កូដកម្ម

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

កូដកម្ម (Strike action) គឺជាការបញ្ឈប់ការងារបណ្តោះអាសន្ន ដែលបង្កឡើងដោយការបដិសេធមិនធ្វើការជាសមូហភាពរបស់និយោជិត ជាធម្មតាដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបណ្តឹងទាមទារមិនពេញចិត្តចំពោះនិយោជក។ តាមការរាយការណ៍របស់សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia កូដកម្មបានក្លាយជារឿងសាមញ្ញក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម នៅពេលដែលកម្លាំងពលកម្មទ្រង់ទ្រាយធំបានក្លាយជាចាំបាច់នៅក្នុងរោងចក្រ និងអណ្តូងរ៉ែ។ ដំបូងឡើយ រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានអន្តរាគមន៍ដោយគ្មានភាពអព្យាក្រឹត ហើយជារឿយៗការធ្វើកូដកម្មត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការសមគំនិតខុសច្បាប់ ឬជាសកម្មភាពប្រឆាំងការប្រកួតប្រជែង។ នេះបាននាំឲ្យមានការបង្ក្រាបផ្នែកច្បាប់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីសំណាក់ប៉ូលិសរដ្ឋ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងតុលាការសហព័ន្ធ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យោងតាមប្រភពដដែល ប្រទេសលោកខាងលិចភាគច្រើនបានធ្វើឲ្យកូដកម្មស្របច្បាប់ក្រោមលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់នៅចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ និងដើមសតវត្សរ៍ទី២០។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

កូដកម្មកើតឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយគ្មានការកំណត់ព្រំដែនភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ឡើយ។ យោងតាម Wikipedia កម្មករនៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម សេវាកម្ម និងសាធារណៈ សុទ្ធតែបានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពកូដកម្ម។ សិទ្ធិក្នុងការធ្វើកូដកម្មត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់អន្តរជាតិ ប៉ុន្តែប្រទេសនីមួយៗមានបទបញ្ញត្តិខុសៗគ្នា។ នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ការរៀបចំកូដកម្មត្រូវធ្វើតាមរយៈសហជីពការងារ ដែលជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងការការពារសិទ្ធិកម្មករ។ រូបភាពនៃការប្រមូលផ្តុំរបស់សហជីព UNISON នៅទីក្រុងអូកហ្វដ ចក្រភពអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ បង្ហាញពីការចូលរួមរបស់កម្មករមួយក្រុមធំដែលតវ៉ាទាមទារសិទ្ធិការងារ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

កំណត់ត្រាកូដកម្មដំបូងបង្អស់ដែលគេស្គាល់គឺមានអាយុកាលតាំងពីប្រហែលឆ្នាំ ១១៥៧ មុនគ.ស. នៅក្នុងអេហ្ស៊ីបបុរាណ ដូចដែលបានកត់ត្រានៅក្នុង 'ឯកសារក្បូរីប៉ាតុស' (Strike Papyrus)។ កម្មករសាងសង់ព្រះរាជវាំង និងផ្នូរនៅដឺរអ៊ែលមេឌីណា បានឈប់ធ្វើការដើម្បីទាមទារអាហារដែលពួកគេមិនបានទទួលគ្រប់គ្រាន់។ នេះជាភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយដែលបង្ហាញថា ការតស៊ូរបស់កម្មករមិនមែនជាបាតុភូតទំនើបទេ។

ក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិកខាងជើង កូដកម្មបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ កម្មកររោងចក្រ និងអណ្តូងរ៉ែ ដែលធ្វើការក្នុងស្ថានភាពលំបាក បានរៀបចំការតវ៉ាជាសមូហភាព។ តាម Wikipedia រដ្ឋាភិបាលនានាបានឆ្លើយតបដោយការប្រើកម្លាំង ដូចជាការបញ្ជូនប៉ូលិស និងទាហានទៅបង្ក្រាប ដែលជួនកាលបណ្តាលឲ្យមានជម្លោះបង្ហូរឈាម។ នៅសតវត្សរ៍ទី១៩ ចលនាការងារបានទទួលសម្លេងកាន់តែខ្លាំង ហើយនៅចុងសតវត្សរ៍នោះ ប្រទេសមួយចំនួនបានចាប់ផ្តើមទទួលស្គាល់សិទ្ធិក្នុងការធ្វើកូដកម្ម ដោយមានការដាក់ចេញនូវច្បាប់ការពារកម្មករ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

កូដកម្មមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសេដ្ឋកិច្ច។ ការបញ្ឈប់ការផលិតនាំឲ្យបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលទាំងកម្មករ និងនិយោជក ហើយអាចបង្កអស្ថិរភាពដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិបាន។ យ៉ាងណាមិញ យោងតាម Wikipedia កូដកម្មក៏បានជំរុញឲ្យមានការចរចា និងការកែលម្អលក្ខខណ្ឌការងារផងដែរ។

នៅក្នុងវិស័យវប្បធម៌ កូដកម្មបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់ក្នុងសិល្បៈ និងអក្សរសាស្ត្រ។ គំនូរ 'The Strike' ដោយវិចិត្រកររ៉ូបឺត កឹឡឺរ នៅឆ្នាំ ១៨៨៦ ជារូបភាពបុរាណមួយដែលបង្ហាញពីភាពតានតឹងរវាងកម្មករ និងម្ចាស់ដើមទុន។ ក្រៅពីសិល្បៈ កូដកម្មក៏បានបង្ហាញខ្លួនក្នុងអក្សរសិល្ប៍ និងភាពយន្តជាច្រើន ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទស្សនៈសង្គមចំពោះការតស៊ូការងារ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១ សកម្មភាពកូដកម្មនៅតែជាឧបករណ៍ដ៏មានអានុភាពសម្រាប់កម្មករក្នុងការទាមទារសិទ្ធិ។ កូដកម្មក្នុងវិស័យអប់រំ ដូចជាកូដកម្មគ្រូបង្រៀន និងក្នុងវិស័យសុខាភិបាល បានកើតឡើងជារឿយៗនៅទូទាំងពិភពលោក។ បច្ចុប្បន្ននេះ សូម្បីតែកម្មករក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល ក៏បានរៀបចំកូដកម្មដែរ។

យោងតាម Wikipedia និមិត្តសញ្ញាដូចជារូបសត្វកណ្តុរបំប៉ោងដ៏ធំ (Scabby the Rat) នៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីតំណាងឲ្យកម្មករជំនួស (strikebreakers) និងទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់។ ឧទាហរណ៍កូដកម្មនៅក្រុមហ៊ុន Verisure ប្រទេសបារាំង ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាព បញ្ជាក់ថាកូដកម្មនៅតែជាមធ្យោបាយដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្មករដើម្បីសម្តែងការខកចិត្ដ និងជំរុញការផ្លាស់ប្តូរ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិ និងសារៈសំខាន់នៃកូដកម្ម អាចជួយឲ្យបានយល់ដឹងអំពីបញ្ហាការងារដែលកំពុងប្រឈមនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា និងពិភពលោក។