ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការកំណត់និយមន័យរបស់វិគីភីឌា ព្យុះ (Storm) គឺជាស្ថានភាពបរិយាកាសដែលមានការរំខានយ៉ាងខ្លាំង បណ្តាលឱ្យមានខ្យល់បក់ខ្លាំង រន្ទះ ផ្គរ ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ព្រិលធ្លាក់ខ្លាំង ឬការដឹកនាំសារធាតុផ្សេងៗនៅក្នុងបរិយាកាសដូចជាព្យុះខ្សាច់ជាដើម។ ព្យុះមិនត្រឹមតែកើតលើភពផែនដីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចកើតលើតួអាកាសដទៃទៀតដូចជា ភពព្រហស្បតិ៍ (Jupiter) ដែលមានចំណុចក្រហមធំ (Great Red Spot) ជាព្យុះដ៏ធំមហិមា។ ព្យុះត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាច្រើនប្រភេទដូចជា ព្យុះផ្គររន្ទះ (thunderstorm) ព្យុះកំបុតត្បូង (tornado) ព្យុះស៊ីក្លូនត្រូពិក (tropical cyclone) ព្យុះព្រិល (snowstorm) និងព្យុះខ្សាច់ (dust storm) ជាដើម អាស្រ័យលើលក្ខណៈរបស់វា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះកើតឡើងទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្តែភាពញឹកញាប់ និងកម្លាំងអាស្រ័យលើកត្តាភូមិសាស្ត្រផ្សេងៗ។ ព្យុះស៊ីក្លូនត្រូពិក (ហៅថា ព្យុះទីហ្វុង នៅប៉ាស៊ីហ្វិក ឬ ព្យុះហឺរីខេន នៅអាត្លង់ទិក) ច្រើនកើតលើផ្ទៃទឹកសមុទ្រក្តៅនៅតំបន់ត្រូពិក ហើយជារឿយៗវាយប្រហារតំបន់ឆ្នេរនៃទ្វីបអាស៊ី អាមេរិក និងអូស្ត្រាលី។ ព្យុះកំបុតត្បូង (tornadoes) មានច្រើននៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាពិសេសតំបន់ "Tornado Alley" រីឯព្យុះព្រិលកើតមានជាទូទៅនៅតំបន់រយៈទទឹងខ្ពស់។ តាមវិគីភីឌា ប្រជាជនរាប់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកទទួលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីព្យុះជារៀងរាល់ឆ្នាំ មិនថាការបាត់បង់ជីវិត ការបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬការបង្ខំចំណាកស្រុក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដោយបានកត់ត្រាទុកនូវព្រឹត្តិការណ៍បំផ្លិចបំផ្លាញជាច្រើន។ តាមវិគីភីឌា ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្របានរៀបរាប់អំពីព្យុះធំៗដូចជា "ព្យុះធំឆ្នាំ១៧០៣" (Great Storm of 1703) នៅចក្រភពអង់គ្លេស ដែលបានបណ្តាលឱ្យស្លាប់មនុស្សរាប់ពាន់នាក់ និងព្យុះទឹកកកដ៏ល្បីនៅមីនីសូតាក្នុងឆ្នាំ១៨៨១ ដែលបានបង្កើតឱ្យមានការរាំងស្ទះចរាចរណ៍យ៉ាងដំណំ។ លើសពីនេះ វិចិត្រករល្បីៗដូចជា Rembrandt និង Hokusai ក៏បានបង្កើតស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីថាមពលរបស់ព្យុះ ដូចជាគំនូរ "The Storm on the Sea of Galilee" (ឆ្នាំ១៦៣៣) និង "The Great Wave off Kanagawa" (ឆ្នាំ១៨៣១)។ ការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រអំពីព្យុះបានចាប់ផ្តើមរីកចម្រើនក្នុងសតវត្សទី១៩ ដោយមានការវិវត្តនៃឧតុនិយមវិទ្យា ធ្វើឱ្យមនុស្សអាចព្យាករណ៍ និងយល់ដឹងពីព្យុះកាន់តែច្បាស់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីព្យុះគឺធំធេងណាស់។ តាមវិគីភីឌា ការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ការបាត់បង់ផលដំណាំ និងការរំខានដល់អាជីវកម្មពីព្យុះធំៗ អាចឈានដល់រាប់រយពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។ ព្យុះហឺរីខេនកាទ្រីណា (Hurricane Katrina) នៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ២០០៥ ត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាបណ្តាលឱ្យខូចខាតជាង ១០០ ពាន់លានដុល្លារ។ វិស័យកសិកម្ម ការដឹកជញ្ជូនតាមសមុទ្រ និងការធានារ៉ាប់រងត្រូវប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យខ្ពស់។ ក្នុងវប្បធម៌ ព្យុះត្រូវបានចាត់ទុកជានិមិត្តរូបនៃអំណាចធម្មជាតិ ភាពវឹកវរ និងការបន្សុទ្ធ។ រូបគំនូរ តន្ត្រី និងអក្សរសិល្ប៍ជាច្រើនបានលើកយកព្យុះមកធ្វើជាប្រធានបទ ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងដ៏ជ្រាលជ្រៅរវាងមនុស្សនិងធម្មជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (climate change) កំពុងធ្វើឱ្យព្យុះកាន់តែមានកម្លាំងខ្លាំង និងកើតឡើងញឹកញាប់ជាងមុន។ តាមវិគីភីឌា ការឡើងកម្តៅនៃមហាសមុទ្រផ្តល់ថាមពលបន្ថែមដល់ព្យុះស៊ីក្លូន ខណៈការកើនឡើងនៃសំណើមក្នុងបរិយាកាសធ្វើឱ្យភ្លៀងធ្លាក់កាន់តែច្រើន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីមិនស្ថិតនៅចំកណ្តាលផ្លូវព្យុះទីហ្វុងក៏ដោយ ក៏ប្រទេសនេះនៅតែទទួលរងឥទ្ធិពលពីខ្យល់មូសុង និងសំណល់ព្យុះដែលបណ្តាលឱ្យមានទឹកជំនន់ និងការបាក់ដីជាញឹកញាប់។ ការត្រៀមបង្ការគ្រោះមហន្តរាយ និងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធន់នឹងអាកាសធាតុ គឺជាកិច្ចការចាំបាច់សម្រាប់កម្ពុជា និងបណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដទៃទៀត ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីព្យុះនាពេលអនាគត។