សិល្បៈតាមដងផ្លូវ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សិល្បៈតាមដងផ្លូវ (Street Art) គឺជាសិល្បៈទស្សនីយភាពដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីសាធារណៈ ដើម្បីឱ្យមហាជនទូទៅអាចមើលឃើញ។ តាមការពន្យល់របស់ Wikipedia សិល្បៈប្រភេទនេះត្រូវបានគេភ្ជាប់ជាមួយពាក្យដូចជា "សិល្បៈឯករាជ្យ" (independent art), "post-graffiti", "neo-graffiti" និង "guerrilla art"។

ខុសពីសិល្បៈនៅក្នុងវិចិត្រសាល សិល្បៈតាមដងផ្លូវប្រើប្រាស់ជញ្ជាំងទីក្រុង ផ្លូវ ស្ពាន និងលំហសាធារណៈជាផ្ទាំងគំនូរ។ វាច្រើនតែបង្កប់នូវសារសង្គម នយោបាយ ឬវប្បធម៌ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាបណ្តើរៗថាជាទម្រង់សិល្បៈសហសម័យ មិនមែនគ្រាន់តែជាការបំពុលទីក្រុងនោះឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សិល្បៈតាមដងផ្លូវមានវត្តមាននៅគ្រប់ទ្វីបទាំងអស់នៃពិភពលោក។ ទីក្រុងដែលល្បីល្បាញខាងសិល្បៈប្រភេទនេះរួមមានទីក្រុងញូវយ៉ក (សហរដ្ឋអាមេរិក), Berlin (អាល្លឺម៉ង់), Barcelona (អេស្ប៉ាញ), Melbourne (អូស្ត្រាលី), São Paulo (ប្រេស៊ីល) និងទីក្រុង Istanbul (តួកគី)។ នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទីក្រុង George Town លើកោះ Penang នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី បានក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍សិល្បៈដ៏សំខាន់ បន្ទាប់ពីសិល្បករជនជាតិលីទុយអានី Ernest Zacharevic បានគូររូបគំនូរជញ្ជាំងជាបន្តបន្ទាប់នៅទីនោះ។

សហគមន៍សិល្បករតាមដងផ្លូវរួមមានមនុស្សគ្រប់ជំនាន់ ភេទ និងជនជាតិ។ ខ្លះធ្វើការដោយនិរនាមិក ដូចជាសិល្បករអង់គ្លេស Banksy ខ្លះទៀតមានឈ្មោះល្បីល្បាញ ដូចជាបងប្អូនភ្លោះ Os Gêmeos ពីប្រេស៊ីល និង Vhils មកពីព័រទុយហ្គាល់ ដែល Wikipedia បានចុះផ្សាយស្នាដៃនៅ Hermosillo នៃម៉ិកស៊ិក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ឫសគល់នៃសិល្បៈតាមដងផ្លូវសម័យទំនើបអាចតាមដានបានដល់ចលនា graffiti នៅទីក្រុងញូវយ៉ក និងទីក្រុង Philadelphia ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ និង ១៩៧០។ យុវជនបានចាប់ផ្តើមសរសេរ "tag" ឈ្មោះខ្លួននៅលើជញ្ជាំង និងរថភ្លើងក្រោមដី ហើយបន្តិចម្តងៗបានវិវឌ្ឍទៅជាស្នាដៃស្មុគស្មាញពោរពេញដោយពណ៌។

ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ សិល្បករដូចជា Keith Haring, Jean-Michel Basquiat, Kevin Larmee និង Jacek Tylicki បានជួយផ្លាស់ប្តូរការយល់ឃើញរបស់សាធារណជនអំពីសិល្បៈតាមដងផ្លូវ ដោយយកវាចូលទៅក្នុងវិចិត្រសាល។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ ជញ្ជាំង Berlin (១៩៦១–១៩៨៩) នៅអាល្លឺម៉ង់ បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃសិល្បៈតាមដងផ្លូវនយោបាយ ដែលសិល្បករពីទូទាំងអឺរ៉ុបបានប្រើផ្ទៃខាងលិចនៃជញ្ជាំងនេះ ដើម្បីបង្ហាញការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការបែងចែកប្រទេស។

ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ មក សិល្បៈតាមដងផ្លូវបានឈានចូលទីផ្សារសិល្បៈជាផ្លូវការ។ ផ្ទាំងគំនូរធំៗ (murals), stencils, stickers, paste-ups និងការដាក់តាំងសិល្បៈ (installations) ដូចជាស្នាដៃ "Framed Rules" របស់ Koen van Rijn នៅទីក្រុង Rotterdam ប្រទេសហូឡង់ (២០១៩) បានពង្រីកនិយមន័យនៃទម្រង់សិល្បៈនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សិល្បៈតាមដងផ្លូវបានក្លាយជាកត្តាសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់សម្រាប់ទីក្រុងជាច្រើន។ Hosier Lane នៅទីក្រុង Melbourne ប្រទេសអូស្ត្រាលី និងតំបន់ Bowery នៅទីក្រុងញូវយ៉ក បានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍រាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ផ្ទាំងគំនូរ Bowery Mural ដែលបង្កើតឡើងវិញនៅឆ្នាំ ២០១០ ពីស្នាដៃដើមរបស់ Keith Haring ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ បានក្លាយជាកន្លែងសំខាន់នៃវប្បធម៌ទីក្រុង។

ទម្រង់នៃសិល្បៈនេះក៏មានភាពចម្រុះផងដែរ។ Wikipedia បានរៀបរាប់អំពីសិល្បៈ calligraffiti (ការរួមបញ្ចូលអក្សរសាស្ត្រអារ៉ាប់ជាមួយ graffiti) នៅតំបន់ Djerbahood ប្រទេសទុយនីស៊ី ហើយនិង "guerrilla art" របស់សិល្បករ Fasim នៅទីក្រុង Alcoi ប្រទេសអេស្ប៉ាញ ដែលបង្ហាញនូវសារមនុស្សធម៌។ មហោស្រពសិល្បៈតាមដងផ្លូវដូចជា Nuart Aberdeen និង Minneapolis Street Art Festival បានប្រមូលផ្តុំសិល្បករអន្តរជាតិឱ្យបានជួបជុំគ្នា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា សិល្បៈតាមដងផ្លូវកាន់តែមានសារៈសំខាន់ ដោយទីក្រុងភ្នំពេញ សៀមរាប និងបាត់ដំបង កំពុងឃើញការកើនឡើងនៃផ្ទាំងគំនូរជញ្ជាំងពីសិល្បករជំនាន់ថ្មី។ គម្រោងដូចជា Cambodian Urban Art និង Street Art Cambodia បានប្រើផ្ទាំងគំនូរធំៗដើម្បីលើកកម្ពស់សារសង្គម អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ខ្មែរ និងបញ្ហាបរិស្ថាន។

ក្នុងបរិបទសកលលោក សិល្បៈតាមដងផ្លូវបន្តដើរតួក្នុងចលនាសង្គម។ ស្នាដៃដែលឆ្លើយតបនឹងសង្គ្រាម