ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា កូដកម្មគឺជាការបញ្ឈប់ការងារដែលបណ្តាលមកពីការបដិសេធរួមគ្នាមិនធ្វើការរបស់និយោជិក។ វាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា "កូដកម្មការងារ" ហើយជាទម្រង់មួយនៃសកម្មភាពសមូហភាព។ ជាទូទៅ កូដកម្មកើតឡើងដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបណ្តឹងទាមទាររបស់និយោជិក ដែលអាចរួមមានប្រាក់ឈ្នួលទាប លក្ខខណ្ឌការងារគ្រោះថ្នាក់ ឬការរំលោភសិទ្ធិការងារ។

វីគីភីឌារៀបរាប់ថា ការធ្វើកូដកម្មបានក្លាយជារឿងធម្មតាក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម នៅពេលដែលកម្លាំងពលកម្មដ៏ច្រើនចាំបាច់សម្រាប់រោងចក្រ និងអណ្តូងរ៉ែ។ វាបានក្លាយជាឧបករណ៍សំខាន់សម្រាប់សហជីព ដើម្បីតស៊ូទាមទារការកែលម្អលក្ខខណ្ឌការងារ។

នៅពេលការធ្វើកូដកម្មកាន់តែរីករាលដាល រដ្ឋាភិបាលត្រូវបានបង្ខំឱ្យធ្វើអន្តរាគមន៍ ប៉ុន្តែជារឿយៗមិនមែនដោយអព្យាក្រឹតឡើយ។ កូដកម្មដំបូងៗជាច្រើនត្រូវបានចាត់ទុកជាអំពើសមគំនិតខុសច្បាប់ ឬជាសកម្មភាពកាតែលប្រឆាំងការប្រកួតប្រជែង ហើយត្រូវបានបង្ក្រាបយ៉ាងខ្លាំងដោយប៉ូលីសរដ្ឋ កម្លាំងយោធា និងតុលាការ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កូដកម្មបានកើតមាននៅទូទាំងពិភពលោក ហើយមានភាពចម្រុះទាំងផ្នែកភូមិសាស្ត្រនិងប្រជាជន។ យោងតាមវីគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍កូដកម្មត្រូវបានគេឃើញនៅក្នុងប្រទេសឧស្សាហកម្មនិងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ចាប់តាំងពីប្រទេសនៅអឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង អាមេរិកខាងត្បូង អាស៊ី និងអូស្ត្រាលី។

រូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដែលមាននៅក្នុងវីគីភីឌាបង្ហាញពីកូដកម្មនៅប្រទេសអាហ្សង់ទីនឆ្នាំ១៩១៥ កូដកម្មនៅមីនេអាប៉ូលីសឆ្នាំ១៩៣៤ កូដកម្មនៅស៊ីដនីឆ្នាំ១៩៣៩ និងកូដកម្មនៅរោងចក្រនាវាឡេនីនក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញឆ្នាំ១៩៨០។

អ្នកចូលរួមក្នុងកូដកម្មមានគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន ទាំងបុរសនិងស្ត្រី។ ជាក់ស្តែង កូដកម្មជាងកាត់ដេរស្រីនៅញូវយ៉កឆ្នាំ១៩១០ បានបង្ហាញពីតួនាទីសំខាន់របស់ស្ត្រីក្នុងចលនាការងារ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ការធ្វើកូដកម្មមានដើមកំណើតតាំងពីបុរាណកាល។ ឯកសារដែលគេស្គាល់ថាជា "Strike Papyrus" ត្រូវបានរកឃើញពីសម័យអេហ្ស៊ីបបុរាណ ចន្លោះឆ្នាំ១១៨៧ និង១១៥៧ មុនគ្រិស្តសករាជ។ សរសេរដោយលោកអាម៉ុនណាក់ត៍ វារាយការណ៍ពីកម្មករសាងសង់ដែលបានបញ្ឈប់ការងារដោយសារមិនបានទទួលប្រាក់ឈ្នួល។ នេះជាភស្តុតាងដំបូងនៃការតវ៉ារបស់ពលករ។

ក្រោយមក ក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម (សតវត្សទី១៨-១៩) ការធ្វើកូដកម្មបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារការកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងរោងចក្រនិងអណ្តូងរ៉ែ។ វីគីភីឌាពន្យល់ថា ក្នុងដំណាក់កាលនេះ កូដកម្មត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលចាត់ទុកថាជាអំពើសមគំនិតខុសច្បាប់ និងជាកាតែលប្រឆាំងការប្រកួតប្រជែង។ កម្មករដែលចូលរួមត្រូវប្រឈមនឹងការបង្ក្រាបដោយប៉ូលីសរដ្ឋ កម្លាំងយោធា និងបញ្ជាតុលាការ។

ប្រទេសលោកខាងលិចជាច្រើនបានធ្វើឱ្យកូដកម្មស្របច្បាប់នៅចុងសតវត្សទី១៩ និងដើមសតវត្សទី២០ ក្រោមលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះគឺជាលទ្ធផលនៃការតស៊ូជាច្រើនទសវត្សរ៍របស់ចលនាការងារ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃកូដកម្មគឺមានសារៈសំខាន់។ កូដកម្មអាចធ្វើឱ្យផលិតកម្មរាំងស្ទះ បណ្តាលឱ្យខាតបង់ប្រាក់ចំណូលដល់និយោជក និងប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនោះ លទ្ធផលនៃកូដកម្មជាច្រើនបាននាំទៅរកការតម្លើងប្រាក់ឈ្នួល កាត់បន្ថយម៉ោងធ្វើការ និងការបង្កើតច្បាប់ការពារកម្មករ។

ខាងវប្បធម៌ កូដកម្មបានបំផុសគំនិតដល់សិល្បករជាច្រើនដូចជាវិចិត្រករជាដើម។ វីគីភីឌាបានកត់សម្គាល់គំនូរល្បីៗដូចជា "The Strike" ដោយ Robert Koehler (១៨៨៦) ដែលបង្ហាញកម្មករប្រឈមមុខនឹងម្ចាស់រោងចក្រ, "Strike" ដោយ Mihály Munkácsy (១៨៩៥), និងគំនូរផ្សេងៗទៀតពី Theodor Kittelsen និង Stanisław Lentz។ ស្នាដៃទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពតានតឹងសង្គម និងការតស៊ូរបស់វណ្ណៈកម្មករ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យទំនើប យោងតាមវីគីភីឌា សិទ្ធិធ្វើកូដកម្មត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងច្បាប់ជាតិនិងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ។ កូដកម្មនៅតែជាយន្តការគន្លឹះសម្រាប់ការចរចាសមូហភាពរវាងសហជីពនិងនិយោជក។ ទោះយ៉ាងណា វាក៏នៅតែមានភាពចម្រូងចម្រាស ជាពិសេសក្នុងវិស័យសាធារណៈ។

វីគីភីឌារាយការណ៍ពីឧទាហរណ៍កូដកម្មសម័យថ្មីជាច្រើន ដូចជាកូដកម្មគ្រូបង្រៀននៅអេស្តូនីឆ្នាំ២០១២ កូដកម្មបុគ្គលិកដឹកជញ្ជូនសាធារណៈនៅញូវយ៉កឆ្នាំ២០០៥ និងកូដកម្មនៅក្រុមហ៊ុន Verisure បារាំងឆ្នាំ២០១៦។ លើសពីនេះ យុទ្ធសាស្ត្រថ្មីៗត្រូវបានប្រើ ដូចជាការប្រើរូបកណ្តុរបំប៉ោងធំឈ្មោះ 'Scabby' នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីតំណាងឱ្យអ្នកជំនួសកម្មករកូដកម្ម។

សរុបមក កូដកម្មនៅតែជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃទំនាក់ទំនងការងារក្នុងពិភពទំនើប ហើយឥទ្ធិពលរបស់វានៅតែបន្តកើតមាននៅគ្រប់សេដ្ឋកិច្ច។