៉ាងលឿន និងវិនិយោគិនអាចធ្វើប្រតិបត្តិការឆ្លងដែនបាន ។

ប្រជាជនដែលចូលរួមក្នុងទីផ្សារភាគហ៊ុនរួមមាន វិនិយោគិនលក់រាយ (retail investors) វិនិយោគិនស្ថាប័ន (institutional investors) ដូចជាមូលនិធិសោធននិវត្តន៍ ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង និងមូលនិធិហេដស៍ (hedge funds) ព្រមទាំងពាណិជ្ជករដែលធ្វើការជួញដូររកកម្រៃផងដែរ ។ បច្ចុប្បន្ននេះ មានមនុស្សរាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកចូលរួមក្នុងការជួញដូរភាគហ៊ុនតាមរយៈប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក ដែលធ្វើឲ្យទីផ្សារកាន់តែងាយស្រួលចូលដំណើរការ និងមានសាច់ប្រាក់ (liquidity) ខ្ពស់ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ក្រុមហ៊ុនដំបូងគេដែលបានចេញភាគហ៊ុនជាសាធារណៈគឺក្រុមហ៊ុន Dutch East India Company (VOC) នៅក្នុងឆ្នាំ ១៦០២ ។ ភាគហ៊ុនទាំងនេះត្រូវបានជួញដូរនៅផ្សារភាគហ៊ុនអាំស្ទើដាំ (Amsterdam Stock Exchange) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាកន្លែងជួញដូរភាគហ៊ុនផ្លូវការលើកដំបូងគេបង្អស់នៅលើពិភពលោក ។ លិខិតបញ្ជាក់ភាគហ៊ុនចាស់បំផុតមួយដែលនៅមានរូបរាងសព្វថ្ងៃ គឺត្រូវបានចេញដោយសាខា VOC នៅ Enkhuizen ហើយមានកាលបរិច្ឆេទចុះថ្ងៃទី ៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៦០៦ ។

ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ ទីផ្សារភាគហ៊ុនបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេសនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយមានការបង្កើត New York Stock Exchange (NYSE) និងក្រោយមក NASDAQ ។ ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនេះ ទីផ្សារក៏បានជួបប្រទះនឹងគ្រោះថ្នាក់ធំៗផងដែរ ។ គ្រោះថ្នាក់ធ្លាក់ចុះនៅឆ្នាំ ១៩២៩ នៅ Wall Street ដែលបានបង្កឲ្យមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធំដុំនៅទូទាំងពិភពលោក ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាគ្រោះមហន្តរាយទីផ្សារភាគហ៊ុនដ៏អាក្រក់បំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ។ ក្រោយមក ទីផ្សារក៏បានជួបប្រទះនឹងការធ្លាក់ចុះដ៏ធំផ្សេងទៀត ដែលជំរុញឲ្យមានការកែលម្អបទប្បញ្ញត្តិជាបន្តបន្ទាប់ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ទីផ្សារភាគហ៊ុនមានមុខងារសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗជាច្រើន ។ វាអនុញ្ញាតឲ្យក្រុមហ៊ុនរៃអង្គាសប្រាក់ទុនពីសាធារណៈដើម្បីវិនិយោគក្នុងការពង្រីកអាជីវកម្ម ដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកតែលើប្រាក់កម្ចីពីធនាគារឡើយ ។ សម្រាប់វិនិយោគិន ទីផ្សារផ្តល់នូវសន្ទនីយភាព (liquidity) ពោលគឺសមត្ថភាពក្នុងការទិញ និងលក់ភាគហ៊ុនបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយតម្លៃភាគហ៊ុនត្រូវបានកំណត់ដោយទីផ្សារផ្អែកលើការផ្គត់ផ្គង់ និងតម្រូវការ ។ ជាលទ្ធផល ក្រុមហ៊ុនដែលមានដំណើរការល្អតែងទទួលបានតម្លៃភាគហ៊ុនខ្ពស់ ដែលជួយទាក់ទាញការវិនិយោគបន្ថែម ។

យោងតាមទិន្នន័យពីវីគីភីឌា តម្លៃទីផ្សារភាគហ៊ុនសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានបែងចែកទៅតាមវិស័យផ្សេងៗដូចជា បច្ចេកវិទ្យា ហិរញ្ញវត្ថុ សុខាភិបាល ទំនិញប្រើប្រាស់ និងថាមពលជាដើម ។ ក្រាហ្វដែលបង្ហាញពីតម្លៃនេះបង្ហាញពីទម្ងន់នៃវិស័យនិមួយៗនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ហើយអាចផ្លាស់ប្តូរទៅតាមសម័យកាល ។

នៅផ្នែកវប្បធម៌ ទីផ្សារភាគហ៊ុនបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ពេញនិយមនៅក្នុងភាពយន្ត សៀវភៅ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានា ។ សេដ្ឋវិទូ Robert Shiller បានសិក្សាអំពីវដ្តនៃទីផ្សារ ហើយបានព្រមានថាតម្លៃភាគហ៊ុនអាចឡើងខ្ពស់ហួសពីមូលដ្ឋានគ្រឹះ ដែលនាំឲ្យមានការធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ ។ យោងតាមការវិភាគរបស់លោក Shiller អ្នកវិនិយោគរយៈពេលវែងគួរតែពិចារណាអំពីអត្រាតម្លៃធៀបនឹងប្រាក់ចំណូល (Price-Earnings ratio) ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើទីផ្សារថ្លៃឬថោក ។ លោកបានបញ្ជាក់ថា៖ «អ្នកវិនិយោគមិនគួរដាក់ទំនុកចិត្តខ្លាំងពេកទៅលើការយោលនៃការវិនិយោគថានឹងធ្វើឲ្យពួកគេក្លាយជាអ្នកមាននោះទេ» (Irrational Exuberance, ២០០៥) ។

ក្រាហ្វមួយទៀតពីការសិក្សារបស់ Shiller បង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងអត្រាតម្លៃធៀបនឹងប្រាក់ចំណូល និងប្រាក់ចំណូលសរុបប្រចាំឆ្នាំជាមធ្យមក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំ ។ វាបង្ហាញថាពេលណាតម្លៃទាបធៀបនឹងប្រាក់ចំណូល វិនិយោគិនរយៈពេលវែងតែងទទួលបានផលចំណេញខ្ពស់ជាង ហើយផ្ទុយទៅវិញ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ការជួញដូរភាគហ៊ុនភាគច្រើនធ្វើឡើងតាមរយៈប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក ដែលអនុញ្ញាតឲ្យមានប្រតិបត្តិការក្នុងល្បឿនខ្ពស់ និងអាចចូលដំណើរការបានពីគ្រប់ទិសទី ។ ទីផ្សារដូចជា NASDAQ ត្រូវបានគេស្គាល់តាមរយៈអេក្រង់ធំៗនៅក្នុង Times Square ដែលបង្ហាញទិន្នន័យទីផ្សារពេលវេលាជាក់ស្តែង ។

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីទីផ្សារភាគហ៊ុនមានសារៈសំខាន់ ព្រោះចលនានៅលើទីផ្សារសកលតែងតែជះឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ និងការសម្រេចចិត្តរបស់វិនិយោគិនម្នាក់ៗ ។ ការតាមដាននិន្នាការទីផ្សារ ការប្រកាសគោលនយោបាយរបស់ធនាគារកណ្តាល និងព្រឹត្តិការណ៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ អាចជួយអ្នកអានឲ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងវិវត្ត ។ នៅក្នុងយុគសម័យសកលភាវូបនីយកម្ម ការវិនិយោគនៅក្នុងទីផ្សារភាគហ៊ុនលែងជារឿងដាច់ឆ្ងាយសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាទៀតហើយ ព្រោះពួកគេអាចចូលរួមតាមរយៈកម្មវិធី និងសេវាកម្មអន្តរជាតិនានា ។